AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Kinoya bağlı ömür... - FOTO

  9

Bu gün Xalq artisti Muxtar Dadaşovun anadan olmasından 106 il ötür

Kino tariximizdə layiqli iz qoyan, dərin məzmunlu yaradıcılığı ilə yaddaşlarda əbədiləşən sənətkarlarımızdan biri də tanınmış rejissor, Xalq artisti Muxtar Dadaşovdur. Muxtar Dadaşov ustad operator olmaqla yanaşı, həm də kinorejissor kimi fəaliyyət göstərib. Onun lentə aldığı sənədli filmlər tariximizin əsl kino salnaməsidir.

Demokratikmusavat.com AZƏRTAC-a istinadən bildirir ki, bu gün Xalq artisti, kinorejissor, ssenarist, aktyor və operator Muxtar Dadaşovun anadan olmasının 106-cı ildönümü tamam olur.

O, 1913-cü il sentyabrın 11-də Bakıda anadan olub. Hələ erkən yaşlarından tale onun yolunu böyük sənət məbədindən salır. Belə ki, Akademik Milli Dram Teatrının səhnəsində görkəmli dramaturq Cəfər Cabbarlının "Sevil" tamaşasında Gündüz rolunu oynayır. Bu, onun həyatında yeni səhifələr açır. Qəlbində görkəmli sənət ustaları ilə bir yerdə çalışmaq arzuları baş qaldırır. 1929-cu ildə Gənc Tamaşaçılar Teatrında rejissor assistenti kimi fəaliyyətə başlayır. Eyni zamanda, tamaşalarda kiçik rollar oynayır. 1931-ci ildə kinostudiyada operator assistenti vəzifəsinə düzəlir. Bir sıra sənədli və bədii filmlərin lentə alınmasında iştirak edir. 1933-cü ildə ali operator təhsili almaq məqsədilə Moskvaya gedir. Orada da bir sıra filmlərin çəkilişində iştirak edir. Təhsilini başa vurduqdan sonra böyük ümidlərlə vətənə dönür, kinostudiyada operator işinə qayıdır. 1935-ci ildə "Rəqs edən bağalar" bədii filminin (Abdulla Şaiqin "Oyunçu bağa" hekayəsi əsasında) quruluşçu operatoru olur.

Dövrün mühüm ictimai-siyasi hadisələri onun lentə aldığı sənədli filmlərin əsas mövzusunu təşkil edib. "Ana yurdum, Azərbaycan", "Arazın o tayında", "Sabir", "Kür", "Səadət yolu ilə" və s. filmlərində vətənin əsrarəngiz təbiəti, tarixi şəxsiyyətləri kino dili ilə tərənnüm olunub.

O, kino haqqında danışanda deyərmiş: "Kino həyatın aynasıdır. Sabir demişkən, "düzü-düz, əyrini-əyri" əks etdirməyə qadir olan möcüzədir. O, mənən saf, canını sənətə fəda edən istedadlı və professional şəxslərin əlində olmalıdır". Doğrudan da, o, kinoya qəlbən bağlı olub. Ekran əsərlərində fərdilik qabarıq şəkildə görsənib. 1953-cü ildə lentə aldığı "Arazın o tayında" filmində qaldırdığı problem bütöv Azərbaycan ideyasından güc alıb.

Muxtar Dadaşov 1945-ci ildə çəkilən "Arşın mal alan" filmində operator köməkçisi olub. Xalq artisti Leyla Bədirbəyli bu filmin çəkilişlərindən söz düşəndə, Muxtar Dadaşovu aktyorun daxili aləminə nüfuz etməyi bacaran sənətkar kimi xarakterizə etmişdi. "Kəndlilər", "Yeni horizont", "Vətən oğlu", "Sualtı qayıq T-9" bədii filmləri də onun operator kamerası vasitəsilə həyata vəsiqə alıb.

