AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Rüşvət təhsil  sistemini  məhv edir

  5

Tapdıq ABBAS
Baş redaktor,
“Əməkdar mədəniyyət işçisi”,
Pedaqoji fəlsəfə doktoru,
Qarabağ müharibə veteranı

Dövlətin təşkil etdiyi mübarizə isə kəsərsizdir

Yeni dərs ili başlayır. Ölkə təhsilinin problemlər isə çoxdur. Çünki təhsil o qədər çoxşaxəli mürəkkəb  prosesdir. onu hərtərəfli işlənmiş elmi konsepsiya olmadan tənzimləmək mümkün deyil. Ümumiyyətlə, təhsil sistemi ilə bağlı dünyanın ən yaxşı təhsili olan bütün ölkələrdə bir istək var. Hər kəs təhsilin daha gözəl olmasını istəyir. Çünki təhsil cəmiyyətin əsasıdır. Ölkə təhsilində mövcud olan nöqsanlar ölkənin keçdiyi yola da bağlıdır.  Keçmiş sovet respublikalarında problemlər bənzərdir. Bunlardan biri heç şübhəsiz, təhsildə keyfiyyətin çox aşağı olmasıdır. Obyektivlik naminə deyək ki, son illər təhsildə müəyyən dəyişikliklər var. Amma ümumiyyətlə, sovetlər dağılandan sonra iqtisadi böhran hər tərəfə, o cümlədən təhsilə də pis təsir edib. Çünki iqtisadi, texnoloji zəiflik, siyasi hərc-mərclik,  bunların hamısı təhsilə həm maddi, həm mənəvi, həm də təşkilati baxımdan birbaşa mənfi təsir etdi. Həm orta, həm də ali məktəblərdə, həm müəllimlər, həm də innovasiyalar baxımından irəliləmələr olmadı. Sovet dövründə inkişafın əsas səbəbi təhsilin keyfiyyətcə yaxşı olması idi.

Ölkəmiz müstəqillik qazandığı illər ərzində təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsi sahəsində addımlar atılıb. Lakin bu addımlar nəzərdə tutulan nəticəni verməyib. Çünki sistemli və ardıcıl olmayıb. Əgər təhsildə ciddi islahat aparıb, keyfiyyətli kadr hazırlamaq istəyiriksə, buna orta məktəblərdən başlamaq  lazımdır. Çünki təməl məhz burda qoyulur. Yəni adamı vətəndaş edən, ona savad verən orta məktəbdir. Ali məktəb ixtisas verir. Ali məktəbə şagirdlərin bir hissəsi gəlir. Orta məktəbdə insan təxminən necə formalaşırsa, sonrakı həyat yolu, ali məktəbdə də ona bənzər şəkildə davam edir. Məncə orta məktəblərin fəaliyyətinə qeyri-adi dərəcədə ciddi nəzarət olmalıdır. Sadaladığım səbəblər orta məktəblərin zəif olmasının əsas səbəbidir. Əvvəllər orta məktəblərin funksiyası bütün fənlər üzrə şagirdləri minimum biliklə təmin etmək idi. İndi tələbə qəbulu elə sistemlə aparılır ki, orta məktəbin hazırladığı şagirdə verilən tələblər dəyişilir. Orta məktəbin yetişdirəcəyi şagird çox gözəl yazmalıdır, ciddi surətdə təhlil aparmağı bacarmalıdır, ancaq bunlar ali məktəbə qəbulda yoxlanılmır. Ali məktəbə qəbul yalnız test yazmaqla həll edilir. Test yazmaq isə texniki işdir.

Təhsilin inkişafına maneə olan ən ciddi problem rüşvətin geniş yayılmasıdır.

