AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Rüşvət təhsil  sistemini  məhv edir

  7

Tapdıq ABBAS
Baş redaktor,
“Əməkdar mədəniyyət işçisi”,
Pedaqoji fəlsəfə doktoru,
Qarabağ müharibə veteranı

Dövlətin təşkil etdiyi mübarizə isə kəsərsizdir

Yeni dərs ili başlayır. Ölkə təhsilinin problemlər isə çoxdur. Çünki təhsil o qədər çoxşaxəli mürəkkəb  prosesdir. onu hərtərəfli işlənmiş elmi konsepsiya olmadan tənzimləmək mümkün deyil. Ümumiyyətlə, təhsil sistemi ilə bağlı dünyanın ən yaxşı təhsili olan bütün ölkələrdə bir istək var. Hər kəs təhsilin daha gözəl olmasını istəyir. Çünki təhsil cəmiyyətin əsasıdır. Ölkə təhsilində mövcud olan nöqsanlar ölkənin keçdiyi yola da bağlıdır.  Keçmiş sovet respublikalarında problemlər bənzərdir. Bunlardan biri heç şübhəsiz, təhsildə keyfiyyətin çox aşağı olmasıdır. Obyektivlik naminə deyək ki, son illər təhsildə müəyyən dəyişikliklər var. Amma ümumiyyətlə, sovetlər dağılandan sonra iqtisadi böhran hər tərəfə, o cümlədən təhsilə də pis təsir edib. Çünki iqtisadi, texnoloji zəiflik, siyasi hərc-mərclik,  bunların hamısı təhsilə həm maddi, həm mənəvi, həm də təşkilati baxımdan birbaşa mənfi təsir etdi. Həm orta, həm də ali məktəblərdə, həm müəllimlər, həm də innovasiyalar baxımından irəliləmələr olmadı. Sovet dövründə inkişafın əsas səbəbi təhsilin keyfiyyətcə yaxşı olması idi.

Ölkəmiz müstəqillik qazandığı illər ərzində təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsi sahəsində addımlar atılıb. Lakin bu addımlar nəzərdə tutulan nəticəni verməyib. Çünki sistemli və ardıcıl olmayıb. Əgər təhsildə ciddi islahat aparıb, keyfiyyətli kadr hazırlamaq istəyiriksə, buna orta məktəblərdən başlamaq  lazımdır. Çünki təməl məhz burda qoyulur. Yəni adamı vətəndaş edən, ona savad verən orta məktəbdir. Ali məktəb ixtisas verir. Ali məktəbə şagirdlərin bir hissəsi gəlir. Orta məktəbdə insan təxminən necə formalaşırsa, sonrakı həyat yolu, ali məktəbdə də ona bənzər şəkildə davam edir. Məncə orta məktəblərin fəaliyyətinə qeyri-adi dərəcədə ciddi nəzarət olmalıdır. Sadaladığım səbəblər orta məktəblərin zəif olmasının əsas səbəbidir. Əvvəllər orta məktəblərin funksiyası bütün fənlər üzrə şagirdləri minimum biliklə təmin etmək idi. İndi tələbə qəbulu elə sistemlə aparılır ki, orta məktəbin hazırladığı şagirdə verilən tələblər dəyişilir. Orta məktəbin yetişdirəcəyi şagird çox gözəl yazmalıdır, ciddi surətdə təhlil aparmağı bacarmalıdır, ancaq bunlar ali məktəbə qəbulda yoxlanılmır. Ali məktəbə qəbul yalnız test yazmaqla həll edilir. Test yazmaq isə texniki işdir.

Təhsilin inkişafına maneə olan ən ciddi problem rüşvətin geniş yayılmasıdır.