Quruluşçu rejissor kimi isə debütü "Qanun naminə" bədii filmi olur. Xalq yazıçısı Süleyman Rəhimovun "Mehman" povesti əsasında çəkdiyi filmin ssenarisini də özü yazır. Filmdə baş rola kənardan aktyor (Şimali Osetiyadan Bimbulat Vatayev) dəvət olunsa da, ekran əsərində bir çox görkəmli sənətkarlarımız rol alıb: Adil İsgəndərov, Rza Təhmasib, Mustafa Mərdanov, Nəcibə Məlikova, Nəsibə Zeynalova, Hacıbaba Bağırov...

Muxtar Dadaşovun "Bakıda küləklər əsir" filmi müharibə mövzusunda çəkilən dəyərli ekran əsərlərindəndir. O, müharibə mövzusunda hələ 1943-cü ildə "Bakı döyüşür" adlı sənədli film çəkmişdi. Maraqlıdır ki, o, müharibənin gedişi vaxtı S.Vurğunu, Ü.Hacıbəylini, kimyaçı alim Y.Məmmədəliyevi, neftçilərdən G.Əliyevi, A.Nematullanı, R.Rüstəmovu və başqalarını bu filmə çəkir. Sonra bu filmi genişləndirərək "Bakı-42" adı ilə lentə alır. Ancaq istedadlı rejissor fantaziyasını bu filmdə də yekunlaşdırmır. Nəhayət, 1974-cü ildə "Bakıda küləklər əsir" bədii filmini çəkərək istədiyinə nail olur. Filmdə xalqımızın müharibə illərində arxa və ön cəbhədə göstərdiyi hünəri, casusların ifşa edilməsində qəhrəman kəşfiyyatçıların ayıq-sayıqlığını, onların çox cəsarətli əməliyyatları nəticəsində Bakının neft mədənlərinin partladılmasının qarşısının alınmasını ustalıqla əks etdirir.

O həm də araşdırıcı rejissor olub. Çəkdiyi tarixi filmlər üçün zəngin material toplayar, sonra onları lentə alardı. "Nəriman Nərimanov" sənədli filminin (1966) çəkilişi zamanı da belə olub. N.Nərimanovun Genuya konfransındakı çıxışını əks etdirən kadrları Moskva arxivlərinin birindən tapır. Sonra həmin kadrları filmdə canlandırır.

Muxtar Dadaşovun yaradıcılığı Azərbaycan kinosunun 50 ildən artıq bir dövrünü əhatə edir. Ekran əsərləri dünyanın bir çox ölkələrində göstərilib. Onun "Səadət yolu ilə" filmi Moskvada Ümumittifaq festivalında qızıl medala, "Nəriman Nərimanov" filmi Tiflis festivalında xüsusi mükafata layiq görülüb. Sənətkarın gərgin və yaradıcı əməyi dövlətimiz tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. O, Əməkdar incəsənət xadimi, Xalq artisti fəxri adlarına və "Şöhrət" ordeninə layiq görülüb. Dövlət mükafatı laureatı olub.

1998-ci il mayın 7-də vəfat edən sənətkar bu gün də sənətsevərlər tərəfindən hörmət və məhəbbətlə yad edilir. Çəkdiyi ekran əsərləri xalqımızın milli-mənəvi dəyəri kimi qorunub saxlanılır.

Demokratikmusavat.com

Xəbər Lenti

Günün qoroskopu: Uzun müddət və ciddi-cəhdlə qurduğunuz planların reallaşması üçün əlverişli məqam yetişdi

