AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

“...Qırmızı koftalı, yaşıl tumanlı...” - Xan Şuşinski bayrağımızı gizli musiqi ilə vəsf etmişdi - MARAQLI

  3

9 noyabr Dövlət Bayrağı günüdür. Məşhur "Şuşanın dağları" mahnısının da üçrəngli bayraqla bağlılığı var.

Demokratikmusavat.com Modern.az-a istinadən mahnının yaranması və onun yazılma tarixini sizlərə təqdim edir.

Xalq mahnısı kimi tanınan, indiyədək bir çox sənətkarlar tərəfindən ifa edilən,  Şuşanın gözəllikləri əks olunan bu mahnının ilk ifaçısı Xan Şuşinski olub. Xan Şuşinski səsinin qanadlarında təkcə dünyanı dolaşmırdı. O, eyni zamanda, Azərbaycan xalqının zəngin musiqi mədəniyyətini bütün dünyaya tanıdırdı. Buna görə də böyük nüfuz və hörmət-izzət sahibi olub. Mürəkkəb muğamların mahir bilicisi və ifaçısı olan Xan Şuşinski Azərbaycan milli musiqisinin təbliği yolunda böyük nailiyyətlərə imza atıb. Səsinin ahəngi zəngulələrə böyük imkanlar açıb. O, muğamların ruhuna uyğun qəzəllər seçməkdə də mahir olub.

Əsl adı İsfəndiyar Aslan oğlu Cavanşirov olan Xan Şuşinski Şuşada, musiqi  və muğam beşiyinin bünövrəsini qoymuş məşhur Cavanşirlər sülaləsinin nəsil daşıyıcılarından idi.

Xan Şuşinski təkcə muğam ustası olmayıb, o, eyni zamanda,  həm şeir yazır, həm də mahnı bəstələyirmiş. Lakin uzun müddət onun bəstələri xalq mahnısı kimi təqdim edilib. Bir çox hallarda xalq mahnısı kimi təqdim edilən "Şuşanın dağları" mahnısının sözləri də Xan əminindir. Deyilənlərə görə, o zaman mahnının sözlərinə "siyasi don" geyindirənlər tapılıb və bəstəkar-xanəndəni çək-çevirə də salıblar. Şuşanın dağlarının başının niyə dumanlı olması, bununla onun nə demək istəməsi barədə sorğu-sual, az qala, istintaq səviyyəsinədək yüksəlibmiş. Bundan yaxa qurtarmaq üçün hətta Xan Şuşinski mahnının sözlərini bilərəkdən dəyişib, "Şuşanın dağları deyil dumanlı"  şəklində də ifa edibmiş.

Şuşanın dağları başı dumanlı,

Qırmızı koftalı yaşıl tumanlı.

Bu mahnıya görə uzun müddət təqiblərə məruz qalan Xan Şuşinski Sovetlərin "milli mənəviyyatı məhvetmə" siyasəti zamanı Azərbaycanın dövlət rəmzini musiqi ilə vəsf etdi: mavi səması dumanlı, qırmızı koftaya bürünən ətəyi yaşıl Azərbaycan. Bu ideoloji mübarizənin bu gün də dinlənilən, unudulmayan nümunəsidir.

Göy qırmızı və yaşıl rənglər ilk müstəqil Azərbaycan dövlətinin rəmzində əks olunur. Hələ 1918-ci ildə qəbul edilən üçrəngli bayraq ölkəmizin türkçülüyünü, müasirliyini və İslam dininə mənsub olduğunu göstərir. Bayraqda təsvir olunan aypara və ulduza gəldikdə isə bu barədə çoxlu fərziyyələr var.

Aypara ilk dəfə Bizans imperiyasında yaranan qədim türk rəmzidir. Konstontinopolun fəthindən başlayaraq türklər uzun müddət işğal etdikləri ərazilərdə öz simvolu kimi ayparadan istifadə edirdilər. Sonradan bu simvol İslamın rəmzi kimi də istifadə olunmağa başladı. Çünki, türklər müsəlman dünyasında ən böyük imperiyanın yaradıcıları idi. Nəticə odur ki, bayraqdakı aypara bir türk dövlətindən xəbər verir.

Səkkizguşəli ulduz isə əski Azərbaycan əlifbasında Azərbaycan sözündəki hərflərin sayıdır. Tarixi mənbələrin əksəriyyəti səkkizgüşəli ulduza bu cür açıqlama versə də, bəzən bu simvolun 8 sərkərdə ilə bağlı olduğunu da deyirlər. Amma mübahisəli variant tək bu deyil.

