AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Repetitorluq...

  12

Dərsdə deyilməyən, fərdi hazırlıqlarda öyrədilən

Hazırda ölkənin istənilən orta məktəbində yuxarı, yəni 11-ci sinif şagirdlərini gündüz çıraqla da görmək mümkün deyil. Əlbəttə, bunu orta məktəblərdə dərslərin başlanmaması və şagirdlərin də məktəbə gəlməməsi ilə izah etmək olar. Lakin “hazırda” sözünü bu məqamda vaxt deyil, ümumi anlamda işlədirik. Buna səbəb də ölkə boyu bütün orta məktəblərdə yuxarı sinif şagirdlərinin birmənalı olaraq tədrisi məktəblərdən kənar, repetitor hazırlığında keçməsidir.

İllərdir ki, bu problemlə bağlı araşdırmalar, az qala elmi məqalələr səviyyəsində tədqiqatlar aparılır. Lakin problemin həlli arzulanan deyil, «lazımi» səviyyədə həyata keçirilib. Yəni orta məktəblərdə şagirdlərin dərsini yalnız öz müəllimlərindən alması, biliklərə elə öz siniflərində yiyələnməsi istəyi elə arzu olaraq qalıb. Əvəzində isə repetitorluq bir sistem olaraq rəsmiləşdirilib. Orta məktəbdə qeyri-rəsmi, bəzən də direktora rüşvət verməklə aparılan bu xidmət növü artıq neçə müddətdir öz qanuni həllini tapıb. Şagirdin repetitora ödədiyi müəyyən məbləğin bir hissəsi indi məktəbə, direktora çatır. Nəticədə, orta məktəblərdə repetitorluq sistemi qanuni şəkil alaraq, kiminsə ona yerli-yersiz müdaxilə imkanlarını sıfıra endirir.

Xatırlayanların yadında olar, on illər öncəsi, lap elə bəyənmədiyimiz sovet təhsil sistemində belə xidmət növünə çox az, demək olar, cüzi şəkildə rast gəlmək olardı. Bunu da kimsə açıqlamazdı, ən azından orta məktəb müəllimlərinə hörmətsizlik, yəni onların biliyinə, pedaqoji təcribəsinə, səriştəsinə, bacarığına etimadsızlıq kimi göründüyündən, sözügedən məsələdən geniş, açıq bəhs etməzdilər. Fəqət zaman dəyişdi, onunla birgə təhsil sistemimizdə köklü dəyişiklik baş verdiyindən, bu gün repetitor yanında hazırlığa getməyən şagirdə az qala müasir dünyanın sürətindən, inkişafından geridə qalmış kimi baxırlar.

Şagirddən tutmuş valideynədək, müəllimdən başlamış direktoradək, hamı repetitor olmadan təhsilin bir yerdə dayanıb duracağından, passivləşəcəyindən danışır. İşin məğzinə də diqqət edən yoxdur. Deyən yoxdur ki, repetitorluq edən müəllim də elə orta məktəb, lisey müəllimidir. Ayrıca hazırlaşdırdığı şagirdlərlə hər gün bir məktəbdədir, günün bir yarısını - istər səhər, istərsə də günorta növbəsində onlara elə sinifdə dərs keçir. Demək olar ki, məktəbə müəllim kimi gəlir, lakin valideynlərin əksəriyyəti onları repetitor kimi tanıyır. Görəsən, müasir dünyanın gedişatından, hazırkı dövranın gərdişindəndirmi ki, şagirdlər yalnız repetitorların xidmətindən istfadə etməklə təhsil ala, biliklərə yiyələnə bilərlər?

Repetitorluq sisteminin olmadığı zamanlar kiminsə yadına düşməsə belə, həmin dövrlərin yetirmələri, hər sahə üzrə aparıcı şəxsləri, alimləri, tədqiqatçıları, tanınmış isimləri bu gün də dövrün kamil, bitkin, səviyyəli mütəxəssisləri kimi fəaliyyət göstərir, elmin, texnikanın, istənilən sahənin inkişafına öz töhfələrini verir. Məgər onlar hamılıqla repetitor hazırlığından keçib, xüsusi tutulmuş müəllimlərdənmi dərs alırdılar? Sual, hər halda, ritorikadan çox uzaqdır.

