AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Repetitorluq...

  7

Dərsdə deyilməyən, fərdi hazırlıqlarda öyrədilən

Hazırda ölkənin istənilən orta məktəbində yuxarı, yəni 11-ci sinif şagirdlərini gündüz çıraqla da görmək mümkün deyil. Əlbəttə, bunu orta məktəblərdə dərslərin başlanmaması və şagirdlərin də məktəbə gəlməməsi ilə izah etmək olar. Lakin “hazırda” sözünü bu məqamda vaxt deyil, ümumi anlamda işlədirik. Buna səbəb də ölkə boyu bütün orta məktəblərdə yuxarı sinif şagirdlərinin birmənalı olaraq tədrisi məktəblərdən kənar, repetitor hazırlığında keçməsidir.

İllərdir ki, bu problemlə bağlı araşdırmalar, az qala elmi məqalələr səviyyəsində tədqiqatlar aparılır. Lakin problemin həlli arzulanan deyil, «lazımi» səviyyədə həyata keçirilib. Yəni orta məktəblərdə şagirdlərin dərsini yalnız öz müəllimlərindən alması, biliklərə elə öz siniflərində yiyələnməsi istəyi elə arzu olaraq qalıb. Əvəzində isə repetitorluq bir sistem olaraq rəsmiləşdirilib. Orta məktəbdə qeyri-rəsmi, bəzən də direktora rüşvət verməklə aparılan bu xidmət növü artıq neçə müddətdir öz qanuni həllini tapıb. Şagirdin repetitora ödədiyi müəyyən məbləğin bir hissəsi indi məktəbə, direktora çatır. Nəticədə, orta məktəblərdə repetitorluq sistemi qanuni şəkil alaraq, kiminsə ona yerli-yersiz müdaxilə imkanlarını sıfıra endirir.

Xatırlayanların yadında olar, on illər öncəsi, lap elə bəyənmədiyimiz sovet təhsil sistemində belə xidmət növünə çox az, demək olar, cüzi şəkildə rast gəlmək olardı. Bunu da kimsə açıqlamazdı, ən azından orta məktəb müəllimlərinə hörmətsizlik, yəni onların biliyinə, pedaqoji təcribəsinə, səriştəsinə, bacarığına etimadsızlıq kimi göründüyündən, sözügedən məsələdən geniş, açıq bəhs etməzdilər. Fəqət zaman dəyişdi, onunla birgə təhsil sistemimizdə köklü dəyişiklik baş verdiyindən, bu gün repetitor yanında hazırlığa getməyən şagirdə az qala müasir dünyanın sürətindən, inkişafından geridə qalmış kimi baxırlar.

Şagirddən tutmuş valideynədək, müəllimdən başlamış direktoradək, hamı repetitor olmadan təhsilin bir yerdə dayanıb duracağından, passivləşəcəyindən danışır. İşin məğzinə də diqqət edən yoxdur. Deyən yoxdur ki, repetitorluq edən müəllim də elə orta məktəb, lisey müəllimidir. Ayrıca hazırlaşdırdığı şagirdlərlə hər gün bir məktəbdədir, günün bir yarısını - istər səhər, istərsə də günorta növbəsində onlara elə sinifdə dərs keçir. Demək olar ki, məktəbə müəllim kimi gəlir, lakin valideynlərin əksəriyyəti onları repetitor kimi tanıyır. Görəsən, müasir dünyanın gedişatından, hazırkı dövranın gərdişindəndirmi ki, şagirdlər yalnız repetitorların xidmətindən istfadə etməklə təhsil ala, biliklərə yiyələnə bilərlər?

Repetitorluq sisteminin olmadığı zamanlar kiminsə yadına düşməsə belə, həmin dövrlərin yetirmələri, hər sahə üzrə aparıcı şəxsləri, alimləri, tədqiqatçıları, tanınmış isimləri bu gün də dövrün kamil, bitkin, səviyyəli mütəxəssisləri kimi fəaliyyət göstərir, elmin, texnikanın, istənilən sahənin inkişafına öz töhfələrini verir. Məgər onlar hamılıqla repetitor hazırlığından keçib, xüsusi tutulmuş müəllimlərdənmi dərs alırdılar? Sual, hər halda, ritorikadan çox uzaqdır.

