AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Urbanizasiya,  yəni şəhərləşmə

  137

Kəndinizə qayıdın millət, kəndinizə

Çox maraqlıdır ki, ölkəmizdə millət axışıb şəhərə gəlir, inkişaf etmiş dünya dövlətlərində isə tam əksinə, millət şəhərdən kəndə-təbiətin qoynuna, təbii yaşam arealına qayıtmağa can atır. Bunun da heç şübhəsiz ki, bir çox obyektiv və subyektiv səbəbləri var.

Bu gün dünyanın hər yerində urbanizasiya prosesi gedir, yəni kəndlər boşalmır, sadəcə olaraq, şəhərləşir. Kənddə elə yaşam şəraiti yaradılır ki, insan öz doğma yurd- yuvasında belə, özünü şəhərdəki kimi hiss edir. Bizdə isə bu yoxdur. Bizdə əksinə, şəhərlər kəndlərə çevrilir (diqqət edin, Bakıətrafı qəsəbələrdə mal, qoyun at, it, pişik sürülərinə, toyuq-cücə fermalarına belə, rast gələ bilərsiniz). Bunun səbəbini bilsəm də yazmıram, çünki analoqu olmayan iqtisadi və sosial inkişafa nail olmuş ölkənin(onu da diqqətinizə çatdırım ki, son 20 ildə Bakıətrafı qəsəbə və kəndlərin sosial-iqtisadi  inkişafının (urbanizasiyasının) təmin edilməsi üçün 4 Dövlət Proqramı"böyük uğurla" həyata keçirilib) reallığa söykənməyən quru statistik rəqəmlərlə baş qatmağı sevənlərin və onları dəstəkləyənlər inciyə bilər.

Məlumdur ki, kəndlərin şəhərləşməsi üçün ilk növbədə kommunal infrastrukturun formalaşdırılması əsas şərtlərdən biridir. Azərbaycan kəndlərində isə bu sistemlər demək olar ki, yox səviyyəsindədir. Qaz, işıq, su, kanalizasiya və s.və i.

Digər bir səbəb iş yerlərinin olmamasıdır.

Əvvəllər belə deyərdilər ki, insan kənddə acından ölməz. Şəhərdə isə ölərsən, heç kim də xəbər tutmaz. Bu gün isə tam əksini düşünürlər. Şəhərdə ən azından, zibillikdə olsa belə, çörək taparsan, çünki burada çörəyi zibilliyə atan yetərincə harın insanlar daha çoxdur. Kənddə isə insanları hər şeylərindən məhrum ediblər.

Mənə belə gəlir ki, gənclərin şəhərə axınını normal qarşılamaq lazımdır. Çünki inkişaf etməkdə olan, qloballaşan dünyamızda gəncləri kənddə saxlamaq mümkün deyil. Gənclər kənddə öz arzularını gerçəkləşdirmək imkanlarından məhrumdurlar və bu səbəbdən də şəhərə üz tuturlar.

Biz də ötm əsrin 60-ın axırları, 70-in əvvəllərində şəhərə inkişaf etmək, yüksəklikləri fəth etmək arzuları ilə gəldik və burada bir çoxlarımız heç zaman reallaşmayacaq arzularımızda özümüzü gömdük.

Belə deyirlər ki, yaş ötdükcə doğulduğun torpaq səni özünə çəkir. Mənə belə gəlir ki, bu, təbii bir qanunauyğunluqdur və insan yaşlandığı zaman öz doğma yurduna, kəndinə qayıtmalıdır. Yəni gənclər kəndi tərk edirsə, yaşlılar da şəhərdəki yerləri onlar üçün boşaldıb kəndə qayıtmalıdırlar.

Bunun üçün elə bir pensiya sistemi qurulmalıdır ki, kəndə qayıdan insan özünü atılmış hesab etməsin. Yaşlı insan kəndə həm yaşamaq üçün, həm də kəndi yaşatmaq üçün getməlidir, ölmək üçün yox!

"Dünya miqyaslı" iqtisadçı-alim, professor Səlim Müslümov Azərbaycanda elə bir pensiya sistemi yaradıb ki, insanlar kəndə yalnız ölmək üçün gedirlər.

Digər bir məsələ kəndlərimizin də məmurlar tərəfindən zəbt olunmasıdır. Rayon rəhbərliyi və onun ətrafı rayonu elə qamarlayıb ki, elə bil ulu babalarından onlara miras qalıb.

Şəhərdən gedənin orada nəinki əkib-becərmək, heç bir daxma tikib yaşamaq imkanı belə yoxdur. Şəhərləri iri məmur-oliqarxlar zəbt etdiyi kimi, kəndləri də yerli kiçik padşahlar zəbt edib.

Uzunçuluq olmasın, Qərb dövlətlərində çox qəribə bir tendensiya var, hansı ki Azərbaycanda belə bir şey yüz il sonra da olmayacaq. Görünəni budur, bunu mən özümdən uydurmuram. Onlar buna "insan amili" deyirlər. Yəni hər şey insan üçün-təbiət də, təbii sərvətlər də, hətta dövlətlər də ona görə yaradılır ki, insanlara xidmət etsin.

