AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

"Made in Azerbaijan" brenddirmi?

  79

İnhisarçılığın güclü olduğu, rəqabət mühitini olmadığı yerdə brend yarana bilməz

Son zamanlar Azərbaycan iqtisadiyyatında brend məhsulların yaranması barədə geniş müzakirələr açılır. Çox maraqlıdır ki, hazırda hökumət nümayəndələri də brend yaratmaq barədə öz fikirlərini bölüşürlər. Əslində isə hökumətin və onun məmurlarının brend yaratmaq barədə düşünməsi bazar iqtisadiyyatı şəraitində kifayət qədər anlaşılmaz görünür. Hökumət, yalnız brendin yaradılmasına münbit şərait formalaşdırmaq, onun yaranmasına mane olan səbəbləri aradan qaldırmaq barədə düşünməlidir. Bu yerdə "brend nədir" sualını cavablamağa ehtiyac duyulur, çünki bəziləri elə bilir ki, hazırda hamımızın tanıdığımız dünya brendlərini hansısa inkişaf etmiş ölkələrin hökumətləri yaradıb.

"Brend" sözü qədim skandinav dilindəki "Brandr" sözündən törəyib, "yandırmaq, alovlandırmaq, dağlamaq" kimi tərcümə olunur. İngilis dilinə də bu söz, məhz həmin dildən keçib. Qədimdə damğalar belə adlanırdı, hansıkı heyvan sahibləri öz mal-qarasını onun vasitəsiylə işarələyirdilər. Müasir dönəmdə isə "brend" iki səviyyədə başa düşülür. Birincisi, "brend" marketinq termini olub, firma, onun məhsulu və ya xidməti haqqında tam informasiyanı özündə ehtiva edən ad, loqa, şəkil, səs və s. ibarət olan bir tanıtma vasitəsidir. Bu cür adi tanıtım nişanları - brendlər Azərbaycanda da kifayət qədərdir. Lakin müasir dönəmdə hər məhsulu brend adlandırmırlar, brend dedikdə kifayət qədər alıcı kütləsinə, beynəlxalq bazarda xüsusi çəkiyə malik, özünəməxsus imici olan məhsul və ya xidmət anlaşılır. Yəni brend məhsul öz həmcinslərini geridə qoyaraq liderliyi ələ almış bir məhsul və ya xidmətdir.

Brendlər də müxtəlif formaya malikdir. Məsələn, dünyada müxtəlif bölgə və regionların öz təbii brendləri də var ki, bu bir Allah bəxşişidir. Məsələn, qara kürü, zəfəran, nar və s. Azərbaycanın təbii brendləridir, onların dünya bazarında xüsusi imici və alıcı potensialı var. Bizə qalır bu potensialı reallaşdırmaq, ona nə qədər nail ola bildiyimizi aydınlaşdırmaq. Yalnız bu, müzakirə mövzusu ola bilər.

O ki qaldı digər Azərbaycan məhsullarının brendə çevrilməsinə, bu sahədə ciddi problemlər yaşanır. Əvvəla Azərbaycanı bu sahədə gənc bir ölkə saymaq olar, çünki bu ölkədə bazar iqtisadiyyatı modelinə keçidin 25 ili yenicə tamam olub. Hər hansı bir brendin yaradılması üçün isə bu, o qədər də uzun zaman deyil. Həmin vaxta qədər ölkəmizin mənsub olduğu sistemdə isə brendin yaradılması mümkün deyildi.

Digər tərəfdən, bazar iqtisadiyyatının tətbiq edildiyi dövürdən Azərbaycan iqtisadiyyatı oliqarxlar tərəfindən tam olaraq inhisara alınması səbəbindən bu məsələ daha da çətinləşib. Başqa sözlə desək, biz bazar iqtisadiyyatına keçdiyimizi elan etsək də, bu 25 il ərzində iqtisadiyyatda rəqabət mühitini formalaşdıra bilməmişik. Məhsul və xidmətin beynəlxalq brendə çevrilməsi üçün isə ölkə iqtisadiyyatında rəqabət, yarış mühiti olmalıdır. Bəli, bu gün Azərbaycan hökuməti ölkənin brendlərinin yaradılması barədə düşünürsə, ilk növbədə iqtisadiyyatda rəqabət mühitinin formalaşdırılmasının mümkün variantlarını axtarıb tapmalıdır. Nə qədər ki, ölkə iqtisadiyyatında inhisarlaşma əsas xüsusi çəkiyə malikdir, rəqabət mühiti yoxdur, o vaxta qədər ölkədə brend məhsulun yaradılması mümkün olmayacaq.

