AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

İdxalın stimullaşdırılmasına son qoyulmalıdır

  5

İnhisarçılıq bazar iqtisadiyyatı modelini sıradan çıxarıb

 Son zamanlar ölkənin daxili bazarında qiymətləri ucuzlaşdırmaq məqsədi ilə idxal mallarına tətbiq edilən vergi və rüsumların azaldılması bir tendensiya xarakteri almaqdadır. Bu, bəlkə də sadə alıcı - sıravi vətəndaş, ümumiyyətlə cəmiyyət tərəfindən, dövlətin qayğısı kimi rəğbətlə qarşılana bilər. Çünki hökumət faktiki olaraq bu addımla ixdal edilən məhsulların maya dəyərini aşağı salır ki, bu da əhali arasında daxili bazarda həmin məhsulun qiymətinin ucuzlaşması gözləntiləri formalaşdırır. Tutaq ki, son 10 ildə Azərbaycana idxal edilən ərzaq buğdası və quş yemi 18 faizlik əlavə dəyər vergisindən (ƏDV) azad edilib. Nəticədə nələr baş verib? Son on ildə ölkədə ərzaq buğdasının bir kiloqramının qiyməti 15-20 qəpikdən 40-50 qəpiyə qədər bahalaşıb. Bu hələ yerli buğdanın qiymətidir, idxal buğdasının qiyməti keyfiyyətə uyğun olaraq daha baha qiymətə təklif edilir. Düzdür, bu qiymət artımına 2015-ci il devalvasiyasının da təsiri olub, xüsusilə də idxal edilən mallara. Çünki idxal malları xarici valyutaya alınır, xarici valyuta  bahalaşanda isə onun qiymətinin qalxması məntiqlidir. Lakin hər halda, bizim sözügedən məhsulun ucuzlaşmasına yönəlik yürütdüyümüz siyasət (ƏDV-dən azad etmə) uğursuzluğa düçar oldu. Məhsul ucuzlaşmaq əvəzinə bahalaşdı. Bunun bir səbəbini yuxarıda qeyd etdik, digər əsas səbəb isə daxili bazarda və idxalda inhisarçılığın olmasıdır. Zəlzələdənmi-vəlvələdənmi, bu siyasətin özünü doğrultmadığı aşgar göründüyü halda, hökumət ƏDV-dən azad edilən malların siyahısını genişləndirmək barədə düşünür. Bu tamamilə yanlış iqtisadi siyasət kursudur.

Belə ki, hökumət gələn ilin yanvar ayından ölkəyə idxal edilən iri və xırda buynuzlu heyvan və toyuq ətini ƏDV-dən azad etmək istəyir. Bununla yanaşı, hökumət kənd təsərrüfatı sahəsində çalışan, heyvan və quş əti istehsalçılarının biznesini genişləndirmək məqsədi ilə onlara müəyyən güzəştlərin və dəstəyin verilməsi barədə düşünür. Bu günlərdə parlamentin İqtisadi Siyasət Komitəsinin iclasında müzakirə edilən yuxarıda qeyd etdiyimiz bu iki məsələ iqtisadi baxımdan bir-biri ilə ziddiyyət təşkil edir. Tutaq ki, biz mal və quş ətini ƏDV-dən azad edərək bazarda qiymətini ucuzlaşdırmağa (hərçənd ki, bu mümkün deyil) nail olduq, bu halda yerli istehsalçılar həmin məhsulların ucuz satıldığı bazara mal çıxartmaqda maraqlı olmayacaqlar, ona görə ki, ət ucuzlaşacaqsa onun istehsalına maraq azalacaq, idxalına isə maraq artacaq. Nəticədə fermerlərə verilən dəstək və güzəştlər hədər gedəcək, digər tərəfdən isə daxili bazar daha çox idxaldan asılı vəziyyətə düşəcək.

