AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Rüşvət təhsil  sistemini  məhv edir

  10

Tapdıq ABBAS
Baş redaktor,
“Əməkdar mədəniyyət işçisi”,
Pedaqoji fəlsəfə doktoru,
Qarabağ müharibə veteranı

Dövlətin təşkil etdiyi mübarizə isə kəsərsizdir

Yeni dərs ili başlayır. Ölkə təhsilinin problemlər isə çoxdur. Çünki təhsil o qədər çoxşaxəli mürəkkəb  prosesdir. onu hərtərəfli işlənmiş elmi konsepsiya olmadan tənzimləmək mümkün deyil. Ümumiyyətlə, təhsil sistemi ilə bağlı dünyanın ən yaxşı təhsili olan bütün ölkələrdə bir istək var. Hər kəs təhsilin daha gözəl olmasını istəyir. Çünki təhsil cəmiyyətin əsasıdır. Ölkə təhsilində mövcud olan nöqsanlar ölkənin keçdiyi yola da bağlıdır.  Keçmiş sovet respublikalarında problemlər bənzərdir. Bunlardan biri heç şübhəsiz, təhsildə keyfiyyətin çox aşağı olmasıdır. Obyektivlik naminə deyək ki, son illər təhsildə müəyyən dəyişikliklər var. Amma ümumiyyətlə, sovetlər dağılandan sonra iqtisadi böhran hər tərəfə, o cümlədən təhsilə də pis təsir edib. Çünki iqtisadi, texnoloji zəiflik, siyasi hərc-mərclik,  bunların hamısı təhsilə həm maddi, həm mənəvi, həm də təşkilati baxımdan birbaşa mənfi təsir etdi. Həm orta, həm də ali məktəblərdə, həm müəllimlər, həm də innovasiyalar baxımından irəliləmələr olmadı. Sovet dövründə inkişafın əsas səbəbi təhsilin keyfiyyətcə yaxşı olması idi.

Ölkəmiz müstəqillik qazandığı illər ərzində təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsi sahəsində addımlar atılıb. Lakin bu addımlar nəzərdə tutulan nəticəni verməyib. Çünki sistemli və ardıcıl olmayıb. Əgər təhsildə ciddi islahat aparıb, keyfiyyətli kadr hazırlamaq istəyiriksə, buna orta məktəblərdən başlamaq  lazımdır. Çünki təməl məhz burda qoyulur. Yəni adamı vətəndaş edən, ona savad verən orta məktəbdir. Ali məktəb ixtisas verir. Ali məktəbə şagirdlərin bir hissəsi gəlir. Orta məktəbdə insan təxminən necə formalaşırsa, sonrakı həyat yolu, ali məktəbdə də ona bənzər şəkildə davam edir. Məncə orta məktəblərin fəaliyyətinə qeyri-adi dərəcədə ciddi nəzarət olmalıdır. Sadaladığım səbəblər orta məktəblərin zəif olmasının əsas səbəbidir. Əvvəllər orta məktəblərin funksiyası bütün fənlər üzrə şagirdləri minimum biliklə təmin etmək idi. İndi tələbə qəbulu elə sistemlə aparılır ki, orta məktəbin hazırladığı şagirdə verilən tələblər dəyişilir. Orta məktəbin yetişdirəcəyi şagird çox gözəl yazmalıdır, ciddi surətdə təhlil aparmağı bacarmalıdır, ancaq bunlar ali məktəbə qəbulda yoxlanılmır. Ali məktəbə qəbul yalnız test yazmaqla həll edilir. Test yazmaq isə texniki işdir.

Təhsilin inkişafına maneə olan ən ciddi problem rüşvətin geniş yayılmasıdır.