Bugünün valideyni, şagirdi isə orta məktəbə elə adından göründüyü kimi, icbari təhsil müəssisəsi kimi baxır. Orta məktəbə getməsə, şəhadətnamə ala bilməz, yuxarı sinfə adını yazdırmasa, o, attestat kimi əsaslı sənəd alıb məzun ola bilməz. Bizim orta məktəblərə ümumi baxışımız belədir. Bütün bunlarla müqayisədə, repetitor hazrlığından keçməsə, yararlanmasa, “heç kimin uşağı öz başıyla ali məktəbə qəbul ola bilməz”. Valideynlərin təhsilə hazırkı yanaşması da bax, budur.

İndi təkcə yuxarı deyil, məktəbə ilk qədəmlərini atan ibtidai sinif şagirdlərinin də repetitor hazırlığına ən vacib, günün təxirəsalınmaz məsələsi kimi baxılır. Belə olmasaydı, birincilərin valideynləri elə indidən “hazırlığa qoymaq üçün ən yaxşı müəllim görəsən, kimdir” sualına cavab axtarmazdı. Halbuki, övladının bundan sonra gedəcəyi məktəbdə yaxşı oxuyacağı, yaxud, “axsayacağı” belə, hələ sual altındadır. Amma valideyn indidən özünə əl qatıb, övladını hazırlaşdırmaq üçün yaxşı, savadlı müəllim axtarır. Tanışlarla, qohumlarla virtual, ya da, üzbəüz danışıqlar aparır, internetdə axtarışlara baş vurur, uşağına ən yaxşı repetitor seçimini az qala ölüm-qalım məsələsinə çevirir.

Bəlkə də valideyn haqlıdır, ən azından, kurrikulumu, Boloniya sistemini qəbul etməyənlərin nəzərində yeni təhsil metodları onların övladlarına yüksək təhsil vəd etmir. Ona görə də, vaxt itirmədən övladını repetitor hazırlığına göndərməyi ən böyük qazancı bilir.

Böyük əksəriyyətin razılaşdığı məqam isə budur ki, ən birinci hesab edilən məsələ təhsilə qoyulan sərmayədir. Onu da həqiqətən dərk etməklə, məğzini bilməklə həyata keçirmək lazımdır. Repetitor hazırlığına da kor-koranə, küll halında, zamanın tələbi kimi deyil, öz övladının qabiliyyətini nəzərə almaqla yanaşmaq lazımdır. Əks halda, o, orta məktəb dərsləri kimi, boş vaxt itkisi hesab olunacaq, ödənişli olan bu tədris növündən fayda götürən olmayacaq; əlbəttə ki repetitorları çıxmaq şərtiylə.

Hərdən düşünürsən ki, elə orta məktəblərin hamısını ödənişli əsaslarla etsəydilər, əlavə kurslara, repetitor hazırlığına, başqa-başqa ünvanlara, evdə müəllim hazırlıqlarına ehtiyac qalmazdı. Çünki il boyu belə hazırlığa yönəldilən vəsaiti elə orta məktəblərin bazasına yatırmaq da işin asanına hesablanardı. Bəlkə onda müəllimlər də dərsdə demədiyini, kurslara, fərdi hazırlıqlara saxladığını elə ümumtəhsil məktəblərin siniflərində şagirdlərə öyrədərdi.

Yazıda qeyd edilənlər sözsüz ki, müəllim adını hələ də müqəddəs tutanlara, o böyük məsləkin daşıyıcılarına qətiyyən aid deyil. Zatən, həmin müəllimlərin hesabına, bu gün fərdi hazırlıqlara, repetitor yanına getməyə ailəsinin maddi imkanı olmayan şagirdlər qəbul imtahanıında yüksək bal yığır, müəllimlərinə, valideynlərinə, tanıyıb-tanımayanların hamısına qürurverici sevinc yaşadırlar. Hər halda, belə faktlar az deyil və xüsusi hazırlıqsız tələbə adı alan gənclərin gündəmə gəlməsi, onların tanıtımı da təəssüf ki, çoxluq təşkil etmir. Təbii ki, repetitorluğun təbliği baxımından...