Ölkədə başqa sferalarda olduğu kimi, təhsil sistemində də çox ciddi korrupsiya var və bu bəlaya qarşı yetərincə mübarizə aparılmır. Hökumət istəsə, təhsil sistemində korrupsiyanın qabağı çox asanlıqla ala bilər. Heç inkişaf etmiş ölkələrdən misal gətirmirəm. Sadəcə, götürək qonşu İranı və Türkiyəni. Bu ölkələrdə korrupsiya, rüşvət varmı? Müxtəlif sferalarda var. Bəs təhsildə korrupsiya varmı? Nə İranın, nə də Türkiyənin nə orta, nə də ali məktəb sistemində qəti surətdə korrupsiya halları yoxdur. Deməli, dünyanın çox da qabaqcıl olmayan ölkəsində də təhsili korrupsiyadan tam azad etmək olar. Çünki o dövlətlərin də öz dövlətçilik ənənəsi var. Təhsil onlar üçün xüsusi sahədir. Burada kim rüşvət alsa, onun karyerası məhv olar və cəmiyyətdə nüfuzdan düşər. Həmin ölkələrin bu məsələyə yanaşması o qədər ciddidir ki, belə hallara heç kim yol verə bilməz. Biz isə rüşvətə qarşı mübarizəni sözdə deyilir, amma işdə ona əməl edilmir. Təhsil sahəsində olan korrupsiya təhsil sisteminə çox öldürücü təsir edir.

 İstənilən ölkədə, təhsil ocağında, rüşvəti ləğv etmək üçün başda duran birinci adam özü, rüşvət almır. Nəinki rüşvət almamalı, hətta o, bunu ağlına belə gətirməməlidir. Rəhbər şəxslər elə mühit yaratmalıdır ki, ümumiyyətlə, rüşvət vermək və almaq mümkün olmasın, insanlar şüurlu şəkildə rüşvət almaq istəməsinlər. İstəsələr də mümkün olmasın. Burada qeyri-adi dərəcədə ciddi yanaşma olmalıdır. Rüşvət təkcə o deyil ki, pul verib iş görəsən. Hər hansı bir uşağa tapşırıqla qiymət verməyin özü də korrupsiyadır. Bu, sosial ədalətin pozulmasıdır. Bu, virus kimi bir şeydir – damcı boyda ora düşsə, o, mütləq böyüyür, sürətlə ətrafa yayılır. Yalnız «bir faiz rüşvət var» anlayışı yoxdur. Əgər orada təhsil ocağının başçısının övladı oxuyursa, o uşağa başqa cür baxılsa, orada tapşırıq da olacaq, rüşvət də. Misal çəkdiyim ölkələrdə sistem elə qurulub ki, orada heç nə eləmək mümkün deyil. Təhsilin məqsədi vətəndaşların yetişməsi üçün onlara bərabər imkanlar yaratmaqdır. Amma rüşvət bərabər imkanları məhv edir. Rüşvətlə, tapşırıqla təhsilin missiyaları bir-birindən fərqlidir. Bunlar bir yerdə mümkün ola bilməz. Rüşvət və tapşırıq sistemi aradan qaldırılmayınca, təhsilin keyfiyyətdən danışmaq mümkün olmayacaq. 

Acınacaqlı haldır ki, ölkənin təhsil sistemi rüşvətə elə yoluxub, adam dəhşətə gəlit. Hər bir təhsil müəssisəsi rəhbərinin rüşvət torunun başında durduğu ölkədə uğurlu təhsildən söhbət gedə bilməz. Rüşvət ölkənin bütün sahələrində, o cümlədən təhsilin bütün pillələrində adiləşdirilib, normal münasibət vasitəsinə çevrilib.

Ölkədə rüşvətxorluğa qarşı prezident səviyyəsində aparılan mübarizə korrupsionerlər tərəfindən təftiş edilir ki, bu da gözlənilən nəticənin əldə olunmasına maneələr yaradılır.

Xalqın, mətbuat və digər təşkilat nümayəndəlırinin ictimai nəzarəti isə yox səviyyəsindədir.

Xəbər Lenti

Ermənistan dəm qazı ilə mübarizə apara bilmir: Yenə 5 ölü

Belarusda parlament seçkiləri keçirilir

Arzuman Abdulkərimov: "Müxalifətin Əli İnsanov kimi biri ilə işbirliyinə girməsi..."

Azərbaycan “Tokio 2020”-yə 10 lisenziya qazanıb

Belçikadan Rusiyaya 4 qol - VİDEO

Nikola Yurçeviç: "Bəlkə də nəsə etmək mümkün idi..."