Ölkədə başqa sferalarda olduğu kimi, təhsil sistemində də çox ciddi korrupsiya var və bu bəlaya qarşı yetərincə mübarizə aparılmır. Hökumət istəsə, təhsil sistemində korrupsiyanın qabağı çox asanlıqla ala bilər. Heç inkişaf etmiş ölkələrdən misal gətirmirəm. Sadəcə, götürək qonşu İranı və Türkiyəni. Bu ölkələrdə korrupsiya, rüşvət varmı? Müxtəlif sferalarda var. Bəs təhsildə korrupsiya varmı? Nə İranın, nə də Türkiyənin nə orta, nə də ali məktəb sistemində qəti surətdə korrupsiya halları yoxdur. Deməli, dünyanın çox da qabaqcıl olmayan ölkəsində də təhsili korrupsiyadan tam azad etmək olar. Çünki o dövlətlərin də öz dövlətçilik ənənəsi var. Təhsil onlar üçün xüsusi sahədir. Burada kim rüşvət alsa, onun karyerası məhv olar və cəmiyyətdə nüfuzdan düşər. Həmin ölkələrin bu məsələyə yanaşması o qədər ciddidir ki, belə hallara heç kim yol verə bilməz. Biz isə rüşvətə qarşı mübarizəni sözdə deyilir, amma işdə ona əməl edilmir. Təhsil sahəsində olan korrupsiya təhsil sisteminə çox öldürücü təsir edir.

 İstənilən ölkədə, təhsil ocağında, rüşvəti ləğv etmək üçün başda duran birinci adam özü, rüşvət almır. Nəinki rüşvət almamalı, hətta o, bunu ağlına belə gətirməməlidir. Rəhbər şəxslər elə mühit yaratmalıdır ki, ümumiyyətlə, rüşvət vermək və almaq mümkün olmasın, insanlar şüurlu şəkildə rüşvət almaq istəməsinlər. İstəsələr də mümkün olmasın. Burada qeyri-adi dərəcədə ciddi yanaşma olmalıdır. Rüşvət təkcə o deyil ki, pul verib iş görəsən. Hər hansı bir uşağa tapşırıqla qiymət verməyin özü də korrupsiyadır. Bu, sosial ədalətin pozulmasıdır. Bu, virus kimi bir şeydir – damcı boyda ora düşsə, o, mütləq böyüyür, sürətlə ətrafa yayılır. Yalnız «bir faiz rüşvət var» anlayışı yoxdur. Əgər orada təhsil ocağının başçısının övladı oxuyursa, o uşağa başqa cür baxılsa, orada tapşırıq da olacaq, rüşvət də. Misal çəkdiyim ölkələrdə sistem elə qurulub ki, orada heç nə eləmək mümkün deyil. Təhsilin məqsədi vətəndaşların yetişməsi üçün onlara bərabər imkanlar yaratmaqdır. Amma rüşvət bərabər imkanları məhv edir. Rüşvətlə, tapşırıqla təhsilin missiyaları bir-birindən fərqlidir. Bunlar bir yerdə mümkün ola bilməz. Rüşvət və tapşırıq sistemi aradan qaldırılmayınca, təhsilin keyfiyyətdən danışmaq mümkün olmayacaq. 

Acınacaqlı haldır ki, ölkənin təhsil sistemi rüşvətə elə yoluxub, adam dəhşətə gəlit. Hər bir təhsil müəssisəsi rəhbərinin rüşvət torunun başında durduğu ölkədə uğurlu təhsildən söhbət gedə bilməz. Rüşvət ölkənin bütün sahələrində, o cümlədən təhsilin bütün pillələrində adiləşdirilib, normal münasibət vasitəsinə çevrilib.

Ölkədə rüşvətxorluğa qarşı prezident səviyyəsində aparılan mübarizə korrupsionerlər tərəfindən təftiş edilir ki, bu da gözlənilən nəticənin əldə olunmasına maneələr yaradılır.

Xalqın, mətbuat və digər təşkilat nümayəndəlırinin ictimai nəzarəti isə yox səviyyəsindədir.