Azərbaycan nefti cüzi ucuzlaşıb

Qvatemala və Salvadorda 5,9 bal gücündə zəlzələ olub

Bulyoz xəstəliyinə tutulan 15 uşaq sarğı satışmazlığı ucbatından həyatını itirib

32 yaşlı kişi itkin düşüb

2040-cı ilədək qlobal neft istehsalı 10 faiz, qaz hasilatı isə 40 faiz artacaq

Qətər əmirindən QƏRİBƏ ÇAĞIRIŞ: Dua edin, yağış yağsın

"İlham Əliyev. İnkişaf - məqsədimizdir" çoxcildliyinin 92-ci kitabı çapdan çıxıb

Türkiyə 29 İŞİD-çini Azərbaycana göndərəcək

Ermənistan zəif həlqədir, Azərbaycana baxın - Razuvayev

Azərbaycana silah-sursat keçirən Gürcüstan vətəndaşı saxlanıldı

Oteldə yarıçılpaq gəzən pilot meriyaya təzminat ödətdi

Ukrayna və Ermənistan arasında gərginlik - Kiyevdən şok bəyanat

Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva Bakıda Beynəlxalq Paralimpiya Komitəsinin 30 illiyi münasibətilə “Yenilməzlər” adlı beynəlxalq qala tədbirində iştirak edib - FOTO

"İŞİD-in əsas fiqurlarından biri saxlanıldı" - Türkiyənin daxili işlər naziri

Ölkəyə qanunsuz yolla gətirilən siqaretlər aşkarlandı

Cəmilənin instaqramı hamiləlik FOTOları ilə aşıb-daşır

Aktyor yenidən doğma səhnəyə qayıtdı

Fatimə canlı yayıma girib, brilyantlarını nümayiş etdirdi - FOTO

BMT baş katibinin xüsusi nümayəndəsi Azərbaycana gəlib

Ən çox "içən" ölkələr - Rusiya ilk onluqda

Şəmkirdə iki qəbirstanlıqda CİNAYƏT - Saxlanılanlar var

Gənc qadın oynayarkən uşaq dünyaya gətirdi - FOTO

"El-Klasiko"nun vaxtı açıqlandı

Bu da sevgilisinə görə bıçaqlanan Xose Berbardonun QARDAŞI - SON HALI - FOTO

Günellə Tolik barışdı - VİDEO

Bakıda tanınmış bolqarıstanlı fotoqrafın sərgisi açılıb - FOTO

“Nənəm xəsisdir, o qədər danışır ki, beynim gedir” - Nəvəsi əməkdar artisti biabır etdi - VİDEO - FOTO

Onu “kağız üzərində” qazanmaq

Öyünən var-dövlət və oğul-uşaqla yox, Rəbb ilə öyünsün!

Düşmənə vəlvələ salan Azərim!

"Təşəkkürnamə"li Səhiyyəmiz

"Çelsi"nin uğurunun səbəbi: Lempardın cəzaları - FOTO

KOB-lar Azərbaycan Beynəlxalq Ətraf Mühit Sərgisində - FOTO

Qarabağı azad etməyin sülh nağılı davam edir

Bakıda kişi keçmiş arvadını sevgilisi ilə tutdu və... - DƏHŞƏTLİ CİNAYƏT

Rüşvətdə təqsirləndirilən polkovnik-leytenant azadlığa buraxıldı

Atasının məzarına heç vaxt getməyən Zaur: Mənə o daş lazım deyil - FOTO

Şəbnəm anasının ölüm səbəbini açıqladı

Gəncədə narkobaron tutuldu - FOTO

Hansı hallarda işsizlikdən sığorta haqqı almaq olar - Nazir şərtləri açıqladı

Su çənlərinin təhlükəsi: insanların həyatı risk altındadır - VİDEO

İşsizlikdən sığorta fondunun 2020-ci il büdcəsinin gəlirləri və xərcləri təsdiqlənib

Zöhrab Salamzadənin "Sirlərin ahəngi” adlı sərgisi keçiriləcək

Gələn il üçün ehtiyac meyarının həddi təsdiqləndi

Dağlıq Qarabağın azərbaycanlı icmasının rəhbəri ABŞ-a səfərə gedib - FOTO

Azərbaycanda yaşayış minimumunun məbləği təsdiq olundu

Prezident İlham Əliyev Əsas Amerika Yəhudi Təşkilatlarının Prezidentləri Konfransının icraçı sədr müavinini qəbul edib - FOTO

