AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Mitinq "xəstəliyi"nə əlac varmı?

  7

AXCP və "Milli Şura" sentyabrın 28-nə mitinq təyin edib. Daha bir mitinq, daha bir iddia nümayişi. Son 26 ildə dəyişməyən fiqurlar, az qala konstantaya çevrilmiş şüarlar, nimdaş ideyalar, puç olmuş taktika.

Halbuki çağdaş dünyada siyasi mübarizənin təsirli vasitəsi kimi mitinq çoxdan funksionallığını itirib. Mitinqlər indi aktual olmayan, faydasız, tədricən yox olan nəsnədir.

Əslində, nədir mitinq?

Mitinqin klassik anlamına görə, ölkənin siyasi və ictimai həyatındakı müəyyən proseslərə, hadisələrə və ya təmayüllərə vətəndaşların kütləvi şəkildə münasibətlərini, mövqelərini bildirməsidir. Mitinqə yığışanlar nəyisə tələb edir, nə iləsə həmrəylik və ya əksinə, əsla qəbul etmədiklərini nümayiş etdirirlər.

Nümayişdən, yürüşdən və ya piketdən fərqli olaraq mitinqdə kütlə harasa üz tutmur, çünki bəlli, müəyyənləşmiş yerdə toplantıdır. Kimlərsə çıxış edir, danışır, sonra da nəzərdən keçirilən məsələ ilə bağlı qərar, qətnamə qəbul olunur.

Ötən əsrlər ərzində mitiqin formatına, məzmununna nəzər salaq.

1. İnformasiya funksiyası. Daha doğrusu, yeni və ya qeyri-rəsmi məlumat. 19-cu əsrdə və 20-ci əsrin əvvəllərində insanların əksəriyyəti ya savadsız, ya da az savadlı olduqlarından siyasi həyatdakı hansısa hadisə barədə informasiyanı məhz mitinq vasitəsilə dərhal, sürətlə kütləyə çatdırmaq olardı. 20-ci əsrin ikinci yarısında savadlıların sayı artdı, istisnasız olaraq bütün ölkələrdə kütləvi informasiya vasitələri aşkar və ya üstüörtülü şəkildə dövlət nəzarətində oldu. Məhz bu səbəbdən mitinqin informativ məzmunu hələ də qalırdı.

Ötənlərdə bir yerə çoxlu insanın yığışması mitinqin effektivliyini  artırırdı. Savadsız insanı məsələdən agah edir, başa salırdılar. Suallara da cavablar verilirdi.

2. Təbliğat və təşviqat. Təbii ki, mitinqin təşkilatçıları sırf məlumat verməkdən savayı obıvatelləri öz tərəflərinə çəkmək üçün bəzən məntiqi, əksər hallardasa isə emosional səbəblər və sübutlar gətirməyə çalışırlar. Əsas məqsəd təcrübəsi, siyasi savadı az, dünyagörüşü geniş olmayan insana təsir etməkdir. Siyasi manipulyasiyaya azacıq bələd insan kütlənin rəğbətini qazana bilər, kütləni ələ alar. Effektiv səviyyəsi az deyil.

3. Birləşdirici ("biz çoxuq"). Mitinq təşkilatçıları onlarla həmrəy insanları bir yerə toplamaqla kütlənin emosional yüksəlişinə nail olurlar. Təbliğatın effektivliyi də artır - axı yüzlərlə insanın arasında olarkən şüarlarla və tələblərlə razılaşmaq daha asandır. İnfantil, subtil fərd düşünür: "Biz çoxuq, bu qədər insan mənimlə həmfikirdir, onların hamısı səhv edə bilməzlər axı, biz haqlıyıq".

4. Qorxuducu ("onlar çoxdur"). Mitinqə yığılanların sayı nə qədər çoxdursa, dəstək və ya inkar tələbləri radikallaşır, əks tərəfə doğru ultimatumlar bir o qədər sərtləşir. Konkret olaraq Azərbaycan şəraitində hakimiyyət qarşısında hər hansı tələb qoymaq üçün mitinqə minimum 500 min nəfər toplaşmalıdır. Bu, baraj rəqəmidir və müxalifət mitinqlərinə toplaşanlar bəhs etdiyimiz rəqəmdən azdırsa - illər göstərdi ki, dəfələrlə, on və yüz dəfələrlə azdır - artıq mitinq yox, piket və ya aksiyadır.