Bizdə isə deyəsən, buna "məmur amili" deyirlər. Yəni hər şey məmurlar üçün-təbiət də, təbii sərvətlər də, hətta insanlar belə, məmurların əmlakına çevrilib bu məmləkətdə.

Odur ki, türklər demişkən, "kəndinizə" gəlin, millət, "kəndinizə!"

P.S. Normal ölkələrdə pensiyaçı, təqaüd yaşına çatan kimi, dünyanın istədiyi yerində özünə mülk, ev alır və orada yaşayır. Yaxud, 5-6 yüz min dollara bir maşın (onlar buna təkər üstündə ev deyirlər) sifariş edir, dünya səyahətinə çıxırlar.

Azərbaycan təqaüdçüsü isə hər gün səksəkədə yaşayır ki, kommunal xərcləri ödəyə bilmədiyi üçün onu evindən bayıra atacaqlar.  Bax, budur statistik rəqəmləri sevənlərin uğurlu inkişaf strategiyası.

P.P.S. Mən bu yazını, sadəcə olaraq problemə diqqət çəkmək üçün yazdım, başqa heç bir amacım yox! Əlqərəz, kəndi şəhərləşdirmək ideyası N.Xruşşovla birlikdə arxivə atıldı.

Yusif Seyid

Xəbər Lenti

Rusiyanın Bakıdakı səfirliyinin müvəqqəti işlər vəkili XİN-ə çağırılıb

Bundesliqada 18-ci turun 5 ən yaxşı qolu - VİDEO

Fermerlərin diqqətinə: Bu il fındıq bağlarının hər hektarına 4 400 manat pul veriləcək

ÜST COVID-19-la bağlı kliniki təlimatları yeniləyib

“Çelsi” Lemparda maaş ödəməyə davam edəcək

Fərdi ovçuluq təsərrüfatlarının yaradılması məsələsinə baxıla bilər - Firuddin Əliyev

"Bavariya"da yeni hücumçu

"Bu dünyada sevgi iztirabı, pulsuzluq dərdi çəkmək gülməlidir" - Zümrüd

"Anamın bu halına dözə bilmirəm" - Firuzə İbadova

Milli parklarda qanunu pozan şəxslərdən 13 odlu silah götürülüb

ÜST pandemiyanın psixi sağlamlığa təsirini müəyyən edib

Əməkdar artistdən ŞOK AÇIQLAMA: “Oğlunu zibil qutularının yanında ölümcül halda tapdılar” - VİDEO

Səudiyyənin paytaxtına raket hücumu edildi

İşğaldan azad olunan ərazilərdə qaz xətləri çəkiləcək

Rusiya Qarabağdakı vəziyyəti diqqətdən kənarda qoymayacaq - Lavrov

Oksana Burak Özçivitlə seriala çəkilmək istəyir

Danimarka Baş nazirinin maketini yandıranlar həbs olundular

Cinayətdə şübhəli bilinən 36 nəfər saxlanıldı

Kolumbiyanın müdafiə naziri koronavirusdan vəfat edib

İranda daha 6,4 min nəfər koronavirusa yoluxub, 79 nəfər ölüb

Azərbaycanda qızıl bahalaşıb

"Messi hər dəfə meydanda olmasa, "Barselona" qalib gələr"

Prezident İlham Əliyev Oqtay Şahbazovu vəzifəsindən azad etdi

Bakı sakinin evindən "Mauzer" tapıldı - VIDEO - FOTO

Xırdalanda partlayış olan ərazidə axtarış-xilasetmə əməliyyatı sona çatdırılıb

Qızıl mağazasından seyf oğurlayıb apararkən tutuldu - FOTO

Rusiya və İran XİN başçılarının görüşü keçirilir

Mətanət "Space"ə keçdi, ilk efirində yıxıldı - VİDEO

Dövlət Baxçalının Şuşada tikdirəcəyi məktəb belə olacaq - FOTO

Rusiyada daha 564 nəfər koronavirusdan ölüb

Unibank "Qarabağ Dirçəliş Fondu"na 100.000 AZN vəsait köçürüb

Azərbaycan Prezidenti: "Müharibə bir çoxlarına Azərbaycanın potensialının nədən ibarət olduğunu göstərdi"

AQTA vətəndaşları diqqətli olmağa çağırır - VİDEO

"Ədəbi dil normalarını pozanlara qarşı cərimələr tətbiq edilsin" - Dilçilik İnstitutu

La Liqada yeni rekord

Klintonun qızı terrorçulara dəstək üçün serial çəkir

"Türkiyəli sülhməramlı zabit, gizir heyəti artıq Azərbaycana gəlib" - Polkovnik

"Hər iki Qarabağ müharibəsi şəhidlərinin ailələri və əlillərin mənzil təminatı paralel aparılacaq" - Şöbə müdiri

"Övladlarınızı sevməyin, eqoist olacaqlar"