Fikrimizcə, hazırkı dövrdə hökumət ölkəyə idxal olunan bu məhsullara tətbiq edilən ƏDV-ni aradan qaldırmadan fermerlərə daha çox dəstək və güzəştlər etməlidir. Bir tərəfdən idxal stimullaşdırılmadığına görə qiymətlər sabit qalacaq, digər tərəfdən isə fermerlərə edilən güzəşt və verilən dəstək hesabına onların istehsal etdiyi məhsulun maya dəyəri aşağı düşəcək ki, bu da sonda fermerin mənfəətinin artmasına - istehsalı genişləndirməsinə maraq yaradacaq. Sadəcə olaraq, bir məsələyə diqqət yetirmək lazımdır ki, bu iqtisadi siyasət dərinləşdikdə kənd təsərrüfatının da inhisarlaşmasına imkan verilməsin. Hal-hazırda aqrar sahədə ciddi inhisarçı mövcud olmasa da, bu istiqamətdə inkişaf meyilləri sürətlənməkdədir. Əgər bu sahədə də irəliləyişlə, inkişafla bərabər inhisarçılıq da güclənəcəksə, müəyyən mərhələdə durğunluğun başlayacağı qaçılmazdır.

Bazar iqtisadiyyatı elə bir iqtisadi modeldir ki, inhisarların olduğu, rəqabətin sıradan çıxarıldığı mühitdə yaşaya bilmir, sadəcə olaraq "ölür". Hazırda Azərbaycan iqtisadiyyatının heç bir sektorunda nəzəri baxımdan bazar iqtisadiyyatı modeli tamlıqla mövcud deyil. Qanunvericilik bazası qüsurlu da olsa formalaşdırılıb, amma inhisarçılığın aşırı dərəcədə inkişafı nəticəsində rəqabət mühitinin darmadağın olunması, bazar iqtisadiyyatı modelini sıradan çıxarıb. Aqrar sahə isə geri qaldığından o hələ ki inhisarçıların maraq dairəsindən kənarda qalıb. Bu səbəbdən də kənd təsərrüfatına dəstək və güzəştlərlə əhatə olunmaqla rəqabətli inkişafına nail olmaq müm-kündür.

Sonda nəticə olaraq onu xüsusi vurğulamaq istərdik ki, hökumət ölkə daxilində istehsal potensialları yüksək olan məhsulların idxalını stimullaşdırmaqdan vaz keçməli, əvəzində isə daxili potensialın reallaşdırılması üçün fermerlərə ciddi dəstək göstərilməlidir. Konkret olaraq, Azərbaycanda ət istehsalını yerli tələbatı ödəyəcək, hətta, ixrac edilə biləcək səviyyəyə qaldırmaq mümkündür.

 Akif Nəsirli

Xəbər Lenti

Narkoman övlad anasına 11 bıçaq zərbəsi vurdu, telefonunu oğurlayıb qaçdı - FOTO

İntim münasibətdən sonra sevgilisini öldürən qadından ağlasığmaz hərəkət - FOTO

20-22 noyabr Zəfəran Apteklərdə "Gözəllik günü"!

"Space TV"dən Elçin Əlibəyli ilə bağlı AÇIQLAMA

"Mən özümü sığortalayıram, ikinci dəfə evlənsəm..." - Tolik ETİRAF ETDİ - FOTO

Türkiyə-İran sərhədində zəlzələ olub, Naxçıvanda da hiss edilib

Ankara və İstanbul arasında yeni sütət qatarı işləyəcək

Millimizdə daha iki itki

13 yaşlı qız özünü binadan atdı - İntihar səbəbi dəhşətə gətirir - FOTO

Siyəzən - Dadlı toyuqdan növbəti innovativ addım!