5. Təşkilati (rekrutinq, strukturlaşdırma). Həmfikirlər bir yerə yığışanda iştirakçılar arasında əlavə fərdi əlaqələr yaranır. Toplaşanlar çıxış edənlərdən birini xarizmatik lider də saya bilərlər - çünki kütlənin fikir və ideyalarını təkrarlayıb dilə gətirir. Belə ünsiyyət nəticəsində "ölü can" təsiri bağışlayan partiya, hərəkat və ya birlik aktivləşə bilər. Eyni zamanda, mitinqdə yeni üzvlərin "çağırış"ı da olur.

İndisə, gəlin, mitinqlərin bu funksiyalarına cəmiyyətin çağdaş inkişaf səviyyəsi müstəvisindən baxaq. Unutmayaq ki, ötən əsrlə müqayisədə insanların ölkədəki vəziyyətlə bağlı informasiya əldə etmək, qonşu dövlətlərdə və dünyada baş verənlərdən anında xəbərdar olmaq imkanları yüz dəfələrlə artıb.

1. İnformasiya. İnsanlara təsir vasitəsi kimi televiziya artıq mövqelərini büsbütün itirməkdədir. Hazırda yerli telekanalların "hədəf kütləsi" əsasən yaşları 40-50 və artıq olanlardır. Onlar televiziyaya ya adətləri üzrə, ya da internetdən aktiv istifadə edə bilmədiklərinə görə baxırlar.

10-15 il sonra isə həmin hədəf kütlə daha da azalacaq. Bütün ölkələrdə olduğu kimi, Azərbaycanda da internet TV-ni çoxdan üstələyib.

Radikal müxalifətin sosial şəbəkələrdə aktivliyi də məhz bununla bağlıdır. Öz ağılları ilə etmirlər - Qərbdəki "ağıllı" sahibləri belə tapşırıq verib.

Göründüyü kimi, çağdaş dünyada mitinqin informasiya yükü artıq total sıfıra bərabərdir: bütün məlumatları insanlar mitinqsiz, internet vasitəsilə əldə edirlər.

2. Təbliğat və təşviqat. Azərbaycan vətəndaşları ötən əsrdə və ya 19-cu əsrdəki soydaşlarımız deyillər. İnsanlarımızın savad və təhsil səviyyəsi çox artıb. Ona görə də adi, psevdoməntiqi şüarlarla və naftalin qoxulu çağırışlarla yalnız məktəbliləri, lümpenləri və plebsi aldatmaq olar. Fəqət, plebslə lümpenlər vətəndaşların çox az qismidir, onların ictimai həyatla siyasi proseslərə təsir imkanları çox azdır. Nə hakimiyyətləri var, nə pulları, nə hakimiyyət orqanlarına təsir imkanları. Bu səbəbdən də mitinqdə kimisə fikrindən döndərmək və ya öz tərəfinə çəkmək faktiki olaraq mümkün deyil.

Deməli, müasir dünyada, xüsusilə də Azərbaycanda müxalifət mitinqlərinin təşviqat məzmunu total sıfıra bərabər olur.

3. Konsolidasiya. Müasir insan fərdi azadlığına çox önəm verir, yadların məsləhətlərini, əmrlərini, göstərişlərini sevmir. Cəmiyyət də fərdiləşib. Hər kəsin öz maraqları, hobbiləri, fikirləri, fəaliyyət sahəsi, istəkləri və arzuları var. Yəni tam fərqli insanları bir araya gətirərək vahid məqsəd və istəkli "siyasi orqanizm"ə çevirmək çox çətin təşkilati məsələdir. AXCP və "Milli Şura" kimi mitili çıxmış, köhnə və bəsit şüarlarla cəmiyyəti nəyəsə sövq etməyə çalışan təşkilatların istəkləri isə puçdur.

4. Qorxutma. "Məhsul" stadionundakı təmir və rekonstruksiya işlərini nəzərə alsaq, AXCP və "Milli Şura"nın başqa məkanda mitinq keçirməli olacağı qaçılmazdır. Lakin lap elə "Məhsul" stadionunn özündə mitinq olarsa və arena da tam dolarsa, bu, maksimum 20 min nəfərdir. Statistikada 20 min nəfəri də "bağışlayırıq" - edir 40 min. Olsun 70 min.