Bir sözlə tarix bizdən çox şeyi gizlədir. Əsas odur ki, biz tariximizi bilək və gizlətməyək. Azərbaycanın qədim tarixi var və bu özünü dövlət rəmzlərində, onların etimalogiyasında açıq-aydın göstərir.

Sənət o zaman sevilir ki, sənətkarda xarakter bütöv olsun. Kamil sənətkar eyni zamanda həm də şəxsiyyət kimi formalaşmış insan deməkdir.  Xan Şuşinskidə bu fəlsəfi anlamlar  bitkin və bütöv olduğundan, o, sözün əsl mənasında, ustad və şəxsiyyət kimi tanınıb. O, bütün muğamları  məharətlə ifa edirdi. Ritmik  muğamları isə qeyri-adi bir ustalıqla oxuyar, dinləyicidə böyük ruh yüksəkliyi  yaradardı. Azərbaycan musiqi tarixinin əvəzsiz korifeyi sayılan Xan Şuşinskinin səsinin yadigarı kimi onun 40 saatlıq lent yazısı qalıb.

Şuşanın dağlarının başı dumanlı olsa da, o yerlərə qayıtmağa hələ çoxdu gümanlı...

Demokratikmusavat.com 

Xəbər Lenti

Günün qoroskopu: Uzun müddət və ciddi-cəhdlə qurduğunuz planların reallaşması üçün əlverişli məqam yetişdi

Azərbaycan nefti cüzi ucuzlaşıb

Qvatemala və Salvadorda 5,9 bal gücündə zəlzələ olub

Bulyoz xəstəliyinə tutulan 15 uşaq sarğı satışmazlığı ucbatından həyatını itirib

32 yaşlı kişi itkin düşüb

2040-cı ilədək qlobal neft istehsalı 10 faiz, qaz hasilatı isə 40 faiz artacaq

Qətər əmirindən QƏRİBƏ ÇAĞIRIŞ: Dua edin, yağış yağsın

"İlham Əliyev. İnkişaf - məqsədimizdir" çoxcildliyinin 92-ci kitabı çapdan çıxıb

Türkiyə 29 İŞİD-çini Azərbaycana göndərəcək

Ermənistan zəif həlqədir, Azərbaycana baxın - Razuvayev

Azərbaycana silah-sursat keçirən Gürcüstan vətəndaşı saxlanıldı

Oteldə yarıçılpaq gəzən pilot meriyaya təzminat ödətdi

Ukrayna və Ermənistan arasında gərginlik - Kiyevdən şok bəyanat

Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva Bakıda Beynəlxalq Paralimpiya Komitəsinin 30 illiyi münasibətilə “Yenilməzlər” adlı beynəlxalq qala tədbirində iştirak edib - FOTO

"İŞİD-in əsas fiqurlarından biri saxlanıldı" - Türkiyənin daxili işlər naziri

Ölkəyə qanunsuz yolla gətirilən siqaretlər aşkarlandı

Cəmilənin instaqramı hamiləlik FOTOları ilə aşıb-daşır

Aktyor yenidən doğma səhnəyə qayıtdı

Fatimə canlı yayıma girib, brilyantlarını nümayiş etdirdi - FOTO

BMT baş katibinin xüsusi nümayəndəsi Azərbaycana gəlib

Ən çox "içən" ölkələr - Rusiya ilk onluqda

Şəmkirdə iki qəbirstanlıqda CİNAYƏT - Saxlanılanlar var

Gənc qadın oynayarkən uşaq dünyaya gətirdi - FOTO

"El-Klasiko"nun vaxtı açıqlandı

Bu da sevgilisinə görə bıçaqlanan Xose Berbardonun QARDAŞI - SON HALI - FOTO

Günellə Tolik barışdı - VİDEO

Bakıda tanınmış bolqarıstanlı fotoqrafın sərgisi açılıb - FOTO

“Nənəm xəsisdir, o qədər danışır ki, beynim gedir” - Nəvəsi əməkdar artisti biabır etdi - VİDEO - FOTO

Onu “kağız üzərində” qazanmaq

Öyünən var-dövlət və oğul-uşaqla yox, Rəbb ilə öyünsün!

Düşmənə vəlvələ salan Azərim!

