AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Yeni nazir pensiyaçılar
barədə nə düşünür?

  1114

Əhalinin növlərə bölünməsinə son
qoyulmasının zamanı çoxdan çatıb

 

Ertələnmiş prezident seçkilərindən sonra Nazirlər Kabinetində xeyli dəyişikliklər baş verdi, o cümlədən də pensiya təminatının ağıllı möhtəkiri Səlim Müslümov da işsiz qaldı. Bizi maraqlandıran əsla onun işsiz qalması və ya cəzalandırılıb-cəzalandırılmaması deyil. Biz artıq Səlim Müsümovun pensiya sisteminə gətirdikləri eybəcərliklərin aradan qaldırılması barədə düşünürük.

Görəsən, prezidentin ehtimad göstərdiyi yeni nazir Sahil Babayev bunun öhtəsindən gələ biləcəkmi? 2006-cı ildən başlayan, haqqında Azərbaycan xalqına əfsanələr danışılan pensiya islahatı nəticəsində formalaşan yeni pesiya sistemi ahıllarımızın 95 faizinə 150-200 manat, 5 faizinə isə 2-5 min manat civarında pensiya verir. Bu yerdə qeyd edək ki, ölkədə real minimum istehlak səbəti 250-300 manat arasında tərəddüd edir.

Bu isə o deməkdir ki, illərlə əmək sərf edib, pensiya təminatı qazanan ahıllarımıza kənar dəstək olmasa, onların dilənməkdən başqa çarəsi qalmır. Hansı ki, artıq bir çoxları bu yoldadı, küçədə-dalanda utana-utana əl açıb dilənir. Azərbaycan xalqının mentalitetinə görə, ahıllara böyük hörmət və diqqət var, onlar gənc və orta nəslin ağsaqqalı, yolgöstərənidir. Küçədə dilənməyə vadar edilən ahıl bizə hansı ağsaqqallığı edə, hansı yolu göstərə bilər?!

Dünən H.Cavid parkında bu cür dilənməyə vadar edilən yaşlı bir kişi ilə həmsöhbət oldum. Mənə tövsiyyəsi o oldu ki, bala nə qədər qolunda qüvvət var, oğurluq-doğurluq, fərq etməz, özünə var-dövlət topla, iş qur ki, qocalanda bu dövlətə ehtiyacın olmasın!

Bəli, bu təkcə Xıdır kişinin deyil, orta statistik azərbaycanlı pensiyaçının fikridir. Ahıllarımız, ağsaqqallarımız bizə məsləhət verir ki, oğurlayın, varlanın! Bu rəy isə ordan qaynaqlanır ki, onlar özləri dövlətə arxayın olub, vətənə xidmət edib dilənci gününə qalıblar, istəmirlər biz də onların həyatını təkrar yaşayaq. Bu sindromu sındırmaq üçün isə yeganə yol var - ölkə ahıllarını layiqli məvaciblə təmin etmək!

Ötən ilin yayında Hadi Rəcəblinin və Səlim Müslümovun təşəbbüsü (guya pensiyaçıların təklifləri əsasında - bu qədər gülünc arqumentlə) pensiya yaşı 65-ə, əmək pensiyası almaq üçün staj 25 ilə və ya 15 min pensiya kapitalına qədər qaldırıldı. Tutaq ki, doğrudan da buna ehtiyac var, real tələbatdır. Elə isə nə üçün ölkədə pensiya təminatı qazanılan əmək bazarı və əmək münasibətləri qaydaya salınmır?

Belə ki, bu təklifləri həyata keçirməzdən əvvəl "kölgə iqtisadiyyatı" minimuma endirilməli, bütün əməkhaqqılar sosial sığortaya cəlb edilməlidir. Hökumət sahibkarlardan tələb etməlidir ki, vətəndaşlarına layiqli əmək haqqı və pensiya təminatı versin. Bunu təmin etməkdən ötəri isə biznes azad olmalıdır, oliqarxiya və monopoliya aradan qaldırılmalı - hökumət adamları biznesdən kənarlaşdırılmalıdır.

