AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Güzəştlər
nə üçündür?

  100

Korrupsiya dəyirmanına su tökən imtiyazlar...

 Politologiya elmində "güzəşt" anlayışı xüsusi əhəmiyyətə malik termin kimi qəbul edilməsə də, müasir dönəmdə siyasətçilər bundan ictimai rəyin monipulyasiyası üçün geniş istifadə edirlər. Güzəştlərin xeyirindən bəhrələnənlər əsasən inkişaf etməkdə olan və "üçüncü dünya" ölkələrinin siyasətçiləridir.

Məsələn, bir neçə ay əvvəl Türkmənistan haqqında bir video-çarxı seyr etdim. Video-çarxın əsasıni türkmən hökumətinin vətəndaşlara verdiyi imtiyazlar təşkil edirdi. Vurğulanırdı ki, hər bir türkmənə gündə bir çörək, duz, və s. ucuz ərzaq məhsulları, yanacaq, elektrik enerjisi və təbii qaz pulsuz verilir, bütün kommunal xidmətlərin xərcini dövlət ödəyir və s.

İlk baxışdan bizə elə gəlir ki, türkmənlərə dövlət bu qədər qayğı göstərirsə, onların heç bir problemi yoxdur. Lakin beynəlxalq araşdırmaçıların tədqiqatları nəticəsində bəlli olanda ki, bu "qayğıkeş" hökumət həmin güzəştlərin kölgəsində dövlət büdcəsini talayır, vətəndaşlara verilən güzəştli çörəyin birini 10 dollardan sənədləşdirir, onda fərqinə varmaq lazım gəlir: burada türkmənlər daha çox udur, yoxsa onların hökuməti?

Türkmənistandan misal gətirməyim elə təsəvvür yaratmasın ki, qalan ölkələr, o cümlədən də Azərbaycan belə hallardan xalidir, əsla yox. Sadəcə, Türkmənistanda bu fakt beynəlxalq səviyyədə təsdiqləndiyinə görə, onu önə çəkirik. Tarif Şurasının tək bircə güzəşt qərarının altındakı korrupsiyanı aşkarlamaq bütün məsələlərə aydınlıq gətirə bilər.

Ölkəmizdə güzəştli sahələrdən biri məişət tullantılarının daşınması və  zərərsizləşdirilməsidir. Bu xidmətə görə, əhali qrupu güzəştə malikdir - hər bir vətəndaş bərk məişət tullantılarının yığışdırılması və zərərsizləşdirilməsi üçün ayda cəmi 30 qəpik ödəyir. Qalan xərclər isə dövlət büdcəsindən ödənilir.

Hesablamalara görə, əslində vətəndaş bu xidmətə görə adambaşına 3 manat ödəməlidir. Bakı şəhərində təxminən 4 milyon əhalinin yaşadığını nəzərə alsaq, deməli, dövlət büdcəsindən hər ay bu sahəyə 11 milyon manat vəsait ayırılır. Əldə etdiyimiz məlumata görə, 2014-cü ildən bəri sözügedən xidməti həyata keçirən dövlət orqanlarına bu vəsait ümumiyyətlə verilmir. Bakı Şəhər Kommunal Xidmətlər idarəsi əhali qrupunun tullantılarını kommersiya obyektlərindən əldə edilən vəsait hesabına daşıyır. Onda bəs büdcədən ayrılan milyonlar hara, kimin cibinə axır? Məqsədim bu suala cavab tapmaq yox, güzəştlərin altında yatan korrupsiya "koruseli"ni oxuculara göstərməkdir.

Əslində, güzəştin alternativi var. Məsələn, əhalinin sosial vəziyyətini nəzərə alaraq, kommunal xidmətləri ödəməkdə ona kömək etmək istəyiriksə, bunun müqavilində kommunal xidmət idarələrinə deyil, vətəndaşa dövlət büdcəsindən yardım etmək olar. Bu praktika həm post-sovet ölkələrində, həm də Avropanın kasıb ölkələrində var. Bu variantda dövlət məmurlarının korrupsiya maşını qurmaq imkanları sıfra bərabərləşir.

İstənilən güzəşti bu qayda ilə təhlil etsək, görərik ki, onlar vətəndaşdan, cəmiyyətdə çox hökumətə - onun korrupsiya maşınına xidmət edir. Digər tərəfdən, güzəştlər sosial ədalətsizliyin bir təzahürü kimi özünü göstərir. Hər hansı bir xidmət cəmiyyətin bir qrup üzvlərinə olar, digərlərinə isə olmaz... Bu, açıq-aydın ədalətsizlik görüntüsü yaradır və cəmiyyətdə bir növ, ədalətsizliyi təbliğ edir. Hətta, yanğınsöndürənin, təcili tibbi yardımın belə, yol hərəkətində güzəştlərə malik olmasının əleyhinəyik - onlar üçün xüsusi yol zolağı ayırmaq olar, orada hansı sürətlə istəyirlər hərəkət etsinlər. Amma ümumi yolda işıqforun qırmızı işığında dayanmaq hamıya aid olmalıdır. Ona görə də, fikrimizcə, dövlətin idarə edilməsində mümkün qədər güzəştləri aradan qaldırmaq, onları alternativ üsularla və fərdi yanaşmalarla əvəz etmək lazımdır.

Azərbaycanda zaman-zaman həyata keçirilən daimi və birdəfəlik güzəştlərin istəniləni götürüb təhlil edə bilərsiniz - bütün güzəştlər məmurların korrupsiya "ağacının budaqlarıdır". Təkcə bu səbəbdən, cəmiyyət güzəştlərə "yox" deməli, vətəndaşların hüquq bərabərliyi prinsipinin bərqərar olmasını tələb etməlidir.