"Duyğularımı çatdırmağa, sadəcə, onun səsinin qatqısı ola bilərdi...” - Aygün və Nigardan maraqlı ifa - VİDEO

Messi ilə Kavani arasında gərginlik - VİDEO

Atasının benzin töküb yandırdığı 22 yaşlı qızın son sözləri kövrəltdi - FOTO

İranda iğtişaşlarda təhlükəsizlik qüvvələrinin 3 əməkdaşı öldürülüb

Prezident İlham Əliyev Pirşağı dəmir yolu stansiyasının açılışında iştirak edib

Slavçev "Qarabağ"dan ayrılır

Xuraman 4-cü qızı üçün Afrikada qurban kəsdirdi - VİDEO

Argentina - Uruqvay matçında 4 qol - VİDEO - FOTO

Dağlıq Qarabağın azərbaycanlı icmasının sədri Los Ancelesdə Amerika Yəhudi Komitəsinin rəhbərliyi ilə görüşüb - FOTO

İstanbulda mebel fabriki yanır: ölən və yaralananlar var - VİDEO

Neftin ucuzlaşması davam edir

Bizə qarşı savaş gedir. Əsl, qaydasız və amansız savaş

Türkiyənin avtomobil ixrac etdiyi ölkələr arasında Azərbaycan birincidir

"Ötən ay abort etdirdim"

Əməkdar artistin 30 il əvvəlki FOTOsu - Tanınmaz dərəcədə DƏYİŞİB

İspaniya darmadağınla qalib gəldi - VİDEO - FOTO

İtaliyadan Ermənistana 9 qol - VİDEO - FOTO

İranı çalxalayırlar: baha benzinlə bağlı ucuz oyun

Azərbaycanın pambıq lifi və ipliyinin ixracı artıb

Suriyada kürdlər Rusiya hərbi texnikasını yandırdılar - VİDEO

Kamboca şahzadəsi vəfat etdi

2 avtomobil sığır ilə toqquşdu: 1 ölü, 3 yaralı

"Real"ın futbolçu üç həftə oynamayacaq

Aktrisa avtobusun altında qalıb öldü

Qvardiolanın menecerindən "Bavariya" açıqlaması

Abşeronda çoxmərtəbəli yaşayış binasında yanğın olub

"Köln"də yeni baş məşqçi

Bu gün Beynəlxalq Kişilər Günüdür

Dayənin hamamda unutduğu körpə öldü - Ana xəstəxanalıq oldu

Malidə hərbi patrula hücum edilib, 20 nəfərdən çox ölən var

“Məqsədimiz qol vurmaq və yaxşı nəticə qazanmaqdır” - Bəhlul Mustafazadə

Qobustanda yük avtomobili yanıb

Beyləqanda velosipedçini avtomobil vurub öldürdü

AVRO-2020: Son vəsiqə ilə seçmə mərhələ başa çatacaq

Səfir: IGB layihəsinin reallaşdırılması Cənub-Şərqi Avropanın təbii qaz bazarına böyük dəyişikliklər gətirəcək

Türkiyədə zəlzələ baş verib

Bakıda yol qəzası törədərək avtomobilini aşıran sürücü hadisə yerindən uzaqlaşıb - FOTO

Tbilisidə aksiyalar zamanı xəsarət alanların sayı 6-ya, saxlanılanların sayı 37-yə çatıb - FOTO

İtaliya Ermənistanı biabırçı hesabla uddu, “cırtdanlar” yenə uduzdu

Mehriban Əliyeva Avropa və dünyada ciddi mədəni və sosial layihələrə verdiyi dəstəklə diqqəti özünə çəkib - Türkiyə mətbuatı

Günün qoroskopu: çətin məsələləri həll etməyə və rəqiblərinizi geridə qoymağa nail olacaqsınız

Avropada evsizlər üçün sığınacaqlarda qalan qadınların və uşaqların sayı artmaqdadır

Bu elektrik qatarlarının hərəkəti texniki səbəblərə görə dayandırılacaq

Özbəkistanın aeroportları özəlləşdirilir

Belçikada qaçqın ailələrinin birləşməsi qaydaları sərtləşdirilir

ABŞ-da supermarketdə naməlum şəxs atəş açıb

İsveçdə iqlim dəyişikliyinə qarşı mübarizə fəalları aclıq aksiyasına başlayıblar

Nailə İslamzadə: "İnanclara görə şeytan yardımçısı hesab edilən..."