Ölkədə başqa sferalarda olduğu kimi, təhsil sistemində də çox ciddi korrupsiya var və bu bəlaya qarşı yetərincə mübarizə aparılmır. Hökumət istəsə, təhsil sistemində korrupsiyanın qabağı çox asanlıqla ala bilər. Heç inkişaf etmiş ölkələrdən misal gətirmirəm. Sadəcə, götürək qonşu İranı və Türkiyəni. Bu ölkələrdə korrupsiya, rüşvət varmı? Müxtəlif sferalarda var. Bəs təhsildə korrupsiya varmı? Nə İranın, nə də Türkiyənin nə orta, nə də ali məktəb sistemində qəti surətdə korrupsiya halları yoxdur. Deməli, dünyanın çox da qabaqcıl olmayan ölkəsində də təhsili korrupsiyadan tam azad etmək olar. Çünki o dövlətlərin də öz dövlətçilik ənənəsi var. Təhsil onlar üçün xüsusi sahədir. Burada kim rüşvət alsa, onun karyerası məhv olar və cəmiyyətdə nüfuzdan düşər. Həmin ölkələrin bu məsələyə yanaşması o qədər ciddidir ki, belə hallara heç kim yol verə bilməz. Biz isə rüşvətə qarşı mübarizəni sözdə deyilir, amma işdə ona əməl edilmir. Təhsil sahəsində olan korrupsiya təhsil sisteminə çox öldürücü təsir edir.

 İstənilən ölkədə, təhsil ocağında, rüşvəti ləğv etmək üçün başda duran birinci adam özü, rüşvət almır. Nəinki rüşvət almamalı, hətta o, bunu ağlına belə gətirməməlidir. Rəhbər şəxslər elə mühit yaratmalıdır ki, ümumiyyətlə, rüşvət vermək və almaq mümkün olmasın, insanlar şüurlu şəkildə rüşvət almaq istəməsinlər. İstəsələr də mümkün olmasın. Burada qeyri-adi dərəcədə ciddi yanaşma olmalıdır. Rüşvət təkcə o deyil ki, pul verib iş görəsən. Hər hansı bir uşağa tapşırıqla qiymət verməyin özü də korrupsiyadır. Bu, sosial ədalətin pozulmasıdır. Bu, virus kimi bir şeydir – damcı boyda ora düşsə, o, mütləq böyüyür, sürətlə ətrafa yayılır. Yalnız «bir faiz rüşvət var» anlayışı yoxdur. Əgər orada təhsil ocağının başçısının övladı oxuyursa, o uşağa başqa cür baxılsa, orada tapşırıq da olacaq, rüşvət də. Misal çəkdiyim ölkələrdə sistem elə qurulub ki, orada heç nə eləmək mümkün deyil. Təhsilin məqsədi vətəndaşların yetişməsi üçün onlara bərabər imkanlar yaratmaqdır. Amma rüşvət bərabər imkanları məhv edir. Rüşvətlə, tapşırıqla təhsilin missiyaları bir-birindən fərqlidir. Bunlar bir yerdə mümkün ola bilməz. Rüşvət və tapşırıq sistemi aradan qaldırılmayınca, təhsilin keyfiyyətdən danışmaq mümkün olmayacaq. 

Acınacaqlı haldır ki, ölkənin təhsil sistemi rüşvətə elə yoluxub, adam dəhşətə gəlit. Hər bir təhsil müəssisəsi rəhbərinin rüşvət torunun başında durduğu ölkədə uğurlu təhsildən söhbət gedə bilməz. Rüşvət ölkənin bütün sahələrində, o cümlədən təhsilin bütün pillələrində adiləşdirilib, normal münasibət vasitəsinə çevrilib.

Ölkədə rüşvətxorluğa qarşı prezident səviyyəsində aparılan mübarizə korrupsionerlər tərəfindən təftiş edilir ki, bu da gözlənilən nəticənin əldə olunmasına maneələr yaradılır.

Xalqın, mətbuat və digər təşkilat nümayəndəlırinin ictimai nəzarəti isə yox səviyyəsindədir.

Xəbər Lenti

Məşhur futbolçu dostlarına hər ay 11 min avro MAAŞ VERİR

Yeddinci sinif şagirdinin aksiyada emosional çıxışı...

Deputatın başını kərpiclə yardılar

Bill de Blazio 2020-ci il prezident seçkilərində mübarizəni dayandırdığını bildirib

Bakıdakı gimnastika arenası heyrətləndirici təəssürat yaradıb - estoniyalı tamaşaçı

AXCP üzvlərindən Əli Kərimliyə rədd cavabı - troll şəbəkəsi Fuadın müdafiəsindən imtina edir - SENSASİON SƏS YAZISI

Günün qoroskopu: Əlavə işlərlə ifrat dərəcədə məşğul olmayın

Bakıda keçirilən bədii gimnastika üzrə dünya çempionatından ən maraqlı anlar - FOTO