P.S. Bu mövzuda diskussiya açmaq istəyənlərin fikirləri də bizim üçün maraqlıdır.

Nigar Orucova 

Xəbər Lenti

Günün qoroskopu: Ailə üzvləri ilə qayğıkeş olun, səmimi davranın

ABŞ-da naməlum şəxs insanlara atəş açıb, ölən və yaralanan var

Yaponlar yayda maska taxmaqdan imtina edəcək

"Yaşıl yanacaq" Avropa İttifaqında yenidən gündəmə gəlir

Paris-Karakas diplomatik gərginliyi davam edir

Almaniya vətəndaşlığı alan əcnəbilər arasında türklər liderlik təşkil edir

Daha 18 ölkənin vətəndaşlarına Yaponiyaya gəlmək qadağan edilir

Türkiyədə 5,2 bal gücündə zəlzələ baş verib

İtaliyada koronavirusa yoluxanların sayı 234 min nəfəri ötüb

Çində daha bir qadağa aradan götürüldü

Dünyada ilk dəfə cümə namazı futbol meydançasında qılındı

Ermənistanda bu günədək 100-ə yaxın polis işçisi koronavirusa yoluxub

Corc Floydun ailəsinə yardım fondu təxminən 13 milyon dollar toplayıb

ABŞ “Taliban” mövqelərinə atəşkəsdən sonra ilk zərbələr endirib

Borca görə hamilə rəfiqəsini qəbirstanlıqda öldürdü - VİDEO

ABŞ-da koronavirusdan ölənlərin sayı 110 mini keçib

Azərbaycan şou-biznesi İnstagram-da - FOTO

Cahangir Əsgərov: Sizin nümayiş etdirdiyiniz mənəvi və peşəkar xüsusiyyətlər Azərbaycan aviatorları üçün nümunədir

"Başımda nankorlar əvəvzinə gəlinciklər otursun" - Elza Seyidcahan

Ronaldo ilk milyarder futbolçu oldu

Bakı narkotik alverçilərinə qarşı əməliyyat: saxlanılanlar var

Macarıstan infeksiyanın yayılmasının qarşısını necə alır?

Məzarıma bir cüt ayaqqabı qoyun...

Azərbaycan müğənnilərinin "Şirinçay mahnılar"ı

Hubeydə daha COVID-19 xəstəsi yoxdur

İtaliyada gölün dibində qalan kənd üzə çıxarılacaq

"Oğlum arvadını tövlədə başqa kişi ilə tutdu" - Keçmiş gəlinini yaba ilə öldürən qayınata

ABŞ-da ATIŞMA: 7 nəfər öldü

Tanınmış baş həkim koronavirusdan öldü - 3 həftə mübarizənin sonu

Qardaş 17 yaşlı bacısını tüfənglə öldürdü - Səbəb dəhşətə gətirir - FOTO

Bərbərxanalar və gözəllik salonları onlayn növbə sisteminə keçməlidir - VİDEO

Rusiyanın Xalq artisti koronavirusdan öldü

Poçt şöbələrinin fəaliyyəti məhdudlaşdırılır

Harda qalacağınıza bu gün qərar verin - Sabahdan bağ evinə getməyə icazə yoxdur - RƏSMİ

Azərbaycanda hakimlər oyuna tibbi maska ilə çıxacaq - TƏLİMATLAR

Madaqaskarın təhsil naziri 2 milyon dollarlıq konfet almaq istədiyi üçün işdən çıxarıldı

AMEA: Mərkəzi Elmi Kitabxananın direktoru İsa Həbibbəylinin bibisi qızı deyil

Yazmaram ürəyim sizi anmasa...