Heydər Əliyev Mərkəzində fotoqraf Yakov Xalipin əsərlərindən ibarət sərgi açılıb - FOTO

Fransada asma körpü çökdü - Ölən və yaralananlar var

Bu ölkədə də məktəb bağlandı - Koksaki virusu

Gədəbəy sakini ağstafalını Qazaxda bıçaqladı

Xəstəxanada 5 xəstəyə QİÇS yoluxdurdular - Məhkəmə

Xameneinin yaxın adamına sui-qəsd...

Fransız qadın PKK-ya dərs verdi - VİDEO

Azərbaycan və Xorvatiya Mədəniyyət nazirləri ikitərəfli əməkdaşlığı müzakirə ediblər

Havaların yağmurlu keçməsi çılpaq ilbizlərin çoxalmasına səbəb olub - Onlardan necə qorunmalı?

Rusiya nəşri: SSRİ-də ən hay-küylü terror aktlarını Ermənistanlı millətçilər törədiblər - FOTO

Türk ölkəsi üçün böyük təhlükə - Sensasion iddia

Ayan Xatunun CAVABINI VERDİ: "Hünəri yoxdur..."

Andorralı futbolçudan dünya rekordu

“Lotu Quli”nin dəstəsinin üzvü Rusiyada yaxalandı - Ölüm işinə görə

Almaniyadan İrandakı aksiyalarla bağlı çağırış

İmişlidə qadının evinə silahlı basqın edildi - "Vertu" telefonu oğurlandı

“Qalatasaray”da 2 şok itki

Pərvin Abıyeva: "Heç bir kişinin başı üçün deyil ki, mənə nəsə aldığını desin" - VİDEOMÜSAHİBƏ

Britaniya ordusu İraq və Əfqanıstanda hərbi cinayətlər törədib: Sübutlar tapıldı

Bir ailənin dörd üzvü TIR-ın altında əzilib öldü - FOTO

İngiltərə millisindən tarixi göstərici

Mənsur Şərif NİŞANLANDI - FOTOlar

Atletika komandası ilə görüş keçirildi - FOTO

Xuraman 3 gün əvvəl doğulan övladı ilə - FOTO

Fikir, söz və məlumat azadlığının, plüralizmin inkişaf etdirilməsi

20 ildir torpaqla qidalanır

Çevik, cavan hakimiyyət qoca müxalifəti üstələyir

Azərbaycan Türk fəlsəfəsindən yarpaqlar: MİRZƏ ƏLİ MÖCÜZ ŞƏBÜSTƏRİ

Onlardan öyrənməli!

Millimizlə oyunöncəsi növbəti itki - Bu dəfə qapıçı zədələndi

Cəlil Məmmədquluzadənin ev-muzeyinin əsaslı təmirdən sonra açılışı olub - FOTO

Rusiya saxlanılan gəmiləri Ukraynaya təhvil verdi

Abşeronda evdən 53 min manatlıq oğurluq

Məşhur aktyorun qızını cəzalandırmasının görüntüləri yayıldı - FOTO

Aygün Kənanı çəkiliş meydançasında ziyarət etdi - FOTO

Məşhur xəbər agentliyinin redaktoru itdi

Azərbaycan-Rusiya Regionlararası forumu keçiriləcək

Toyunda kütləvi zəhərlənmə olan bəy danışdı: Həyat yoldaşımın vəziyyəti pisdir

Nardaranda qətl törədən şəxs həbsdə ölüb

Braziliya millisi dünya çempionu oldu

Qarabağın Azərbaycanlı icmasının rəhbərliyi Türkiyəyə səfər edib - FOTO

Keçmiş polis yoldaşını öldürən rəislə bağlı qərar verildi

Müəllim sinifdə qız şagirdinə GÖRÜN NƏ ETDİ - Kameraya çəkdi - VİDEO

“Heç kimin ailəsini müzakirə etməyin” - "Fəlakət" həyat yoldaşından ayrılması barədə

Tbilisidə etirazı yatırmağa xüsusi təyinatlı polis dəstələri qarışdı - Polislər zirehli geyim və qalxanla təchiz edilib