70 minlik mitinqlə hakimiyyəti nəyəsə vadar etmək absurddur. O ayrı məsələdir ki, AXCP sədri Əli Kərimli və "Milli Şura"nın karikatur rəhbəri Cəmil Həsənli ölkə xaricindəki bəlli mərkəzlərdən, təşkilatlardan əmr alıblar, mütləq mitinq etməyə çalışacaqlar, ayrılmış qrantların kəsilməməsi üçün yenə də boşboğazlıq edəcəklər və s.

Lakin bu fiqurantlar üçün acı həqiqət var: Azərbaycan daxili siyasətinə kənar müdaxilələrə imkan verməyib, verməyəcək də.

5. Təşkilati. Az öncə bəhs etdiyim kimi, mitinqlərdə AXCP sıralarına yeni üzvlərin cəlb olunması ilə bağlı Ə.Kərimli və C.Həsənlinin dedikləri yalandır. Düynanın heç bir ölkəsində mitinq siyasi rekrutinq vasitəsi deyil, ola da bilməz.

Ə.Kərimli, deyəsən, sahiblərinin göstərişini hələ də pis anlayıb: o, sosial şəbəkələrdəki profilləri vasitəsilə hələ də "boss"larını razı salacaq qədər effektiv, aktiv və məntiqli təsir bağışlamır.

AXCP sədri, həm də bloqer dərk etmir ki, çağdaş texnogen dünyada həmfikirlər arasında yeni əlaqələr mitinqlərdə yox, internet, tanışlar və sosial şəbəkələr vasitəsilə yaranır. Göründüyü kimi, mitinqlərin təşkilati funksiyası da önəmini itirib.

Mitinq siyasi mübarizənin effektiv və təsirli metodu kimi artıq ölüb.

Sadəcə, əhali arasında lümpenlərin və plebsin az nisbətinin çox olduğu məkanlarda, ölkələrdə mitinqlər hələ də effektivdir.

Azərbaycanda isə xaricdən maliyyələşmə olmazsa, AXCP və ya "Milli Şura"nın mitinq keçirmək, bu fikrə düşmək ehtimalları belə, minimum səviyyədədir.

Elçin Alıoğlu
Demokratikmusavat.com

Xəbər Lenti

"Araz və Elvin bəxtsiz futbolçulardır" - Qurban Qurbanov

"Keşlə" qalib gəlir, Qəbələ" "Qarabağ"ı dayandırdı - YENİLƏNİR

Baxşiyev "Qarabağ"dan necə xal almalarından danışdı

Millimizin üzvü üçün 90 dəqiqə və sarı vərəqə

Şamaxıda 3 otaqlı ev yanıb

Böyük Yeddilərin növbəti sammiti Trampın mülkündə keçiriləcək

Livanda on minlərlə insan küçələrə çıxıb

Sibirdə mədəndə bənd çöküb: 15 ölü

Siyavuş Novruzov: Radikal müxalifət bir daha biabırçı uğursuzluğa düçar oldu

Xalq artistinin qızı göz yaşı tökdü: “Şokdayam, yaşananlara inanmıram” - FOTO

Roza oğlanlarına ev alıb

“Neymarın “Barselona”ya qayıtmasını istəməyən insanlar var” - Messi

Radikal müxalifətin ikinci oktyabr iflası

Fransa məhkəməsi separatçılarla imzalanmış daha bir “xartiya”nı ləğv edib

"Mançester Siti" və PSJ diskvalifikasiya olunmalıdı"

Avtobuslar əvvəlki hərəkət sxeminə qayıtdı

"Qanunsuz aksiya ictimaiyyətdən heç bir dəstək almadığına görə paytaxt sakinlərinin gözü qarşısında tam fiaskoya uğradı" - Siyasi ekspert

Kərimlinin qanunsuz cəhdinin qarşısını Bakı aldı

BŞBPİ: Qanunsuz aksiyada 60 nəfər saxlanılıb

Falkao "Real"a qarşı oynayacaq? - Terimdən açıqlama

XİN: Fransa məhkəməsinin Şuşa şəhəri ilə bağlı qərarını alqışlayırıq

Tramp CNN-ni məhkəmə ilə hədələdi

"AXCP və "Milli Şura" adlı təşkilatların məqsədi aksiya deyil, ölkədə çaxnaşma yaratmaq, təxribat törətməkdir" - Deputat