Bununla yanaşı, pensiya kapitalı real olaraq indeksləşdirilməlidir. Hər il ölkədə inflyasiya 18-20 faiz təşkil etdiyi halda, pensiya kapitalı cəmi 5-6 faiz indeksləşdirilir. Bu səbəbdən də 2006-cı ildə yatrılan pensiya kapitalı qəpik-quruşa çevrilib. Təsəvvür edin ki, son 10-12 ildə hər il pensiya kapitalı azı 10 faiz dəyər itirir, beləliklə 10 ilə yoxa çıxır. Əslində isə pensiya kapitalı real dəyərini itirməməlidir, əksinə artmalıdır. Bu sərbəst vəsaitdir, hökumət onu idarə etməklə artırmalıdır.

Əslində, yəqin ki, pensiya kapitalı idarə edilir, yəni biznesə qoyulub qazanc gətirir, lakin o rəsmləşdirilib pensiya kapitalına əlavə edilmir, ciblərə axır. Səlim Müslümovun milyardlıq mənimsəməsinin bir mənbəyi də yəqin ki, budur.

2006-cı ildə pensiya islahatına start veriləndə layihədə pensiya kapitalı barədə maraqlı bir bənd var idi: kapital sahibi vətəndaşlıqdan imtina etdikdə və ya pensiya yaşına çatmadan dünyasını dəyişdikdə onun pensiya kapitalı müvafiq olaraq, özünə və ya varisinə nəqd şəkildə ödənilməlidir. Lakin 12 il ötməsinə baxmayaraq, layihənin bu bəndi qüvvəyə minmədi. Bu illər ərzində on minlərlə insan pensiyaya çıxmamış və ya 1-2 il pensiya alandan sonra dünyasını dəyişib, sual olunur, bu vətəndaşların topladığı pensiya kapitalının taleyi necə olur, o pullar kimə çatır? Hanı bizim pensiya sistemindəki ədalət fəlsəfəsi?!

Sonda yeni nazir üçün bir təklifdə bulunub hələlik yekunlaşdıracam. Hər ay Bakı şəhərində yaşayan pensiyaçılarla rayonlarda yaşayan pensiyaçılar 10-15 gün fərqlə pensiya alır. Bu da Səlim müəllimin kurallarının bir elementidir - əhalini növlər bölmüşdü: şəhər əhalisi ağ, kənd əhalisi isə qara adamlardı, bu səbəbdən də kənddəkilər pensiyanı gec alır. Bu ənənə indi də davam edir.

Düşünürük ki, bu fərq aradan qaldırılmalıdır. Bu məsələdə xüsusi təklifim ondan ibarətdir ki, hər bir pensiyaçının növləti ay üçün məvacibi onun pensiyaya çıxdığı gün kart hesabına oturdulsun. Beləliklə, həm şəhər əhalisi ilə kənd əhalisi arasında fərq aradan qaldırılsın, həm bankomatların qarşısında uzun növbələr yaranmasın, həm də pul kütləsi dövrüyyəyə bir gündə deyil, ayın hər günündə hissə -hissə buraxılsın. Bu, həm də ölkədə maliyyə sabitliyinə töhfə verə bilən bir üsuldur.

Ümid edirik ki, yeni nazir bu məsələlərin həllində aktivlik göstərəcək.

Xəbər Lenti

Novak Cokoviç koronavirusdan sağalıb

Milli Məclisin AŞ PA-dakı nümayəndə heyətinin videokonfrans formatında iclası keçirilib

Şou-biznes nümayəndələri arasında SORĞU - VİDEO - FOTO

"Get, öz uşaqlarının dərdini çək" - Niyamdan Zaura

“Bizi birləşdirn mədəniyyət” layihəsinin bu dəfəki buraxılışı növbəti dəfə gənclərə həsr olunub

Azərbaycanda indiyədək 2,3 milyon tondan çox taxıl yığılıb - FOTO

CAR-da neft emalı zavodunda partlayış olub, ölənlər var

"Türkiyədə Günel və Tunardan başqa müğənnimizi tanımırlar"

İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 11 mini ötüb

Polşa və Azərbaycan bərpa olunan enerji sahəsində əməkdaşlıq edə bilərlər

Prezident İlham Əliyev Vladimir Putini təbrik edib

Xaricdə əmlakı olanlara PİS XƏBƏR

Çində meydana çıxan yeni virus ikinci pandemiyaya səbəb ola bilər? - Mütəxəssislər açıqladı