“İlham Əliyev. İnkişaf - məqsədimizdir” çoxcildliyinin 88-ci kitabı çapdan çıxıb

İran, Çin və Rusiya birgə hərbi təlimlər keçirəcək

Bütün il nə üçün çalışdığımızı bilirdik- qrup hərəkətlərində Azərbaycan komandası

Antalyada rusiyalı turistləri daşıyan avtobus aşıb

"Keşlə" karyerası məni geri saldı" - Amil Yunanov

"Qəbələ" Bayılda xal qazandı, "Sabah" yenə uduzdu - YENİLƏNİB

Ölkə əzazisində faktiki hava açıqlanıb

Dənizdə dalğanın hündürlüyü 6,3 metrə çatıb

“Yuventus” 621 milyon avro qazandı

Gülgünü vurub öldürən şəxslə bağlı ilginc faktlar - FOTO

"Hiss edirdim ki, alınacaq" - Sertan Taşqın

Ayxan Abbasov qələbəni şərh etdi

"Mançester Siti"dən qol şousu

"Qəbələ" qalib gəlir, "Sabah" "Sumqayıt"a uduzdu - YENİLƏNİR

Türkiyə universitetlərindən məzun olmuş azərbaycanlı alimlərin Bakı Forumu keçiriləcək

ABŞ-da gecə klubunda açılan atəş nəticəsində iki nəfər ölüb

Rusiya Dövlət Akademik Orkestrinin baş dirijoru Dmitri Xoxlov Bakıda çıxış edib - FOTO

Bakıda dünya çempionatının qalibləri mükafatlandırılıb - FOTO

Məşhur aktyor aparacılığa başlayır

Erməni nazir Türkiyə ilə bu məsələdə razılığa gəldi

ABŞ-a demişik ki, şərtlər yerinə yetirilsə... - Ərdoğan

İranda sərnişin təyyarəsi təcili eniş edib

Abşeronda qəzaya düşən avtomobil yanıb - FOTO

Güclü külək toz dumanı yaratdı

“Azərişıq” gücləndirilmiş iş rejiminə keçdi

Bakıda "KamAz" 54 yaşlı piyadanı vurub öldürdü

Bakıda 5 top ilə qrup hərəkətlərində dünya çempionatının finalçıları müəyyənləşib

"Hücumçularımızın heç biri yüksək səviyyədə deyil" - "Sabah"ın məşqçisi

"Səbail" "Qəbələ"yə qarşı, "Sabah" "Sumqayıt"a uduzdu - YENİLƏNİR

Beynəlxalq Muğam Mərkəzində “Rast dünyası”adlı konsert təqdim olundu - FOTO

Azərbaycanın qrup komandası dünya kubokunun finalına çıxıb

Rusiyanın qrup komandası Bakıda dünya çempionatının qızıl medalını qazanıb

Azərbaycan nümayəndəsi ATƏT-ə cağırış edib - VİDEO

Millimiz yenə uduzdu

“Taktiki işləri həyata keçirə bilmədik” - millimizin baş məşqçisi

Millimizin üzvü növbəti oyuna çıxdı

"Sumqayıt" qalib gəlir - YENİLƏNİR

Azərbaycanın qrup komandası Olimpiya Oyunları-2020 üçün lisenziya qazanıb - FOTO

“Peres Ronaldonu komandada istəmirdi” - “Real”ın sabiq prezidenti

ABŞ qida və dərman almağımıza da əngəl olur - Zərif

Ukrayna AŞPA-nın sessiyasında iştirakdən imtina etdi

Milli Gimnastika Arenasında dünya çempionatı çərçivəsində qrup hərəkətlərdə komanda yarışları davam edir - FOTO

Aygün Bəylər uzun fasilədən sonra efirdə - FOTO

Üzeyir Hacıbəylinin həyatı haqqında ingilis dilində VİDEOçarx hazırlanıb

Ağdaş sakini heroinlə "ilişdi" - FOTO

Zaqatalada fındıq oğruları ələ keçdi

Müdafiə naziri cəbhəboyu zonada tikintisi davam edən hərbi hissələrdə olub - FOTO

Qazaxıstanlı gimnastlar: "Bakıya döyüşə hazır vəziyyətdə gəlmişik"