Xəbər Lenti

Bakıda sənayedə istehsal olunmuş malların və göstərilmiş xidmətlərin həcmi 12 milyard manatı ötüb

“Övladımın 3 yaşı var, məni tanımır”

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanı Əfqanıstan və Türkmənistan ilə sıx dostluq və qardaşlıq əlaqələri birləşdirir

Azərbaycanlı model yarımçılpaq şəkillərini paylaşdı - FOTO

İdman TV-nin məşhur şərhçisi CBC Sport-da

Bakıda əhaliyə göstərilən ödənişli xidmətlərin həcmi açıqlanıb

Mer süpürgəçi forması geyinib, şəhərin küçələrini yudu - FOTO

Novak Cokoviç koronavirusdan sağalıb

Milli Məclisin AŞ PA-dakı nümayəndə heyətinin videokonfrans formatında iclası keçirilib

Şou-biznes nümayəndələri arasında SORĞU - VİDEO - FOTO

"Get, öz uşaqlarının dərdini çək" - Niyamdan Zaura

“Bizi birləşdirn mədəniyyət” layihəsinin bu dəfəki buraxılışı növbəti dəfə gənclərə həsr olunub

Azərbaycanda indiyədək 2,3 milyon tondan çox taxıl yığılıb - FOTO

CAR-da neft emalı zavodunda partlayış olub, ölənlər var

"Türkiyədə Günel və Tunardan başqa müğənnimizi tanımırlar"

İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 11 mini ötüb

Polşa və Azərbaycan bərpa olunan enerji sahəsində əməkdaşlıq edə bilərlər

Prezident İlham Əliyev Vladimir Putini təbrik edib

Xaricdə əmlakı olanlara PİS XƏBƏR

Çində meydana çıxan yeni virus ikinci pandemiyaya səbəb ola bilər? - Mütəxəssislər açıqladı

Bahar Muradova: Bələdiyyələrdə gender komissiyalarının yaradılması mühüm məsələdir

Bayram Nurlu karantin rejimini pozduğu üçün cərimələndi - VİDEO

Nüşabə Ələsgərli xəstəlikdən arıqlayıb

Ermənistanda daha 593 nəfər koronavirusa yoluxdu

Rusiyada koronavirusa yoluxanların sayı 660 min nəfəri keçib

Koronavirusu məhv edən robot hazırlandı - FOTO

Hikmət Babaoğlu: Yaz və növbədənkənar sessiyalar ərzində qəbul olunmuş qanunlar ölkəmizin gələcək inkişafına mühüm töhfələr verəcək

Azərbaycanın Xalq artistindən yarıçılpaq FOTO

Azərbaycan gimnastları polisləri peşə bayramı münasibətilə təbrik edib - VİDEO

Myanmada torpaq sürüşməsi olub - 113 nəfər həlak olub

Pandemiya dövründə Bakıda ticarət dövriyyəsinin həcmi açıqlanıb

Çempionlar Liqasında 2020/2021 mövsümünün tam təqvimi açıqlandı

Koronavirusun kabusa çevrildiyi 3 ÖLKƏ - Bir gündə 2213 ÖLÜ - FOTO

"Çelsi" uduzdu - VİDEO

Türkan Vəlizadədən cazibədar FOTO

Bikinisi açılan 43 yaşlı məşhur aparıcının SİNƏSİ GÖRÜNDÜ - FOTO

Polşa liman infrastrukturlarının inkişafı təcrübələrini Azərbaycanla bölüşməyə hazırdır

Prezident İlham Əliyevin rəsmi "Facebook" səhifəsində polis günü münasibətilə paylaşım edilib - FOTO

Vilayət Eyvazov: “Son illərdə 21 mindən artıq cinayətkar qrup zərərsizləşdirilib, axtarışda olan 55 mindən artıq şəxs saxlanılıb”

“Everton” və “Arsenal” qələbə qazanıb

Venesuelada parlament seçkiləri dekabrın 6-da keçiriləcək

COVID-19-un müalicəsində tətbiq edilən ən son dərman preparatları Azərbaycandakı xəstəxanaların depolarında var

Şahmatçımız Günay Məmmədzadə çinli Hou Yifana məğlub olub

Ərdoğan və Merkel Liviya və Suriyanı müzakirə ediblər

Şabranda qaz qumbarası aşkar olunub - FOTO

Efiopiyada toqquşmalarda 80-dən çox insan öldü

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva polis əməkdaşlarını peşə bayramı münasibətilə təbrik edib - FOTO

Günün qoroskopu: peşəkarlıq sizdən mütəhərrik və çeviklik tələb edir

Xaricdə çalışan Azərbaycan vətəndaşının vergi öhdəliyi nələrdir?

Yuxarı vergi orqanlarında inzibati şikayətlərə hansı halda baxılır?

Dünyada 10,3 milyondan çox insan koronavirusa yoluxub

Rusiyada ümumxalq səsverməsi başa çatıb

Bakıda koronavirusa yoluxan şəxs marketdə saxlanıldı - VİDEO - FOTO

Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 175 min nəfəri ötüb

Dünyada cinsə görə ayrı-seçkilik səbəbindən "itirilmiş" qızların sayı 140 milyondur

Koronavirus Yaponiyada böyük biznesə inamı sarsıdır

Turizm böhranı ilə əlaqədar dünya iqtisadiyyatının itkiləri hesablanıb

Britaniyada son sutkada koronavirusdan 176 nəfər vəfat edib

İspaniya və Portuqaliya sərhədlərini açdı