Bahar Muradova: Bələdiyyələrdə gender komissiyalarının yaradılması mühüm məsələdir

Bayram Nurlu karantin rejimini pozduğu üçün cərimələndi - VİDEO

Nüşabə Ələsgərli xəstəlikdən arıqlayıb

Ermənistanda daha 593 nəfər koronavirusa yoluxdu

Rusiyada koronavirusa yoluxanların sayı 660 min nəfəri keçib

Koronavirusu məhv edən robot hazırlandı - FOTO

Hikmət Babaoğlu: Yaz və növbədənkənar sessiyalar ərzində qəbul olunmuş qanunlar ölkəmizin gələcək inkişafına mühüm töhfələr verəcək

Azərbaycanın Xalq artistindən yarıçılpaq FOTO

Azərbaycan gimnastları polisləri peşə bayramı münasibətilə təbrik edib - VİDEO

Myanmada torpaq sürüşməsi olub - 113 nəfər həlak olub

Pandemiya dövründə Bakıda ticarət dövriyyəsinin həcmi açıqlanıb

Çempionlar Liqasında 2020/2021 mövsümünün tam təqvimi açıqlandı

Koronavirusun kabusa çevrildiyi 3 ÖLKƏ - Bir gündə 2213 ÖLÜ - FOTO

"Çelsi" uduzdu - VİDEO

Türkan Vəlizadədən cazibədar FOTO

Bikinisi açılan 43 yaşlı məşhur aparıcının SİNƏSİ GÖRÜNDÜ - FOTO

Polşa liman infrastrukturlarının inkişafı təcrübələrini Azərbaycanla bölüşməyə hazırdır

Prezident İlham Əliyevin rəsmi "Facebook" səhifəsində polis günü münasibətilə paylaşım edilib - FOTO

Vilayət Eyvazov: “Son illərdə 21 mindən artıq cinayətkar qrup zərərsizləşdirilib, axtarışda olan 55 mindən artıq şəxs saxlanılıb”

“Everton” və “Arsenal” qələbə qazanıb

Venesuelada parlament seçkiləri dekabrın 6-da keçiriləcək

COVID-19-un müalicəsində tətbiq edilən ən son dərman preparatları Azərbaycandakı xəstəxanaların depolarında var

Şahmatçımız Günay Məmmədzadə çinli Hou Yifana məğlub olub

Ərdoğan və Merkel Liviya və Suriyanı müzakirə ediblər

Şabranda qaz qumbarası aşkar olunub - FOTO

Efiopiyada toqquşmalarda 80-dən çox insan öldü

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva polis əməkdaşlarını peşə bayramı münasibətilə təbrik edib - FOTO

Günün qoroskopu: peşəkarlıq sizdən mütəhərrik və çeviklik tələb edir

Xaricdə çalışan Azərbaycan vətəndaşının vergi öhdəliyi nələrdir?

Yuxarı vergi orqanlarında inzibati şikayətlərə hansı halda baxılır?

Dünyada 10,3 milyondan çox insan koronavirusa yoluxub

Rusiyada ümumxalq səsverməsi başa çatıb

Bakıda koronavirusa yoluxan şəxs marketdə saxlanıldı - VİDEO - FOTO

Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 175 min nəfəri ötüb

Dünyada cinsə görə ayrı-seçkilik səbəbindən "itirilmiş" qızların sayı 140 milyondur

Koronavirus Yaponiyada böyük biznesə inamı sarsıdır

Turizm böhranı ilə əlaqədar dünya iqtisadiyyatının itkiləri hesablanıb

Britaniyada son sutkada koronavirusdan 176 nəfər vəfat edib

İspaniya və Portuqaliya sərhədlərini açdı

“Sərhədlər bağlıdırsa, necə Londona gedə bilərəm?” - Nigar Camal

Narkokuryer kokaini mənzilində axtarış əməliyyatı aparılan ev sahibinə çatdırdı - FOTO

Röya koronavirus testinin cavabını paylaşdı - FOTO

Qazaxıstanda 14 günlük karantin rejimi tətbiq ediləcək

Beynəlxalq Muğam Mərkəzindən canlı yayımlar davam edir - FOTO

İtaliya hökuməti ölkəyə gələnlər üçün yeni karantin qaydaları tətbiq edib