"Təşəkkürnamə"li Səhiyyəmiz

"Çelsi"nin uğurunun səbəbi: Lempardın cəzaları - FOTO

KOB-lar Azərbaycan Beynəlxalq Ətraf Mühit Sərgisində - FOTO

Qarabağı azad etməyin sülh nağılı davam edir

Bakıda kişi keçmiş arvadını sevgilisi ilə tutdu və... - DƏHŞƏTLİ CİNAYƏT

Rüşvətdə təqsirləndirilən polkovnik-leytenant azadlığa buraxıldı

Atasının məzarına heç vaxt getməyən Zaur: Mənə o daş lazım deyil - FOTO

Şəbnəm anasının ölüm səbəbini açıqladı

Gəncədə narkobaron tutuldu - FOTO

Hansı hallarda işsizlikdən sığorta haqqı almaq olar - Nazir şərtləri açıqladı

Su çənlərinin təhlükəsi: insanların həyatı risk altındadır - VİDEO

İşsizlikdən sığorta fondunun 2020-ci il büdcəsinin gəlirləri və xərcləri təsdiqlənib

Zöhrab Salamzadənin "Sirlərin ahəngi” adlı sərgisi keçiriləcək

Gələn il üçün ehtiyac meyarının həddi təsdiqləndi

Dağlıq Qarabağın azərbaycanlı icmasının rəhbəri ABŞ-a səfərə gedib - FOTO

Azərbaycanda yaşayış minimumunun məbləği təsdiq olundu

Prezident İlham Əliyev Əsas Amerika Yəhudi Təşkilatlarının Prezidentləri Konfransının icraçı sədr müavinini qəbul edib - FOTO

"Deyirdilər, atanı qoy qocalar evinə"

Nazirdən pensiya alanlara ŞAD XƏBƏR

"41 il sevgi qalar? Gülü ilə qardaş-bacıyıq"

Əlixanın evliliyi dörd ay çəkdi - FOTO

"Səsləri olmadığı üçün canlı oxumurlar" - Zenfiradan həmkarlarına SƏRT İRAD - VİDEO

Azərbaycan Çində ticarət evi açacaq

Yevlaxın su təchizatı və kanalizasiya sistemlərinin yenidən qurulmasına 5 milyon manat ayrılıb

Prezident İlham Əliyev: "Yollar tamamilə yenidən qurulmalıdır ki, qatarların sürəti artsın"

"Ramos çox kobud futbolçudur" - Levandovski

Azərbaycan Prezidenti: "Mənim göstərişimlə ölkədaxili dəmir yollarının tikintisi və modernləşdirilməsi istiqamətində addımlar atılır"

Prezident İlham Əliyev: "Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu açıq dənizə çıxışı olmayan Azərbaycanı beynəlxalq nəqliyyat mərkəzinə çevirəcək"

Prezident İlham Əliyev: "Bu gün Azərbaycan etibarlı tranzit ölkə kimi öz xidmətlərini göstərir"

Azərbaycan - Uels oyununun hakimləri açıqlandı

Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Dəmir Yolları” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədrini qəbul edib - FOTO

Nardaranda "Muğam dünyasına səyahət” konserti keçirilib - FOTO

Azərbaycan kubokunun püşkü atıldı

“Şişkan”ın sağ əli saxta pasportla yaxalandı

Cənubi Koreyada hərbi laboratoriya partladı: ölən və yaralananlar var

“Lukoyl”da qalmaqal, işçilər təhqir edildi

Xalq artisti ilə aparıcı arasında QALMAQAL - Efiri TƏRK ETDİ: Çox ağır ittiham... - FOTO

Azərbaycanlı qadın Kiprdə soyuldu - Sevgilisi qızıl dolu çantanı götürüb yoxa çıxdı

“Vəzifəli adamların övladlarından yekəxanalıq öyrənmişəm”

Ronaldinyo "Barselona"ya qayıdır

Prezident İlham Əliyev Misirin Nümayəndələr Palatası sədrinin birinci müavininin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib - FOTO

Prezident İlham Əliyev Misirin Nümayəndələr Palatası sədrinin birinci müavininin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib

Prezident İlham Əliyev İranın Mədəniyyət və İslami Əlaqələr Təşkilatının sədrinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib - FOTO

Prezident İlham Əliyev Rusiya Federasiya Şurasının sədr müavinini və komitə sədrini, Dağıstan Xalq Məclisinin sədrini və sədrin müşavirini qəbul edib - FOTO

Ulduz futbolçu karyerasını bitirir

Azərbaycan vətəndaşı Moskvada silah alverində ittiham olunur

Təmas xəttində monitorinq keçirilib

Klopp Qvardiolanın gəldiyini görüb qaçdı - VİDEO

Rusiyada erməni nasistinin xatirə lövhəsi qara boya ilə boyanıb

"Meymunumun ağzına qızıl diş saldırmışdım”- Rəmiş

Səfir: "Azərbaycandan Ukraynaya ixrac edilən məhsulların həcmi 16 dəfə artıb"