Cem Yılmaz müğənni Raufa da söz atdı: "Azərbaycanın Tarkanı..." - VİDEO

Türkiyədə ağır yol qəzası: 4 ölü

İdman təyyarəsi qəzaya uğradı - Pilot həlak oldu

ABŞ-da atışma: 5 ölü

Uels millimizə bu qollarla qalib gəldi - VİDEO

"Qara Qarayevə qarşı oynamaq çox çətindir" - Ben Deyvis

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Milli Dirçəliş Günü münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik edib

"Özümün də çox səhvim oldu" - Ramil Şeydayev

Belçikada miqrant yoldan keçənlərə hücum edib

Türkiyədə yenə güclü zəlzələ

Dünya dini liderlərinin Sammitinə ev sahibliyi ölkəmizə nə qazandırır?

Qar bu ölkəni iflic etdi - Məktəblər bağlandı

Akrobatika və aerobika gimnastikası üzrə Azərbaycan çempionatlarının qalibləri müəyyənləşib

Litva parlamentinin sədri: "Azərbaycan və Litva münasibətləri daha yüksək səviyyəyə qaldırmaq niyyətindədir"

Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günü qeyd olunur

Günün qoroskopu: Düşünülməmiş hərəkətlərdən qaçın, emosiyalarınızı cilovlayın

Ölümündən sonra 300 il çürüməyən Diri baba - REPORTAJ - FOTO

Azərbaycan - Uels oyununda İKİ QOL VURULDU - YENİLƏNİB

Avropada daşqınlar həm infrastruktura, həm də insanların sağlamlığına təhlükə yaradır

Hindistanda MiG-29K qırıcısı qəzaya uğrayıb

İraqda İŞİD-in iki rəhbəri zərərsizləşdirilib

Millimiz Uelsə qarşı - İKİNCİ QOL VURULDU - YENİLƏNİR

Millimiz Uelsə qarşı - HESAB AÇILDI - YENİLƏNİR

Bank rəhbəri övladının gözləri önündə oğurlandı

"Olimpiadada erməni iştirakçıların hamısını qabaqladım" - Olimpdəkilər - FOTO

Bakıda ağır yol qəzası, 4 nəfər xəsarət aldı

Baş direktor: Konstantsa və Bakı limanları yeni layihələrdə əməkdaşlıq edə bilər

Rüfət Quliyev: Hazırda jalüz və plyonkadan istifadəyə görə sürücülər barəsində inzibati tənbeh görülmür

Honq Konqda avtobus qəzasında 30-dan çox insan yaralanıb

Hərbi təyinatı olmayan metal əşya aşkar olunub - FOTO

Elektron siqaret daha bir ölkədə can aldı

Gürcüstandan qaçaqmalçılıq yolu ilə gətirilən siqaretlər aşkarlandı - FOTO

Həm idmançı, həm azarkeş, həm də model - FOTO

Xədicə İsmayıl Müsavat rəhbərləyini istefaya çağırdı

Kriminal hesablaşma, yoxsa qisas? - Keşlədə avtomatla törədilən qətlin təfərrüatı - FOTO

2020-ci ildə Şərq Tərəfdaşlığı ölkələri arasında rominq tariflərinin azaldılmasına dair saziş imzalana bilər

Beynəlxalq Muğam Mərkəzində Maykl Qutman (violin) və Olqa Domninanın (piano) konserti keçirildi

Mançini İtaliya yığmasının tarixinə düşdü

Fransada “sarı jiletlilər” yenidən fəallaşdı - 16 nəfər saxlanılıb

Mühacirətdə olan müsavatçı Arif Hacılının istefasını tələb etdi

Uşaqlar ip əvəzinə ilanla oynadılar - FOTO

Vilayət Eyvazov yeni rəisi kollektivə təqdim etdi

Sabiq icra başçısının qardaşı oğlunun 965 min tələb etdiyi şəxsə 8 il cəza istənildi

Atletimiz Boyanka Kostova beynəlxalq turnirinin qalibi oldu

"Qalatasaray"a görə Braziliyadan İstanbula gəlir - FOTO

İntihar edən gənc müəllimənin ölümündə “Mobbing” iddiası - FOTO

Vüsal Hüseynov: "Azərbaycan ərazisinin qeyri-leqal miqrasiya üçün istifadə olunması çox az ehtimal olunur"