Bugünün valideyni, şagirdi isə orta məktəbə elə adından göründüyü kimi, icbari təhsil müəssisəsi kimi baxır. Orta məktəbə getməsə, şəhadətnamə ala bilməz, yuxarı sinfə adını yazdırmasa, o, attestat kimi əsaslı sənəd alıb məzun ola bilməz. Bizim orta məktəblərə ümumi baxışımız belədir. Bütün bunlarla müqayisədə, repetitor hazrlığından keçməsə, yararlanmasa, “heç kimin uşağı öz başıyla ali məktəbə qəbul ola bilməz”. Valideynlərin təhsilə hazırkı yanaşması da bax, budur.

İndi təkcə yuxarı deyil, məktəbə ilk qədəmlərini atan ibtidai sinif şagirdlərinin də repetitor hazırlığına ən vacib, günün təxirəsalınmaz məsələsi kimi baxılır. Belə olmasaydı, birincilərin valideynləri elə indidən “hazırlığa qoymaq üçün ən yaxşı müəllim görəsən, kimdir” sualına cavab axtarmazdı. Halbuki, övladının bundan sonra gedəcəyi məktəbdə yaxşı oxuyacağı, yaxud, “axsayacağı” belə, hələ sual altındadır. Amma valideyn indidən özünə əl qatıb, övladını hazırlaşdırmaq üçün yaxşı, savadlı müəllim axtarır. Tanışlarla, qohumlarla virtual, ya da, üzbəüz danışıqlar aparır, internetdə axtarışlara baş vurur, uşağına ən yaxşı repetitor seçimini az qala ölüm-qalım məsələsinə çevirir.

Bəlkə də valideyn haqlıdır, ən azından, kurrikulumu, Boloniya sistemini qəbul etməyənlərin nəzərində yeni təhsil metodları onların övladlarına yüksək təhsil vəd etmir. Ona görə də, vaxt itirmədən övladını repetitor hazırlığına göndərməyi ən böyük qazancı bilir.

Böyük əksəriyyətin razılaşdığı məqam isə budur ki, ən birinci hesab edilən məsələ təhsilə qoyulan sərmayədir. Onu da həqiqətən dərk etməklə, məğzini bilməklə həyata keçirmək lazımdır. Repetitor hazırlığına da kor-koranə, küll halında, zamanın tələbi kimi deyil, öz övladının qabiliyyətini nəzərə almaqla yanaşmaq lazımdır. Əks halda, o, orta məktəb dərsləri kimi, boş vaxt itkisi hesab olunacaq, ödənişli olan bu tədris növündən fayda götürən olmayacaq; əlbəttə ki repetitorları çıxmaq şərtiylə.

Hərdən düşünürsən ki, elə orta məktəblərin hamısını ödənişli əsaslarla etsəydilər, əlavə kurslara, repetitor hazırlığına, başqa-başqa ünvanlara, evdə müəllim hazırlıqlarına ehtiyac qalmazdı. Çünki il boyu belə hazırlığa yönəldilən vəsaiti elə orta məktəblərin bazasına yatırmaq da işin asanına hesablanardı. Bəlkə onda müəllimlər də dərsdə demədiyini, kurslara, fərdi hazırlıqlara saxladığını elə ümumtəhsil məktəblərin siniflərində şagirdlərə öyrədərdi.

Yazıda qeyd edilənlər sözsüz ki, müəllim adını hələ də müqəddəs tutanlara, o böyük məsləkin daşıyıcılarına qətiyyən aid deyil. Zatən, həmin müəllimlərin hesabına, bu gün fərdi hazırlıqlara, repetitor yanına getməyə ailəsinin maddi imkanı olmayan şagirdlər qəbul imtahanıında yüksək bal yığır, müəllimlərinə, valideynlərinə, tanıyıb-tanımayanların hamısına qürurverici sevinc yaşadırlar. Hər halda, belə faktlar az deyil və xüsusi hazırlıqsız tələbə adı alan gənclərin gündəmə gəlməsi, onların tanıtımı da təəssüf ki, çoxluq təşkil etmir. Təbii ki, repetitorluğun təbliği baxımından...

P.S. Bu mövzuda diskussiya açmaq istəyənlərin fikirləri də bizim üçün maraqlıdır.

Nigar Orucova 

Xəbər Lenti

Banqladeşdə partlayış: 7 ölü, 8 yaralı

Helsinkidə Cəfər Cabbarlının 120 illik yubileyi münasibətilə tədbir keçirilib - FOTO

20 futbolçunu yoldan çıxardan qadın - FOTOlar

İraq İranla sərhəd keçidini bağladı - Aksiyalar səngimir

Ermənistan dəm qazı ilə mübarizə apara bilmir: Yenə 5 ölü

Belarusda parlament seçkiləri keçirilir

Arzuman Abdulkərimov: "Müxalifətin Əli İnsanov kimi biri ilə işbirliyinə girməsi..."