"Caspian Ecology” 10-cu Yubiley Azərbaycan Beynəlxalq Ətraf Mühit Sərgisi başlandı - FOTO

Əməkdar artist sinəsi açıq geyimdə gələn müğənnini TƏNQİD ETDİ: Bu paltarla ... - FOTO

Dağlıq Qarabağ bölgəsinin azərbaycanlı icması Sergey Lavrovun fikirləri ilə bağlı bəyanat yaydı

İrəvanı silkələyən olay

Oksana bu dəfə Şəhriyarla öpüşdü - FOTO

Braziliyalı futbolçu xanımı ilə Qubada istirahət edir - FOTO

Giqqz və Yurçeviçin mətbuat konfransının vaxtı bilindi

“Vaxtilə şorgöz kişilərdən olmuşam”

Salah millidən kənarlaşdırıldı - Zədəyə görə

"Etdiklərimə görə oğlumdan üzr istədim" - Fədayə Laçın

Baş ağrısı ilə evə gələn qızın cansız bədəni tapıldı - FOTO

"Düdelanj" - "Qarabağ" oyunu ilə bağlı istintaq davam edir

“Tünzalənin dekoltesi əsas xəbərə çevirilir” - Müğənni müxbirlərdən gileyləndi

“İmadəddin Nəsimi - 40 qəzəl”

İcra başçılarına göstəriş: "Xalqa ləyaqətlə xidmət edin!”

Uşaqlarını öldürən valideynlərlə bağlı dəhşətli fakt üzə çıxdı - Ən ağır cəza verildi - FOTO

Azərbaycan UNESKO-nun Baş Konfransının 40-cı sessiyasının vitse-prezidenti seçilib

Qızılları oğurlanan azərbaycanlı məşhur QAZI AÇIQ QOYUB YATIB - FOTO

Neymarın yeni sevgilisi FOTOLARI ilə göz qamaşdırır

Emil Balayev Qazaxıstanda mövsümün rəmzi heyətinə seçildi

BƏƏ və Azərbaycan arasında ticarət dövriyyəsi artıb

"Fənərbağça"da şok itki

15 yaşlı qızlarının otağına girən valideynləri dəhşətə gəldi - Məktəbdə bıçaqlanıb, evə gəlibmiş....- FOTO

Prezident Administrasiyası: "Dinin siyasiləşdirilməsi regionu deyil, bütün bəşəriyyəti narahat edən qlobal məsələdir"

Mətanət Əsədova GİZLİ şəkildə ƏRƏ GETDİ: O, mənim içimdəki qeyrəti bilir - FOTO

Trampdan Ərdoğana sanksiyalarla bağlı TƏKLİF

Müxalifətin növbəti dezinformasiyası - FOTO

Əfganıstanda Daxili İşlər Nazirliyinin binası yaxınlığında partlayış: ölənlər var

Ağ Ev Trampın Makronla nə danışdığını açıqladı

Çex Respublikası ilin sonuna qədər ABŞ-dan 12 döyüş helikopteri alacaq

"Ford" 300 mindən çox avtomobili geri çağırıb

Tramp: ABŞ-ın Çin ilə ticarət sazişini imzalamağa yaxınıq

Meksika Moralesə sığınacaq vermə qərarı səbəbindən ABŞ ilə münasibətlərin pisləşəcəyini gözləmir

Tramp: İŞİD liderinin ən yaxın köməkçilərindən birinin harada olduğunu bilirik

Keçmiş Boliviya prezidenti Evo Moralesin olduğu təyyarə Mexiko şəhərinə enib

Morales: Meksikada sığınacaq həyatımı xilas edib

Boliviyalı senator müvəqqəti prezident vəzifəsini icra edəcək

Bakıda qadın itkin düşdü

Azərbaycanın bank sektoru Bazel III standartlarına keçməyə hazırlaşır

Hər şeyini inadına borclu olan müəllim - Örnək - FOTO

Tovuzquşu, qızılqaz, mandarin, karalin ördəkləri, sultan toyuğu - Lənkəran sakininin təsərrüfatından REPORTAJ - VİDEO - FOTO

Oxuduğu ölkədə səfir olmaq təklifi alan tələbə - Xaricdə təhsil - FOTO

Nursultan Nazarbayev Avrasiya təhlükəsizlik modelinin yaradılmasını təklif edir

Yaponiya sahillərində batırılan ABŞ sualtı qayığı 75 ildən sonra tapılıb