Xəbər Lenti

Günün qoroskopu: Ailə üzvləri ilə qayğıkeş olun, səmimi davranın

ABŞ-da naməlum şəxs insanlara atəş açıb, ölən və yaralanan var

Yaponlar yayda maska taxmaqdan imtina edəcək

"Yaşıl yanacaq" Avropa İttifaqında yenidən gündəmə gəlir

Paris-Karakas diplomatik gərginliyi davam edir

Almaniya vətəndaşlığı alan əcnəbilər arasında türklər liderlik təşkil edir

Daha 18 ölkənin vətəndaşlarına Yaponiyaya gəlmək qadağan edilir

Türkiyədə 5,2 bal gücündə zəlzələ baş verib

İtaliyada koronavirusa yoluxanların sayı 234 min nəfəri ötüb

Çində daha bir qadağa aradan götürüldü

Dünyada ilk dəfə cümə namazı futbol meydançasında qılındı

Ermənistanda bu günədək 100-ə yaxın polis işçisi koronavirusa yoluxub

Corc Floydun ailəsinə yardım fondu təxminən 13 milyon dollar toplayıb

ABŞ “Taliban” mövqelərinə atəşkəsdən sonra ilk zərbələr endirib

Borca görə hamilə rəfiqəsini qəbirstanlıqda öldürdü - VİDEO

ABŞ-da koronavirusdan ölənlərin sayı 110 mini keçib

Azərbaycan şou-biznesi İnstagram-da - FOTO

Cahangir Əsgərov: Sizin nümayiş etdirdiyiniz mənəvi və peşəkar xüsusiyyətlər Azərbaycan aviatorları üçün nümunədir

"Başımda nankorlar əvəvzinə gəlinciklər otursun" - Elza Seyidcahan

Ronaldo ilk milyarder futbolçu oldu

Bakı narkotik alverçilərinə qarşı əməliyyat: saxlanılanlar var

Macarıstan infeksiyanın yayılmasının qarşısını necə alır?

Məzarıma bir cüt ayaqqabı qoyun...

Azərbaycan müğənnilərinin "Şirinçay mahnılar"ı

Hubeydə daha COVID-19 xəstəsi yoxdur

İtaliyada gölün dibində qalan kənd üzə çıxarılacaq

"Oğlum arvadını tövlədə başqa kişi ilə tutdu" - Keçmiş gəlinini yaba ilə öldürən qayınata

ABŞ-da ATIŞMA: 7 nəfər öldü

Tanınmış baş həkim koronavirusdan öldü - 3 həftə mübarizənin sonu

Qardaş 17 yaşlı bacısını tüfənglə öldürdü - Səbəb dəhşətə gətirir - FOTO

Bərbərxanalar və gözəllik salonları onlayn növbə sisteminə keçməlidir - VİDEO

Rusiyanın Xalq artisti koronavirusdan öldü

Poçt şöbələrinin fəaliyyəti məhdudlaşdırılır

Harda qalacağınıza bu gün qərar verin - Sabahdan bağ evinə getməyə icazə yoxdur - RƏSMİ

Azərbaycanda hakimlər oyuna tibbi maska ilə çıxacaq - TƏLİMATLAR

Madaqaskarın təhsil naziri 2 milyon dollarlıq konfet almaq istədiyi üçün işdən çıxarıldı

AMEA: Mərkəzi Elmi Kitabxananın direktoru İsa Həbibbəylinin bibisi qızı deyil

Yazmaram ürəyim sizi anmasa...

Tamam Cəfərova: Prezidentin AİB rəhbərliyi ilə görüşü Azərbaycanın qlobal maliyyə mərkəzləri arasında ciddi nüfuzumuzun göstəricisidir

Böyük Britaniyada ictimai nəqliyyatda maska taxmaq məcburi olacaq

Slovakiya və Çexiya bəzi ölkələrlə sərhədləri açdı

TƏBİB: Onlayn alış-verişə üstünlük verin

Meksikada polis zorakılığına qarşı etirazlar başladı

Aybəniz Haşımovanın səhhətində problem yaranıb

Gürcüstan əhalisinin sayı 3 milyon 716 min nəfərdir

"Arsenal"ın yeni səfər forması - FOTO

73-cü Kann Festivalı: Rəsmi seçim üçün saxlanılan 56 filmin siyahısı açıqlandı

Ermənistanda bir gündə 600-ə yaxın şəxs koronavirusa yoluxdu, 7 nəfər öldü

İki günlük qadağada zibil də atmaq olmaz - Rəsmi

Polis Bakıda əməliyyat keçirdi, evdən silah aşkarlandı

"Direktor vəzifəsinə qəbul olmaq istəyənlər üçün hazırlıq prosesi təşkil oluna bilər"