"28 May", "Cəfər Cabbarlı" və "Xətai" stansiyalarının fəaliyyəti bərpa olundu

"Küçələrdə səs-küy salan bu insanlar Azərbaycanın reallıqlarından və xalqdan çox uzaq düşüblər"

Qurban Qurbanov “avtoşluq” edən futbolçunu belə cəzalandırdı

"Qanunsuz aksiya cəhdinin qarşısı polis tərəfindən qətiyyətlə alınıb, saxlanılanlar var"

“Ağ xalatlı qatilləri” güllələmək istəyənlərin güllələnməsi - Stalin 1 ay gec ölsəydi... - FOTO

Krasnoyarskda matəm elan olunacaq

UEFA “Neftçi”ni 40 min avro cərimələdi

Türkiyə kürdləri barışığı pozmaqda ittiham etdi

Merkel: "G7 sammitinin keçiriləcəyi yeri seçmək Trampın hüququdur"

Bakıda taksi sürücüsünü döyərək pulunu və telefonunu apardılar

Rusiyadakı yanğında ölənlərin sayı 7 nəfərə çatdı

Bakıda bank əməkdaşının başına oyun açdılar: müştəri kimi gələn qadın onu evə çağırıb... - TƏFƏRRÜAT

Güləşçilərimiz Hərbçilərin Dünya Oyunlarında mübarizə aparacaq

Kartel silahlıları "El Çapo"nun oğlunu polisdən azad edib

Suriya erməniləri Qarabağa getməkdən imtina etdilər və...

Respublikaçılar da Trampa qarşı: "Suriyadan ordunun çıxarılması strateji səhvdir"

Türkiyədə müəmmalı qəza: rus nüvə mühəndisləri həlak oldu - FOTO

ABŞ radiosu İran-Ermənistan əlaqələrinə dair sensasion material yaydı

"28 May" istiqamətində 14 marşrut xəttinin hərəkət sxemi müvəqqəti dəyişdirilib

Deputat: "İnsanlar Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən islahatları yüksək qiymətləndirir"

Keçmiş kürəkən qayınatasının evindən 5 minlik qızıl oğurladı

Azərbaycana gələn avtomobildə pirotexniki vasitələr aşkarlandı

Kataloniyada dünən keçirilən aksiyalarda 182 nəfər xəsarət alıb

UEFA "Neftçi"ni 40 min avro cərimələdi

Yaponiyada məktəbliləri aparan mikroavtobus qəzaya uğradı: yaralananlar var

“İki qardaşın millidə birgə oynaması adi məsələ deyil” - Rüfət Dadaşov

Fatma ilə Ramal barışdılar

Müxalifətin mitinqinə ehtiyac varmı? - SORĞU - VİDEO

Cinayətdə şübhəli bilinən 31 nəfər saxlanılıb

Bakıya gələn müğənni çantasını SƏHV SALDI - İçindən çıxanlar ŞOK ETDİ - FOTO

Relslərin üzərinə düşən qadın son anda xilas edildi - Stansiyada qorxulu anlar - VİDEO

Elxan Ələsgərov: "Türk Şurasının Bakı sammiti türk birliyi yolunda mühüm mərhələdir" - VİDEO

Türkan Vəlizadə: "Dəmir parçasına görə “Maşın”ın iştirakçıları mənliklərini satdılar"

FETÖ-nün axtarışda olan “Meksika imamı” saxlanılıb

Türk Şurası dünyada vacib güc mərkəzinə çevriləcək

Əli Kərimli yalan vədi və samovarını satan cəbhəçi

Qurdla sevgili olduğu deyilən Aysun: Axırıncı dəfə dünən gecə görüşmüşük - FOTO

“Suna artıq mənim üçün yoxdur...”

"Sonuncu Pərdə" filminin qala gecəsi keçirilib - FOTO

Kataloniyada döyüş hazırlığı: barrikadalar qurulur - ŞOK GÖRÜNTÜLƏR - FOTO

Dünya ölkələrində qanunsuz aksiyaların qarşısı necə alınır? - ARAŞDIRMA - FOTO

"Olanları anana demə, yoxsa məni tutarlar" - Aparıcı 10 yaşlı qızı zorladı - FOTO