Tamam Cəfərova: Prezidentin AİB rəhbərliyi ilə görüşü Azərbaycanın qlobal maliyyə mərkəzləri arasında ciddi nüfuzumuzun göstəricisidir

Böyük Britaniyada ictimai nəqliyyatda maska taxmaq məcburi olacaq

Slovakiya və Çexiya bəzi ölkələrlə sərhədləri açdı

TƏBİB: Onlayn alış-verişə üstünlük verin

Meksikada polis zorakılığına qarşı etirazlar başladı

Aybəniz Haşımovanın səhhətində problem yaranıb

Gürcüstan əhalisinin sayı 3 milyon 716 min nəfərdir

"Arsenal"ın yeni səfər forması - FOTO

73-cü Kann Festivalı: Rəsmi seçim üçün saxlanılan 56 filmin siyahısı açıqlandı

Ermənistanda bir gündə 600-ə yaxın şəxs koronavirusa yoluxdu, 7 nəfər öldü

İki günlük qadağada zibil də atmaq olmaz - Rəsmi

Polis Bakıda əməliyyat keçirdi, evdən silah aşkarlandı

"Direktor vəzifəsinə qəbul olmaq istəyənlər üçün hazırlıq prosesi təşkil oluna bilər"

İspaniyada son 80 ildə ən aşağı doğum göstəricisi qeydə alınıb

Azərbaycanda iki vəzifəli şəxs pozuntulara görə işdən çıxarıldı

İki günlük qadağa Bakıda marketlərdə izdiham yaratdı - VİDEO

"Verilən qərarların məcburi xarakter daşımasına baxmayaraq əhali bu xəstəliyə hələ də laqeydliklə yanaşır"

Tarixçi: "AXC dövründə Azərbaycan torpaqlarının Ermənistana verilməsi acı tarixdir" - FOTO

Məcburi köçkün Nadejda Quliyeva: "Şuşaya piyada qayıtmağa hazıram" - VİDEO

Mətbuat Şurası həftəsonu məhdudiyyətlərlə bağlı jurnalistlərə müraciət etdi

Korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə Komissiyanın Milli Məclisdən olan yeni üzvləri məlum oldu

Ünvanlı sosial yardımda hansı yeniliklər olacaq?

Bu muzey və sərgi zalları saat 14:00-dan fəaliyyətini dayandırır

Bill Qeyts koronavirusla bağlı əsas hədəfini açıqladı

"Liverpul"a yox, "Çelsi"yə keçir

Azərbaycanda koronavirus xəstələrində ən çox hansı simptomlar olur? - AÇIQLAMA

Azərbaycanda dərslərin nə vaxt başlayacağı açıqlandı - RƏSMİ

Azərbaycan polisi qanunu və demokratiyanı qoruyur: bunu anlamaq gərək - "Politşou" təqdim edir - Videolayihə

"Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzkar və işğalçı siyasəti bu dövlətin faşist və terrorçu mahiyyətinin birbaşa davamıdır"

Manatın bu günə məzənnəsi

Dünya bazarlarında təbii qaz bahalaşıb

Həftəsonu küçəyə çıxmaq 2000 manatadək cərimə və ya həbslə nəticələnə bilər - RƏSMİ

Mövqelərimiz snayperlərdən atəşə tutuldu

Arvadını bıçaqlayıb polisə təslim oldu

Pandemiya dövründə Bakıda ödənişli xidmətlərin dəyəri azalıb

Britaniyanın Biznes nazirinin koronavirus testinin nəticəsi açıqlandı

ABŞ koronavirusa qarşı beynəlxalq tədbirlər üçün 11 milyard dollar ayırır

Elon Mask "Amazon"u inhisarçı adlandırdı

Qətərdə dünya çempionatına hazıralanan üçüncü stadion istifadəyə verildi

Ötən sutka Nyu-Yorkda 300-ə yaxın etirazçı həbs olundu

ABŞ-la Meksika sərhəddində 10 tona yaxın narkotik tutulub

Verner "Çelsi"yə transfer edilə bilər

Moskvada koronavirusdan ölənlərin sayı 2 800 nəfəri keçib

MEDEF: Azərbaycan və Fransa şirkətləri azı 4 sektorda əməkdaşlıq üçün real imkanlara malikdir

Sabirabadda yük avtomobili yanıb

"Gizli daşıyıcılar" koronanın ikinci dalğasını başlada bilər

Dünyanın ən çılğın azarkeşlərinə məxsus stadionlar - SİYAHI

Yaponiya koronavirusa qarşı vaksinin hazırlanmasına 300 milyon dollar ayıracaq

Ağrıkəsici koronavirusun müalicəsində istifadə olunacaq - ARAŞDIRMA