İspaniyada son 80 ildə ən aşağı doğum göstəricisi qeydə alınıb

Azərbaycanda iki vəzifəli şəxs pozuntulara görə işdən çıxarıldı

İki günlük qadağa Bakıda marketlərdə izdiham yaratdı - VİDEO

"Verilən qərarların məcburi xarakter daşımasına baxmayaraq əhali bu xəstəliyə hələ də laqeydliklə yanaşır"

Tarixçi: "AXC dövründə Azərbaycan torpaqlarının Ermənistana verilməsi acı tarixdir" - FOTO

Məcburi köçkün Nadejda Quliyeva: "Şuşaya piyada qayıtmağa hazıram" - VİDEO

Mətbuat Şurası həftəsonu məhdudiyyətlərlə bağlı jurnalistlərə müraciət etdi

Korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə Komissiyanın Milli Məclisdən olan yeni üzvləri məlum oldu

Ünvanlı sosial yardımda hansı yeniliklər olacaq?

Bu muzey və sərgi zalları saat 14:00-dan fəaliyyətini dayandırır

Bill Qeyts koronavirusla bağlı əsas hədəfini açıqladı

"Liverpul"a yox, "Çelsi"yə keçir

Azərbaycanda koronavirus xəstələrində ən çox hansı simptomlar olur? - AÇIQLAMA

Azərbaycanda dərslərin nə vaxt başlayacağı açıqlandı - RƏSMİ

Azərbaycan polisi qanunu və demokratiyanı qoruyur: bunu anlamaq gərək - "Politşou" təqdim edir - Videolayihə

"Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzkar və işğalçı siyasəti bu dövlətin faşist və terrorçu mahiyyətinin birbaşa davamıdır"

Manatın bu günə məzənnəsi

Dünya bazarlarında təbii qaz bahalaşıb

Həftəsonu küçəyə çıxmaq 2000 manatadək cərimə və ya həbslə nəticələnə bilər - RƏSMİ

Mövqelərimiz snayperlərdən atəşə tutuldu

Arvadını bıçaqlayıb polisə təslim oldu

Pandemiya dövründə Bakıda ödənişli xidmətlərin dəyəri azalıb

Britaniyanın Biznes nazirinin koronavirus testinin nəticəsi açıqlandı

ABŞ koronavirusa qarşı beynəlxalq tədbirlər üçün 11 milyard dollar ayırır

Elon Mask "Amazon"u inhisarçı adlandırdı

Qətərdə dünya çempionatına hazıralanan üçüncü stadion istifadəyə verildi

Ötən sutka Nyu-Yorkda 300-ə yaxın etirazçı həbs olundu

ABŞ-la Meksika sərhəddində 10 tona yaxın narkotik tutulub

Verner "Çelsi"yə transfer edilə bilər

Moskvada koronavirusdan ölənlərin sayı 2 800 nəfəri keçib

MEDEF: Azərbaycan və Fransa şirkətləri azı 4 sektorda əməkdaşlıq üçün real imkanlara malikdir

Sabirabadda yük avtomobili yanıb

"Gizli daşıyıcılar" koronanın ikinci dalğasını başlada bilər

Dünyanın ən çılğın azarkeşlərinə məxsus stadionlar - SİYAHI

Yaponiya koronavirusa qarşı vaksinin hazırlanmasına 300 milyon dollar ayıracaq

Ağrıkəsici koronavirusun müalicəsində istifadə olunacaq - ARAŞDIRMA

Yunanıstan hökuməti koronavirusa yoluxduğu halda turistlərin tibbi xərclərini ödəyəcək