Azərbaycan “Tokio 2020”-yə 10 lisenziya qazanıb

Belçikadan Rusiyaya 4 qol - VİDEO

Nikola Yurçeviç: "Bəlkə də nəsə etmək mümkün idi..."

Cem Yılmaz müğənni Raufa da söz atdı: "Azərbaycanın Tarkanı..." - VİDEO

Türkiyədə ağır yol qəzası: 4 ölü

İdman təyyarəsi qəzaya uğradı - Pilot həlak oldu

ABŞ-da atışma: 5 ölü

Uels millimizə bu qollarla qalib gəldi - VİDEO

"Qara Qarayevə qarşı oynamaq çox çətindir" - Ben Deyvis

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Milli Dirçəliş Günü münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik edib

"Özümün də çox səhvim oldu" - Ramil Şeydayev

Belçikada miqrant yoldan keçənlərə hücum edib

Türkiyədə yenə güclü zəlzələ

Dünya dini liderlərinin Sammitinə ev sahibliyi ölkəmizə nə qazandırır?

Qar bu ölkəni iflic etdi - Məktəblər bağlandı

Akrobatika və aerobika gimnastikası üzrə Azərbaycan çempionatlarının qalibləri müəyyənləşib

Litva parlamentinin sədri: "Azərbaycan və Litva münasibətləri daha yüksək səviyyəyə qaldırmaq niyyətindədir"

Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günü qeyd olunur

Günün qoroskopu: Düşünülməmiş hərəkətlərdən qaçın, emosiyalarınızı cilovlayın

Ölümündən sonra 300 il çürüməyən Diri baba - REPORTAJ - FOTO

Azərbaycan - Uels oyununda İKİ QOL VURULDU - YENİLƏNİB

Avropada daşqınlar həm infrastruktura, həm də insanların sağlamlığına təhlükə yaradır

Hindistanda MiG-29K qırıcısı qəzaya uğrayıb

İraqda İŞİD-in iki rəhbəri zərərsizləşdirilib

Millimiz Uelsə qarşı - İKİNCİ QOL VURULDU - YENİLƏNİR

Millimiz Uelsə qarşı - HESAB AÇILDI - YENİLƏNİR

Bank rəhbəri övladının gözləri önündə oğurlandı

"Olimpiadada erməni iştirakçıların hamısını qabaqladım" - Olimpdəkilər - FOTO

Bakıda ağır yol qəzası, 4 nəfər xəsarət aldı

Baş direktor: Konstantsa və Bakı limanları yeni layihələrdə əməkdaşlıq edə bilər

Rüfət Quliyev: Hazırda jalüz və plyonkadan istifadəyə görə sürücülər barəsində inzibati tənbeh görülmür

Honq Konqda avtobus qəzasında 30-dan çox insan yaralanıb

Hərbi təyinatı olmayan metal əşya aşkar olunub - FOTO

Elektron siqaret daha bir ölkədə can aldı

Gürcüstandan qaçaqmalçılıq yolu ilə gətirilən siqaretlər aşkarlandı - FOTO

Həm idmançı, həm azarkeş, həm də model - FOTO

Xədicə İsmayıl Müsavat rəhbərləyini istefaya çağırdı

Kriminal hesablaşma, yoxsa qisas? - Keşlədə avtomatla törədilən qətlin təfərrüatı - FOTO

2020-ci ildə Şərq Tərəfdaşlığı ölkələri arasında rominq tariflərinin azaldılmasına dair saziş imzalana bilər

Beynəlxalq Muğam Mərkəzində Maykl Qutman (violin) və Olqa Domninanın (piano) konserti keçirildi

Mançini İtaliya yığmasının tarixinə düşdü

Fransada “sarı jiletlilər” yenidən fəallaşdı - 16 nəfər saxlanılıb

Mühacirətdə olan müsavatçı Arif Hacılının istefasını tələb etdi

Uşaqlar ip əvəzinə ilanla oynadılar - FOTO

Vilayət Eyvazov yeni rəisi kollektivə təqdim etdi

Sabiq icra başçısının qardaşı oğlunun 965 min tələb etdiyi şəxsə 8 il cəza istənildi