"Deyirdilər, atanı qoy qocalar evinə"

Nazirdən pensiya alanlara ŞAD XƏBƏR

"41 il sevgi qalar? Gülü ilə qardaş-bacıyıq"

Əlixanın evliliyi dörd ay çəkdi - FOTO

"Səsləri olmadığı üçün canlı oxumurlar" - Zenfiradan həmkarlarına SƏRT İRAD - VİDEO

Azərbaycan Çində ticarət evi açacaq

Yevlaxın su təchizatı və kanalizasiya sistemlərinin yenidən qurulmasına 5 milyon manat ayrılıb

Prezident İlham Əliyev: "Yollar tamamilə yenidən qurulmalıdır ki, qatarların sürəti artsın"

"Ramos çox kobud futbolçudur" - Levandovski

Azərbaycan Prezidenti: "Mənim göstərişimlə ölkədaxili dəmir yollarının tikintisi və modernləşdirilməsi istiqamətində addımlar atılır"

Prezident İlham Əliyev: "Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu açıq dənizə çıxışı olmayan Azərbaycanı beynəlxalq nəqliyyat mərkəzinə çevirəcək"

Prezident İlham Əliyev: "Bu gün Azərbaycan etibarlı tranzit ölkə kimi öz xidmətlərini göstərir"

Azərbaycan - Uels oyununun hakimləri açıqlandı

Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Dəmir Yolları” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədrini qəbul edib - FOTO

Nardaranda "Muğam dünyasına səyahət” konserti keçirilib - FOTO

Azərbaycan kubokunun püşkü atıldı

“Şişkan”ın sağ əli saxta pasportla yaxalandı

Cənubi Koreyada hərbi laboratoriya partladı: ölən və yaralananlar var

“Lukoyl”da qalmaqal, işçilər təhqir edildi

Xalq artisti ilə aparıcı arasında QALMAQAL - Efiri TƏRK ETDİ: Çox ağır ittiham... - FOTO

Azərbaycanlı qadın Kiprdə soyuldu - Sevgilisi qızıl dolu çantanı götürüb yoxa çıxdı

“Vəzifəli adamların övladlarından yekəxanalıq öyrənmişəm”

Ronaldinyo "Barselona"ya qayıdır

Prezident İlham Əliyev Misirin Nümayəndələr Palatası sədrinin birinci müavininin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib - FOTO

Prezident İlham Əliyev Misirin Nümayəndələr Palatası sədrinin birinci müavininin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib

Prezident İlham Əliyev İranın Mədəniyyət və İslami Əlaqələr Təşkilatının sədrinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib - FOTO

Prezident İlham Əliyev Rusiya Federasiya Şurasının sədr müavinini və komitə sədrini, Dağıstan Xalq Məclisinin sədrini və sədrin müşavirini qəbul edib - FOTO

Ulduz futbolçu karyerasını bitirir

Azərbaycan vətəndaşı Moskvada silah alverində ittiham olunur

Təmas xəttində monitorinq keçirilib

Klopp Qvardiolanın gəldiyini görüb qaçdı - VİDEO

Rusiyada erməni nasistinin xatirə lövhəsi qara boya ilə boyanıb

"Meymunumun ağzına qızıl diş saldırmışdım”- Rəmiş

Səfir: "Azərbaycandan Ukraynaya ixrac edilən məhsulların həcmi 16 dəfə artıb"

"Caspian Ecology” 10-cu Yubiley Azərbaycan Beynəlxalq Ətraf Mühit Sərgisi başlandı - FOTO

Əməkdar artist sinəsi açıq geyimdə gələn müğənnini TƏNQİD ETDİ: Bu paltarla ... - FOTO

Dağlıq Qarabağ bölgəsinin azərbaycanlı icması Sergey Lavrovun fikirləri ilə bağlı bəyanat yaydı