“Sizi çox sevirəm, Azərbaycan” - Türkiyəli aktrisa - FOTO

"Baku Fashion Expo Midseason 2019" - "Azərbaycanın dəb yaradıcıları" fotolayihəsi

Mahir Emrelinin ilk maaşı nə qədər olub? - VİDEO

İranda benzin üsyanı - Təbriz əhalisi yolları bağladı - YENİLƏNİB

Məşhur aktrisa xəstəxanaya yerləşdirildi

Tomas Qolts: "Dünya dini liderlərinin II Bakı Sammiti Azərbaycanın multietnik strukturunu vurğulayır"

"Sevəndə pozitiv oluram" - Nigar

Hadisə yerindən qaçan sürücü tutuldu

"Bakıda bir həftə qalsam, Miri Yusif kimi Xalq artisti olaram" - Cem Yılmaz

YAP-ın MSK-ya təyin edilmiş məşvərətçi səs hüquqlu üzvü təsdiqləndi

Ukraynada iki gənc qızı vəhşicəsinə qətlə yetirən şəxs hakim qarşısında: “Özümü öldürmək üçün qəbiristanlığa getdim...” - FOTO

UNEC-dən dünyaya: İtaliyada təhsil almaq imkanı qazanan 4 tələbədən biri oldum - FOTO

Ev yiyələrini gələn ildən nə gözləyir... - 50 manat verməyənə 30 manat cərimə, sonra yenə cərimə

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Oman Sultanını təbrik edib

Parisdə 20-dən çox metro stansiyası bağlandı - "Sarı jiletlilər"ə görə

Azərbaycanlı tərcüməçinin sualı dünya mətbuatında - “Beyl kimdir?”

Prezident İlham Əliyev latviyalı həmkarını təbrik edib

“Bavariya”nın baş məşqçisi bəlli oldu

İranda benzin bahalaşdı, ölkəni etirazlar bürüdü: ölən var

İstilik problemi həll olundu - "Azəriqaz” qazanxanaların təbii qaz təchizatını bərpa etdi

"Bakıda olmaq, xəyaldan da ötə bir hissdir" - "Erkenci kuş"un "Sanem"i - FOTO

Arvadını qumarda uduzdu

Azərbaycanda bələdiyyə seçkilərini 499 müşahidəçi izləyəcək

Bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı 22 529 namizəd qeydə alınıb

Zakir Həsənov əməliyyat təliminin yekunlarına dair xidməti müşavirə keçirib - FOTO

Rusiya ələ keçirdiyi Ukrayna gəmilərini geri qaytarır

Terrorçulara yardım etməkdə təqsirləndirilən azərbaycanlı beynəlxalq axtarışa verildi

Kərimlivari “sədaqət” və “cəsarət”

Serbiya Prezidenti xəstəxanaya yerləşdirildi

Konteyə ölüm təhdidi

Xadimə işlədiyi evi soydu - FOTO

Sumqayıt Olimpiya İdman Kompleksində akrobatika və aerobika gimnastikası üzrə Azərbaycan çempionatları keçirilir

"Özüm elə deyirəm ki, səhər verilişlərinə çağırmasınlar"

Rusiyada keçmiş nazirin nəvəsinin ölüm səbəbi bilindi

İsrail “Həmas”ın obyektlərini vurdu

Maksim Qalkin: "Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyevaya ailəsi ilə birgə vaxt tapıb konsertimə gəldikləri üçün təşəkkürümü bildirirəm"

İstanbulda atışma: 3 ölü

Şri-Lankada seçkiyə gedən müsəlmanlara atəş açdılar

Könülün qardaşının toyu oldu - VİDEO - FOTO

Fransa polisi səfərbər oldu - "Sarı jiletlilər"ə görə

Məktəbin tibb bacısı şagirdi evinə aparıb, intim anlar yaşadı - İngiltərədə - FOTO

Bakı on milyardlarla dollarlıq layihəni İŞƏ SALIR. Avropa tələsməlidir...

Cem Yılmazdan Bakı paylaşımı - VİDEO

Bağdadda partlayış: 6 nəfər ölüb, 30 nəfər yaralanıb

AVRO-2020: Seçmə mərhələdə IX tura yekun vurulur

ABŞ Kubaya qarşı sanksiya siyahılarını genişləndirdi

Elçin Əlibəyli televiziya ilə vidalaşdı