Eldar da Damlanı bəyənmir

Avropaya "siyasi mühacir" kimi "sığınıb" Azərbaycanda "demokratiya" davası döyənlər sadəcə ucuz alverçilərdir - Azər Həsrət

Ad günündə sevgilisini və dostunu güllələdi

Azərbaycanın xarici siyasəti İsveçrə mətbuatında işıqlandırılıb

Deputat: "Naxçıvanın inkişafı və təhlükəsizliyi dövlət başçısının diqqət mərkəzindədir"

Azərbaycan vətəndaşları Türkiyədə 900-dən çox daşınmaz əmlak əldə edib

“Əsl ana itkisini indi gördüm” - Şəbnəm Tovuzluya ağır itki - VİDEO - FOTO

Xatirə ərindən gileyləndi: “Bıçağa görə 3 ay məni dindirmədi” - VİDEO - FOTO

“Vergi ödəməyən müğənnilərin maşınını, evini əlindən alacağıq”

Azərbaycan təmsilçiləri “Avropa gimnastikası”nın baş toplantısında iştirak edib

İran hökumətinin sözçüsü: İğtişaşlar 80 faiz səngiyib

Azərbaycan Prezidenti: "Naxçıvan ordusu ən müasir silahlarla təchiz edilib, texnikanın alınması təşkil olunub və bu proses davam etdirilir"

"Real"ın hücumçusu "Roma"nın hədəfində

Prezident İlham Əliyev: "Heç bir daxili enerji resursu olmayan Naxçıvan hazırda elektrik enerjisini ixrac edir"

Muğam Mərkəzində Rasim Abdullayevin yaradıcılığına həsr olunmuş konsert keçirilib

Azərbaycan Prezidenti: "Naxçıvanın uğurlu və təhlükəsiz inkişafı üçün nə lazımdırsa, biz onu da edəcəyik"

"Qarabağ" - "Düdelanj" matçının biletləri satışda

Prezident İlham Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbovu qəbul edib - FOTO

Azərbaycanın Trans-Xəzər boru kəməri layihəsinə qoşulması nə verəcək?

“Bu izdivac 10 il əvvəl olmalı idi, alınmadı...” - FOTO

Nüşabə Ələsgərli həyat yoldaşı ilə tanışlığından DANIŞDI: “Aşiq olmamışam” - VİDEO - FOTO

Rusiyada kişi azərbaycanlı hamilə arvadını döydü

İranda benzin bahalşamasına qarşı etirazlarda 180 nəfər saxlanılıb

“Tamaşadan sonra ər-arvad olduq” - FOTO

"Mühacir alverçilәri"nin həbsi Avropa üzrә genişlәnәcәk, sırada Hollandiya vә İsveçdir - Yafəz Əkrəmoğlu

Ermənistanın baş hərbi müfəttişi və müavinləri işdən çıxarılıblar

Azərbaycan Peşəkar Boks Federasiyası fəaliyyətini gücləndirir

"Sənin ərinin qeyrətinə ki, səni buraxıb kişilərə..." - Ona yazan qadını efirdə BİABIR ETDİ - FOTO

Avropa Gimnastika İttifaqı bundan sonra başqa adla tanınacaq - FOTO

"Cem Yılmazın kosnertinə 700 manat verə biliriksə, niyə kasıblıqdan gileylənirik, mitinqə gedirik?" - Nadir Qafarzadədən SƏRT AÇIQLAMALAR

Dost məclisi faciəylə bitdi: 4 ölü, 6 yaralı

Muğam Mərkəzinin fəaliyyəti Gürcüstanın televiziya kanalında geniş işıqlandırıldı - VİDEO

13 ilin ən yaxşısı Messi, Ronaldu isə… - SİYAHI

İran hökuməti benzinin bahalaşmasına görə təzminat verəcək

Miqrasiya orqanlarına qəbul olmaq istəyənlər üçün test imtahanı keçiriləcək

"Qarabağ"ın futbolçusu Çexiya üzərində qələbəni kənardan izlədi

Elməddin: ""Fərda səndən gülməlidir" deyənlərin zövqü yoxdur"