İrəvanı silkələyən olay

Oksana bu dəfə Şəhriyarla öpüşdü - FOTO

Braziliyalı futbolçu xanımı ilə Qubada istirahət edir - FOTO

Giqqz və Yurçeviçin mətbuat konfransının vaxtı bilindi

“Vaxtilə şorgöz kişilərdən olmuşam”

Salah millidən kənarlaşdırıldı - Zədəyə görə

"Etdiklərimə görə oğlumdan üzr istədim" - Fədayə Laçın

Baş ağrısı ilə evə gələn qızın cansız bədəni tapıldı - FOTO

"Düdelanj" - "Qarabağ" oyunu ilə bağlı istintaq davam edir

“Tünzalənin dekoltesi əsas xəbərə çevirilir” - Müğənni müxbirlərdən gileyləndi

“İmadəddin Nəsimi - 40 qəzəl”

İcra başçılarına göstəriş: "Xalqa ləyaqətlə xidmət edin!”

Uşaqlarını öldürən valideynlərlə bağlı dəhşətli fakt üzə çıxdı - Ən ağır cəza verildi - FOTO

Azərbaycan UNESKO-nun Baş Konfransının 40-cı sessiyasının vitse-prezidenti seçilib

Qızılları oğurlanan azərbaycanlı məşhur QAZI AÇIQ QOYUB YATIB - FOTO

Neymarın yeni sevgilisi FOTOLARI ilə göz qamaşdırır

Emil Balayev Qazaxıstanda mövsümün rəmzi heyətinə seçildi

BƏƏ və Azərbaycan arasında ticarət dövriyyəsi artıb

"Fənərbağça"da şok itki

15 yaşlı qızlarının otağına girən valideynləri dəhşətə gəldi - Məktəbdə bıçaqlanıb, evə gəlibmiş....- FOTO

Prezident Administrasiyası: "Dinin siyasiləşdirilməsi regionu deyil, bütün bəşəriyyəti narahat edən qlobal məsələdir"

Mətanət Əsədova GİZLİ şəkildə ƏRƏ GETDİ: O, mənim içimdəki qeyrəti bilir - FOTO

Trampdan Ərdoğana sanksiyalarla bağlı TƏKLİF

Müxalifətin növbəti dezinformasiyası - FOTO

Əfganıstanda Daxili İşlər Nazirliyinin binası yaxınlığında partlayış: ölənlər var

Ağ Ev Trampın Makronla nə danışdığını açıqladı

Çex Respublikası ilin sonuna qədər ABŞ-dan 12 döyüş helikopteri alacaq

"Ford" 300 mindən çox avtomobili geri çağırıb

Tramp: ABŞ-ın Çin ilə ticarət sazişini imzalamağa yaxınıq

Meksika Moralesə sığınacaq vermə qərarı səbəbindən ABŞ ilə münasibətlərin pisləşəcəyini gözləmir

Tramp: İŞİD liderinin ən yaxın köməkçilərindən birinin harada olduğunu bilirik

Keçmiş Boliviya prezidenti Evo Moralesin olduğu təyyarə Mexiko şəhərinə enib

Morales: Meksikada sığınacaq həyatımı xilas edib

Boliviyalı senator müvəqqəti prezident vəzifəsini icra edəcək

Bakıda qadın itkin düşdü

Azərbaycanın bank sektoru Bazel III standartlarına keçməyə hazırlaşır

Hər şeyini inadına borclu olan müəllim - Örnək - FOTO

Tovuzquşu, qızılqaz, mandarin, karalin ördəkləri, sultan toyuğu - Lənkəran sakininin təsərrüfatından REPORTAJ - VİDEO - FOTO

Oxuduğu ölkədə səfir olmaq təklifi alan tələbə - Xaricdə təhsil - FOTO

Nursultan Nazarbayev Avrasiya təhlükəsizlik modelinin yaradılmasını təklif edir