Bəzi müzakirələrdə ortaya atılır ki, "Made in Azerbaijan" (Azərbaycanda istehsad edilib) ifadəsinin özü artıq brenddir. Bu da kökündən yanlış yanaşmadır, daha doğrusu, olmayan nəyisə şişirtməkdir. "Made in Azerbaijan" loqasının brendə çevrilməsi üçün bu ölkədən minlərlə beynəlxalq brendin çıxması gərəkir. Yəqin ki, "alman maşını", "kitayski", "yapon texnologiyası" və s. bu kimi ifadələri hamınız tez-tez eşidirsiniz. Bunlardan bir çoxu biz xoş, bəziləri isə neqativ - bəd reksiya yaradır. Alış-veriş zamanı keyfiyyətli mal axtaranda yüksək imic qazanan ölkələrin adlarını, ucuz mal axtaranda isə Çin markalarına rast gəlirsiniz. Ölkənin yaratdığı brend, daha doğrusu, imic məhz budur. Bu gün biz Azərbaycanda brendin necə yaradılması barədə düşünürüksə, "Made in Azerbaijan"nın beynəlxalq arenada necə pozitiv brend və ya imic yarada biləcəyi barədə düşünməliyik. Ona görə də, gəlin özümüzü aldatmağa çalışmayaq. İlk növbədə Azərbaycan iqtisadiyyatında brend yetişməsi üçün mühit formalaşdıraq, bir yarış arealı açaq, bundan sonra brendlərimizi saymağa başlayaq.

Hazırda ölkəmizin Tanrı bəxşişi olan təbii brendlərinin belə, potensiallarının reallaşdırılmasında ciddi problemlər var. İlk növbədə, məhz bu problemləri aradan qaldırmalıyıq, çünki bu çox asandı - inzibati qərarlarla da reallaşdırıla bilər. Amma beynəlxalq brend yaratmaq, əsgərin generala çevrilməsi qədər, mümkün, lakin keçiləsi uzun yola ehtiyacı olan prosesdir.

Akif Nəsirli

Xəbər Lenti

İranda daha 2 033 nəfər koronavirusa yoluxdu

Avstraliyada şiddətli fırtına: 60 min ev elektriksiz qaldı - FOTO

Avropanın bu ölkəsi koronavirusa qalib gəldiyini elan etdi

Yaponiyada fövqəladə rejim ləğv edildi

Koronavirusa yoluxan idmançı 23 kilo ARIQLADI - FOTO

Vətəndaşlar Prezidentə yazırlar: "Belə bir çətin zamanda ölkəmizdə islahatların davam etdirilməsi bizi çox sevindirir"

"Qəbələ" ikiqat maaş təklif etdi və mən pulu seçdim"

ÇL-in oyunundan sonra 41 nəfər koronavirusdan ölüb

İtaliyanın dövlət başçısı Prezident İlham Əliyevi təbrik edib

Qurbanqulu Berdiməhəmmədov Prezident İlham Əliyevə təbrik məktubu göndərib

Mingəçevirdəki dəhşətli qəza ilə bağlı cinayət işi başlandı

Bakıda mağazadan 2100 manatlıq oğurluq olub

Cahangir Hacıyevin şikayəti üzrə məhkəmə prosesi başlayıb

Qonşu ölkədə sutka ərzində koronavirusa cəmi bir yoluxma qeydə alındı

"Sağlığıma badə qaldıranlar indi məni yada salmırlar" - VİDEO

"Amalya Pənahovanı teatrdan incik saldılar" - VİDEO - FOTO

"Xalqımız, sadəcə, ölüm gələndə başqa cür düşünməyə başlayır” - Futbolçudan koronavirusa inanmayanlara