Türkiyədə yük qatarı relsdən çıxıb

"Neftçi"nin futbolçusu qol vurduqdan sonra əsgər salamı verdi - FOTO

BMT Baş Assambleyasının prezidenti Azərbaycana səfər edəcək

Ərdoğan və Tramp telefonda danışdı

Kataloniyada etirazlar: 128 nəfər saxlanıldı, 207 polis yaralandı

Azərbaycanlı məşhurun qızından dərin yarıqlı geyimdə EHTİRASLI RƏQS - VİDEO

PSJ səfərdə böyük hesabla qalib gəldi - VİDEO

28 yaşlı qadın 11 yaşlı oğlandan hamilə qaldı, uşaq doğdu - FOTO

"Qalatasaray"dan çətin qələbə - VİDEO - FOTO

Radikalların mitinq mərəzi yenə şiddətlənib - "Politşou" təqdim edir - VİDEOLAYİHƏ

Keçmiş məhkum narkotiklə tutuldu

Milli Şuranın 19 oktyabr mitinqi təxirə salındı - Əli Kərimli elan verdi - FOTO

Azərbaycanlı aparıcı ƏMƏLİYYAT OLUNDU - Bu da əməliyyatdan dəqiqələr öncə... - VİDEO

Çinlə Azərbaycan arasında ticarət dövriyyəsi rekord həddə çatıb

Cəbhədən XƏBƏR: düşmən yenə pulemyot və snayperləri işə saldı

"Qarabağ" "Qəbələ"yə, "Keşlə" "Sabah"a qarşı

Yerə nəhəng asteroid yaxınlaşır

Həftənin ən yaddaqalan görüntüləri - FOTO

Roza Zərgərli udduğu maşını avtobusla dəyişib qazilərə bağışladı

67 yaşlı təqaüdçü erotik masaj zamanı öldü

"Maşın"ı türkiyəli apardı

Rusiyada damba uçdu: 12 nəfər ölüb, 13 nəfər itkin düşüb - YENİLƏNİB

Rusiyada damba uçdu: 10 nəfər öldü, 15 itkin var

Beyrutun mərkəzindəki nümayişlərdə iştirak edən 70 nəfər tutuldu

Bakıda sənədsiz sürücü qırmızı işıqdan keçərək qəza törədib - FOTO

Nazarov Almaniyada növbəti qolunu vurdu

“Ronaldo məni əsgər salamı ilə qarşıladı” - türk futbolçu

"Qalatasaray"dan qələbə

"Qarabağ"la 55-ci duel

Millimizin sabiq futbolçusu "Turan"ın baş məşqçisi oldu

PSJ 4 qolla qalib gəldi

"MY" 18 yaşlı hücumçu ilə müqavilənin müddətini uzatdı

Rusiya və Kosovo eyni qrupda olmayacaq - UEFA açıqladı

"El Klassiko" nə vaxt oynanılacaq? - dekabrın 4-ü, yoxsa 18-i?

Beynəlxalq Muğam Mərkəzində “Solistlər ansamblı”nın konserti keçirilib - FOTO

BP: Azərbaycanın bərpa olunan enerji mənbələri sahəsində böyük potensialı var

Alyaskada sərnişin təyyarəsi təcili eniş edib: ölən var

Nobel Oil Services Türkiyədə qaz anbarının genişləndirilməsi layihəsinə başlayır

Suriya ordusu Latakiyada silahlıların iki dronunu vurub

Türkiyədə 20-dən çox qanunsuz miqrant saxlanılıb

Zərif türkiyəli həmkarı ilə Suriyadakı vəziyyəti müzakirə edib

Günün qoroskopu: özünüzdən bədgüman olmayın

Tanzaniyada 40-a yaxın məktəblini ildırım vurub

Evdən pul və qızıl oğurlayan şəxs saxlanılıb

Həftəsonu Azərbaycanda qızıl-gümüş bahalaşıb

"Aydın Süleymanlı güclü potensiala malik idmançıdır" - FOTO

YATAĞIMIZDAKI QATİL: onu necə tanıyaq? - Psixiatr yazır

Leyla Abdullayeva: Azərbaycan bütün sənədlər əsasında substantiv danışıqların davam etdirilməsini hər zaman dəstəkləyib

12 həftəlik hamilə olduğunu düşündü, qarnından şiş çıxdı

Avropadakı diaspor təşkilatları Azərbaycana qarşı təxribatçı çağırışlara etiraz edir

Azərbaycan hüquq mühafizə orqanlarının gənc əməkdaşlarının birinci Forumu keçirilib - FOTO