Bir zamanlar Rövşən Lənkəranskinin nəzarət etdiyi bazar sökülür

Paşinyan istədiyi adamları vəzifəyə təyin edə bilmir - Erməni KİV

Azərbaycanlı aktrisadan cazibədar FOTOSESSİYA

İranda sərnişin təyyarəsi təcili eniş etdi

"Liverpul"un zədəlisi qayıtdı

Alman gimnast: "Milli Gimnastika Arenası xoş təsir bağışlayır"

"Bunları ki, ərəblər etmir" - Rövşanə çimərlikləri tənqid etdi

Rövnəq Abdullayev: "Əsrin müqaviləsi" həm neft, həm də qeyri-neft sektorunun canlanmasına güclü təkan verib"

Futbolçuya xəyanət edən arvadı ilə bağlı yeni iddia - FOTO

Azərbaycanlı müğənni ata oldu

Şəbnəm onu öpmək istəyən Zauru pərt etdi - "Məni öldürtdürmə"

"Qarabağ"ın qapıçısının əlcəyi hərraca çıxarıldı

Alma bağlarının hər hektarına görə fermerlərə 800 manat subsidiya veriləcək

Cenevrədə BAMF-ın qaçqın və məcburi köçkünlərin hüquqlarına dair bəyanatı yayılıb

“Barselona”nın yeni forması belə olacaq

Bakıda köməksiz vəziyyətdə qalan azyaşlıya görə cinayət işi açılıb

Gizli proses: Netanyahu siyasətdən gedir - Sensasion səbəblər

"Tualet kağızı da məşhurdur" - Faiq Ağayevdən qəribə müqayisə

Tramp ABŞ-ı Kiyevdən uzaqlaşdırır - KİV

Hər zaman qapalı geyimlərdə görməyə öyrəşdiyimiz Türkan bu dəfə açıq paltarda - FOTO

Azərbaycan gimnastlarına azarkeşlik edirəm - Tamaşaçı

Rusiyada azərbaycanlılarla ermənilər arasında kütləvi dava - VİDEO

Rusiyadan öldürücü bəyanat: "S-400"lər "F-35"lərin işini poza bilər

Azarkeş: "Azərbaycanlı gimnast Zöhrə Ağamirova gənc idmançılar üçün örnəkdir"

Bu ölkədə toylar nəzarətə götürülür - Şok qadağalar

Güləşçilərimiz dünya çempionatının FİNALINDA

Nə eşq olaydı, nə aşiq... - Azərbaycanın səhnədə can verməyi arzulayan “KOR ƏRƏB”i - VİDEO

Beynəlxalq Muğam Mərkəzində “Rast dünyası” adlı konsert - FOTO

Giriş qadağandır! - Xaricdə avtomobil sıxlığı ilə necə mübarizə aparılır? - FOTO

Firuzə İbadovanın aktrisa bacısı - Məhbəs həyatı yaşamış Rəhilə İbadova - FOTO

UFO mövcuddur - Amerikalılar “51-ci zona”ya hücuma hazırlaşır

62 ildir insan yaşamayan bu kənd görənləri heyrətə gətirir - FOTO

Bakıda bədii gimnastika üzrə dünya çempionatının 6-cı günü start götürüb - FOTO

Zidanın yerinə üç namizəd

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Səudiyyə Ərəbistanının Kralını təbrik edib

"İmelda" fırtınasının qurbanlarının sayı artır - 4 ölü

Xələf Xələfov “Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu” ilə təltif edilib

Rüşvət alan polis qandallanacağını hiss edib iki həmkarını güllələdi - VİDEO

Oyundan əvvəl atası ölən futbolçu qol vurdu - VİDEO

Dilarənin Maldiv sərgüzəştləri - FOTO

PSJ-də Mbappe sevinci

Fuad getdi, sən də get, Əli Kərimli! - Oktay Hacımusalı

Sorğuda sovrulanlar - Onlara "yox" deyildi

İzzət Bağırov yenidən Kərbəlaya getdi - FOTO

Keçmiş əsgər polisə məxsus PUA-nı vurub çaya saldı - VİDEO - FOTO

13 il əvvəl Moskvada azərbaycanlını öldürmüş gürcü Polşada həbs edildi

Azərbaycan Avrasiya Ölkələri Parlament Sədrlərinin IV konfransında təmsil olunacaq