Qaradağda uyuyan Qarabağ fatehləri - Yeni Şəhidlər Xiyabanı salınır - VİDEO

İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə 135,5 km yol bərpa edilib, 80 km yeni yol çəkilib

"Toyota Highlander" dəbdəbəli və müasir interyeri ilə sizə hər an zövq verəcək

Gürcüstanda koronavirusdan daha 25 nəfər öldü

Dövlət Baxçalı Şuşada məktəb tikdirəcək - Prezidentlər RAZILIQ VERDİLƏR

"7 min gəncimizi itirdik" - Ermənidən etiraf

Ermənistanda koronavirusdan ölənlərin sayı 3052 nəfərə çatdı

Yanacaqdoldurma məntəqəsi qarət edildi

"Ermənistan istədi-istəmədi bunu yerinə yetirməyə məcbur olacaq"

"Dağıntılar altında qalanların olduğu ehtimalı var" - FHN

Yanğınsöndürənin başına kondensioner düşdü, huşunu itirdi - Anbaan VİDEO - FOTO

Mehri yolu Azərbaycanın regional əhəmiyyətini artıracaq - VİDEO

Hindistanda "TikTok" qadağan olundu

Şəhid ailələri üçün yeni kvota müəyyən edilir

Doğum şöbəsinin müdirinin işi məhkəməyə göndərildi

Çində koronavirusla bağlı son vəziyyət

Xırdalandakı partlayışda xəsarət alan 5 nəfər evə buraxıldı

"Azərbaycan sülh, yaxşı qonşuluq və regional əməkdaşlığın qətiyyətli müdafiəçisidir" - Səfir

ABŞ-da koronavirusun "Braziliya" ştammına ilk yoluxma

Oqtay Şirəliyevdən hərbçi və şəhid ailələri ilə bağlı açıqlama

Azərbaycanda inflyasiya ilə bağlı PROQNOZ: 2024-cü ilədək...

Teledərslərin bu günə olan cədvəli

"Türk şirkətlərinin Qarabağda tekstil sahəsinə yatırımları yeni iş imkanları yaradacaq" - Ekspert

Trampın impiçmenti barədə qətnamə Senata təqdim edilib

Hindistanda helikopter qəzası: pilot öldü

Braziliyada koronavirusa yoluxanların sayı 8,87 milyon nəfəri ötüb

Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Çingiz Fərzəliyev təltif edilib

Miller: “Tramp yeni partiya yaratmağı planlaşdırmır”

Merkel Baydenlə xarici siyasət, pandemiya və ticarəti müzakirə edir

ABŞ Senatı Yellenin maliyyə naziri vəzifəsinə namizədliyini təsdiq edib

Koronavirusun mutasiyası və peyvənd çatışmazlığı daha çox ölümlə nəticələnə bilər

İtaliyanın baş naziri istefa vermək niyyətindədir

Günün qoroskopu: İctimai və siyasi sahələrdə uğurlara nail ola bilərsiniz

Şuşa öz tarixi gözəlliyinə qovuşacaq - ARAŞDIRMA - FOTO

Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 6 682 nəfər sağalıb

Xırdalandakı partlayışda yaralananların şəxsiyyəti məlum oldu

Hikmət Hacıyev "Atlantic Council"ə müsahibəsində regional təhlükəsizliyin quruluşundan danışıb - VİDEO

Şuşanın Mamay məhəlləsindəki məscid və bulaq erməni vandalizminə məruz qalıb - FOTO

Vətən müharibəsinin qəhrəman tankçılarından bir qrupu general Həzi Aslanovun ata ocağını ziyarət edib - FOTO

Braziliyada ağır yol qəzası baş verib, 21 nəfər ölüb

İstanbulun qurumaq təhlükəsi ilə üzləşən su hövzələrində sululuq səviyyəsi artıb

Cənubi Koreyada əhalinin 70 faizi COVID-19 virusuna qarşı peyvənd olunacaq

Pənahəli xanın tikdirdiyi Şahbulaq qalası - VİDEO - FOTO

Yaponiyada 3 min dollardan ucuz elektromobillər istehsal olunacaq

Karantin rejimi tətbiq edilməzsə, Fransa martın ortalarında çətin vəziyyətə düşə bilər

Siqaret pulu üstündə qardaşını ÖLDÜRDÜ

Türkiyədə üç günlük "Evdə qal!" rejimini pozan 27 mindən çox şəxsə cərimə yazılıb

Ermənilərin qışqırtdığı qaragüruh dəstə indi niyə susub? - TƏHLİL

BMT-nin Baş katibi: Təhsil sistemində fasilələr bütöv bir nəsil üçün fəlakətə çevrilə bilər

Böyük Britaniyada baş verən daşqın nəticəsində evlər su altında qalıb

Azərbaycanda bu xəstəliklər artıq yoxdur

Nazirlər Kabineti Prezidentin tapşırıqları əsasında 2021-ci il üçün prioritetləri müəyyənləşdirdi - FOTO

Füzuli rayonunun Dövlətyarlı kəndi - VİDEO - FOTO