Atletimiz Boyanka Kostova beynəlxalq turnirinin qalibi oldu

"Qalatasaray"a görə Braziliyadan İstanbula gəlir - FOTO

İntihar edən gənc müəllimənin ölümündə “Mobbing” iddiası - FOTO

Vüsal Hüseynov: "Azərbaycan ərazisinin qeyri-leqal miqrasiya üçün istifadə olunması çox az ehtimal olunur"

“Sizi çox sevirəm, Azərbaycan” - Türkiyəli aktrisa - FOTO

"Baku Fashion Expo Midseason 2019" - "Azərbaycanın dəb yaradıcıları" fotolayihəsi

Mahir Emrelinin ilk maaşı nə qədər olub? - VİDEO

İranda benzin üsyanı - Təbriz əhalisi yolları bağladı - YENİLƏNİB

Məşhur aktrisa xəstəxanaya yerləşdirildi

Tomas Qolts: "Dünya dini liderlərinin II Bakı Sammiti Azərbaycanın multietnik strukturunu vurğulayır"

"Sevəndə pozitiv oluram" - Nigar

Hadisə yerindən qaçan sürücü tutuldu

"Bakıda bir həftə qalsam, Miri Yusif kimi Xalq artisti olaram" - Cem Yılmaz

YAP-ın MSK-ya təyin edilmiş məşvərətçi səs hüquqlu üzvü təsdiqləndi

Ukraynada iki gənc qızı vəhşicəsinə qətlə yetirən şəxs hakim qarşısında: “Özümü öldürmək üçün qəbiristanlığa getdim...” - FOTO

UNEC-dən dünyaya: İtaliyada təhsil almaq imkanı qazanan 4 tələbədən biri oldum - FOTO

Ev yiyələrini gələn ildən nə gözləyir... - 50 manat verməyənə 30 manat cərimə, sonra yenə cərimə

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Oman Sultanını təbrik edib

Parisdə 20-dən çox metro stansiyası bağlandı - "Sarı jiletlilər"ə görə

Azərbaycanlı tərcüməçinin sualı dünya mətbuatında - “Beyl kimdir?”

Prezident İlham Əliyev latviyalı həmkarını təbrik edib

“Bavariya”nın baş məşqçisi bəlli oldu

İranda benzin bahalaşdı, ölkəni etirazlar bürüdü: ölən var

İstilik problemi həll olundu - "Azəriqaz” qazanxanaların təbii qaz təchizatını bərpa etdi

"Bakıda olmaq, xəyaldan da ötə bir hissdir" - "Erkenci kuş"un "Sanem"i - FOTO

Arvadını qumarda uduzdu

Azərbaycanda bələdiyyə seçkilərini 499 müşahidəçi izləyəcək

Bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı 22 529 namizəd qeydə alınıb

Zakir Həsənov əməliyyat təliminin yekunlarına dair xidməti müşavirə keçirib - FOTO

Rusiya ələ keçirdiyi Ukrayna gəmilərini geri qaytarır

Terrorçulara yardım etməkdə təqsirləndirilən azərbaycanlı beynəlxalq axtarışa verildi

Kərimlivari “sədaqət” və “cəsarət”

Serbiya Prezidenti xəstəxanaya yerləşdirildi

Konteyə ölüm təhdidi

Xadimə işlədiyi evi soydu - FOTO

Sumqayıt Olimpiya İdman Kompleksində akrobatika və aerobika gimnastikası üzrə Azərbaycan çempionatları keçirilir

"Özüm elə deyirəm ki, səhər verilişlərinə çağırmasınlar"

Rusiyada keçmiş nazirin nəvəsinin ölüm səbəbi bilindi

İsrail “Həmas”ın obyektlərini vurdu

Maksim Qalkin: "Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyevaya ailəsi ilə birgə vaxt tapıb konsertimə gəldikləri üçün təşəkkürümü bildirirəm"

İstanbulda atışma: 3 ölü

Şri-Lankada seçkiyə gedən müsəlmanlara atəş açdılar

Könülün qardaşının toyu oldu - VİDEO - FOTO

Fransa polisi səfərbər oldu - "Sarı jiletlilər"ə görə

Məktəbin tibb bacısı şagirdi evinə aparıb, intim anlar yaşadı - İngiltərədə - FOTO

Bakı on milyardlarla dollarlıq layihəni İŞƏ SALIR. Avropa tələsməlidir...

Cem Yılmazdan Bakı paylaşımı - VİDEO