“Kim deyir, nişanlanmışam?” - Aysel - VİDEO

“Həyatımda heç kim yoxdur”- Aysel - VİDEO

Aybəniz İsmayılova: Kriminal rejim vətəndaş cəmiyyəti adı altında təbliğ edilə bilməz

Azərbaycan Ordusunun genişmiqyaslı əməliyyat-taktiki təlimləri başa çatdı

Prezident İlham Əliyev Gürcüstanın dövlət başçısı Salome Zurabişvilini təbrik edib

Şamaxının icra başçısı və İcra Hakimiyyətinin əməkdaşları karantinə alındı

Rusiyada koronavirusa yoluxanların sayı 350 mini ötüb

Ermənistanda son sutkada 452 nəfər koronavirusa yoluxub, 6 nəfər ölüb

Azərbaycan XİN İordaniyanı təbrik edib

Qurban Qurbanov və "Qarabağ" dünya rekordçuları arasında

İranda zəlzələ olub

İkinci Ay tutulmasının vaxtı bilindi

Keçmiş ərindən danışıb ağladı: "Dəli kimi qısqanırdım"

Avropada ilk kuboku BATE qazandı

Bu gündən muzey və qoruqlarda "açıq qapı" günləri başlayır

Avstriya Prezidenti COVID-19 məhdudiyyətlərini pozduğuna görə ictimaiyyətdən üzr istədi

Gürcüstanın Azərbaycanla sərhəd rayonunda zəlzələ olub

Moskvada küçənin ortasında 2 qruplaşma arasında atışma - ANBAAN VİDEO

Koronavirusa əhəmiyyət verilməyən ölkə yoluxanların sayına görə ikinci yerdədir

Sevgilisi ilə çimərliyə gedən 22 yaşlı qız dənizdə batdı - FOTO

Baş infeksionist: "Qapalı yerlərdə maskadan istifadə edilməməsinə görə cərimə tətbiq edilməlidir"

Qurban bayramı nə vaxt qeyd olunacaq?

Mədəniyyət nazirinin səlahiyyətləri kimə həvalə edilib? - Rəsmi açıqlama

Malayziyanın BERNAMA agentliyi 28 May - Respublika Gününə həsr olunmuş geniş məqalə dərc edib

"Evimiz yanıb kül oldu" - Azad

Dünya bazarlarında təbii qaz ucuzlaşıb

Neft yenidən bahalaşıb

Boksçunun öldürdüyü qızın WhatsApp yazışmaları yayıldı - FOTO

Sevil və Sevinc restoran açırlar

Tuva Respublikasının rəhbəri koronavirusa yoluxub

Prezidentdən La Liqanın bərpası ilə bağlı açıqlama

Qazaxıstan bütün hava limanlarını açır

Qırğızıstanda koronavirusa daha 30 nəfər yoluxub, 2 nəfər vəfat edib

Rəcəb Tayyib Ərdoğan Prezident İlham Əliyevə telefonla zəng edib

“Düşünürəm ki, yayın sonuna biz bu infeksiyaya qalib gələcəyik”

Bağ evlərinə tələbat artıb

Almaniyada son sutkada koronavirusdan 10 nəfər ölüb

Türkiyədə Azərbaycan kapitalı ilə qeydiyyata alınan şirkətlərin sayı azalıb

Cəbhədən YENİ XƏBƏR

"Nyu-York Times" koronavirusdan ölən şəxslərin adlarını və yaşlarını açıqladı - FOTO

Qazaxıstanda koronavirusa yoluxanların sayı 8,5 min nəfəri ötüb

Mövlud Çavuşoğlu: "Azərbaycanın dərdi bizim dərdimiz, sevinci bizim sevincimizdir" - VİDEO

ABŞ Braziliyaya min ədəd süni tənəffüs cihazı göndərəcək

Suriya qoşunları Raqqada bir qrup terrorçunu məhv ediblər