Kredit borcuna görə bütün ailəsini qətlə yetirdi - VİDEO

Azərbaycan Olimpiya Oyunlarına 5-ci lisenziyanı qazandı

Ötən gün 13 cinayətin üstü “isti izlər”lə açılıb

Əli Əhmədov: "Ölkəmizdə hər bir vətəndaş özünü təhlükəsiz, əmin-amanlıq içərisində hiss edir" - FOTO

Analitik: "Azəri-Çıraq-Günəşli" yataqlar blokunda milyardlarla barel neft qalmaqdadır

İranda ağır qəzada ölənlərin sayı artıb: 13 nəfər - YENİLƏNİB - VİDEO

Xatirə İslam verilişə dar geyimdə gəldi - Alt paltarı göründü - FOTO

İranda ağır qəza: 8 ölü, 18 yaralı - VİDEO

Prezident İlham Əliyev Musa Şəkiliyevi təltif etdi

“Atamı şərlədirlər, iki il yarım həbsdə qaldı”

Azərbaycan cüdoçusu Qran-Pridə gümüş medal qazandı

UEFA-dan Rebiçə sərt cəza

Tanınmış aktyor metropolitenin işini tənqid etdi - FOTO

Həkimlər qadının qolundan ona yeni dil tikdilər - FOTO

Zakir Həsənov Belarus Təhlükəsizlik Şurasının dövlət katibi ilə görüşüb - FOTO

İtmiş Gültəkinin nağılı: xəyanət, yalan, şər...

Son dörd güləşçimiz mübarizəyə başlayır - Dünya çempionatı

"Mançester Yunayted"də 3 itki

İkinci dəfə ərə gedən Sevinc Dubayda - Bikinidə BELƏ POZ VERDİ - FOTO

Avropa İttifaqı: Plastik torbalar ödənişli olsun

Şadlıq evi cinayət yerinə döndü: Bəyin boğazı kəsilərək öldürüldü, anası bıçaqlandı

Gəncədə ata döyüldü, iki oğlu isə bıçaqlandı

"Arvadla məni baş-başa qoyur, xəbəri olur ki..." - Tacirdən efirdə ŞOK ETİRAF - FOTO

"Barselona"nı şoka salan fakt: yalan ifşa olundu

Gömrükdə böyük əməliyyat: İrandan Azərbaycana heroin keçirənlər saxlanıldı - FOTO

Beyl "Real"ın simvolunu saxlamaqdan imtina etdi - VİDEO

İTV-nin sabiq əməkdaşı faciəvi şəkildə həlak oldu

Türkiyənin energetika naziri: "TANAP və BTC iştirakçı ölkələrin rifahına böyük töhfə verib"

"Çox istəyirəm ki, bəxtim açılsın, amma hacı olmasın"

Azərbaycandan Türkiyə limanları vasitəsilə yük daşımalarının həcmi açıqlanıb

Azərbaycanlı məşhur yeni doğulan körpəsini EFİRƏ GƏTİRDİ - FOTO

Dadaşov oynadı, komandası ilk qələbəsini qazandı

Ekoloji sənədlərin verilməsi prosesi daha da asanlaşdırılacaq

Bu ölkədə də avtobus qəzası: 3 ölü

Turist avtobusunun qəzası nəticəsində 4 nəfər ölüb

Namiq Qaraçuxurlu yarıçılpaq FOTOsundan danışdı: Camaat gözləmirdi...

Azərbaycanlı futbolçu rəmzi komandada yer aldı - FOTO

İraqda avtobus partlayıb, qurbanlar var

Bu gün Azərbaycanın qrup komandası Bakıda bədii gimnastika üzrə dünya çempionatında mübarizəyə qatılır

"Sabah" "Sumqayıt"a, "Qəbələ" "Səbail"ə qarşı

22 yaşında dördüncü dəfə xərçəng olan bloqer vəfat etdi

Rus gimnastı Dina Averina Azərbaycan tamaşaçılarının dəstəyindən danışdı

Bakıda yarışlar hər zaman ən yüksək səviyyədədir - Asiya Gimnastika İttifaqı Texniki Komitəsinin prezidenti

Bədii Gimnastika üzrə Dünya Çempionatının Bakıda keçirilməsi çox qürurvericidir

“Anglo Asian Mining” Azərbaycanda yeni yataqlarda hasilata başlamağı planlaşdırır