AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Yunus Əmrənin Azərbaycandakı ŞAGİRDLƏRİ - Elçin Alıoğlu yazır

  10

"Ey aşk eri aç gözünü, yer yüzüne eyle nazar
Gör bu latif çiçekleri, bezenüben geldi geçer..."

Sufiliyin ən böyük "div"lərindən biri, "şeyx" və "pir" kimi tanınan, "Bizim Yunus" çağırılan Yunus Əmrənin, bu Eşq şairinin həyatı da ruhu təki qarışıqdı.

Sirli insandı Yunus. İbrahimin, Fatimənin, İsmayılın atası. Hacı Bektaşi Vəlinin "Nəfəs verim, bilik verim" təklifinə "buğda ver, nəfəsi yemək, biliklə doymaq olmaz" cavabını verən, sonra ömrünün sonunadək "fanini baqidən üst tutmaqda kor oldum" deyən bir kəs.

"Məndən üst var, alt yox" deyən və bu səbəbdən şagirdlərinin olmadığını vurğulayan bu ozanın, təsəvvüf və hal şairi gerçəkdənmi kimsəni özünə mürid etməmişdi?!

Məntiq ola bilməz deyir. Çün "Dərdi dünya olanın, dünya qədər dərdi var" yazan, "Qəsdim budur şəhrə varam, fəryadi-fiğan qoparam!" hayqıran insan gerçəkdənmi ərəfəni, hürufu və halı kimsəyə öyrətmək istəməmişdi?

23 şəhərdə məzarı olan Yunus susdu və indi də susur.

Eşqə, "İmrə"yə, "İmrənmə"yə vüslət baxan adamın yolunu getmişlər də çox yazmayıblar.

Amma...

Yunusun şagirdləri vardı.

Azərbaycanda.

5 nəfər.


Özü barədə hekayələr uyduran, saxtalığı tarix etməyə çalışanlardan fərqli olaraq bizlərin gerçək olan o qədər hekayəti var ki.

Xəbərimiz ola.

Yunus Əmrə Azərbaycanın aşiqi idi. Çox sevirdi məmləkətimizi, ulusumuzu, insanlarımızı.

600 beytlik "Risalətün Nushiyyə"də birbaşa adını çəkməsə də, Azərbaycandan 19 dəfə bəhs edib.

Nədənmi?

Onun ocaq, pir, dərgah bildiyi iki məkan vardı məmləkətimizdə.

Biri Şirvanda - "Əli ocağı" deyilən dərgah. Biri də Qax rayonunundakı Oncallı kəndində.

Agahınız ola ki, Oncallıda sufi şeyxi və fəqih İbrahim Zahidi Geylaninin ən məşhur dərgahı bu kənddə idi.

1043-cü ildə tikilmişdi və bütün Şərqə səs salmışdı. "İrəmi-Xəlvətiyyun" kimi tanınırdı bu ocaq.

"Yoldaş yurdu" da deyirdilər.

Sufiliyin ən mübhəm, ən üstün məqamlarından biri Yoldur.

Yola çıxan, Yolundan çıxmayıb Yolu gedənin yoldaşı ola gərək.

Yoldaş kəlməsi sufilər üçün ziqiymətdi, namü-dəyərdi, çox önəmli idi.

"Beş yoldaşım, beş pirim, beş ürəyim var orada" deyən Yunus Əmrə məhz Azərbaycanı deyirdi.

"Öncə rəfiq, sonra təriq" söyləyib Karamandan Təbrizə yollanan, oradan da Qaxa, Gilani dərgahına gələn Yunus "Yoldaş güzgü misalı - Yolu tanıdar gedənə" söyləmişdi.

"Gedirəm ocağa, Tur dağında Mövlamı çağıran Musa təki bir Hızır araram" demişdi şeyx Yunus.

O kəs ki, "Ərənlərin himmətini mən mənə yoldaş eyləyəm" nəfəsini "hu" təki təkrarlayırdı Təbrizdən Qaxa gələnədək.
"Tənim dəxi, canım dəxi heç bilmədi Ənəl Həqqi,

İndiyədək bilmədisə, indən geri tuş eyləyəm" - Yunusdu bunu deyən.

1290-cı ilin mart ayının ortalarında Təbrizdən çıxan şeyx Yunus "Şəhriyarımdan, şəhərlər sultanından çıxdım, Sultanların məkanı Gaha gedirəm" demişdi ərdəbilli müridi İbrahimə, əlindən öpən gəncə.

O kəsə ki, sonradan Fəzlullah Nəiminin "Cavidannaməsi"ndə "Nuru görüb əlini öpən adam" kimi təsvir olunacaqdı.


Təbrizdən Naxçıvana, oradan Şəkiyə yollanan Yunus Əmrə "Gaha gedirəm gah asta, gah yüyrək" demişdi.

Qax o dövrlərdə Gah idi.

Məkana çatmağa az qalmış, rəvayətə görə, Yunus bir kəndli ilə rastlaşır.

Qaxlı kəndli təbii, Yunusu tanımır. Nə bilə ki, kim qarşısında.

- Kimsən sən, yolçu, haradan gəlib haraya gedirsən? Üzün mənə tanış gəlmədi...- soruşan kəndlini təbəssümlə süzən şeyx Yunus susar, handan hana dillənər:

- İnsanam, candaş! Üzüm də insan üzü. Üz Həqqin nəzərgahıdır. Həqqə gedərəm, canım.

Şeyx Yunus Təbrizdən Qaxa yolçuluğunu "bir eşqdən bir eşqə sovrulduğum vaxt" adlandırmışdı.

Yol bitir, şeyx Yunus Qaxın Oncallı kəndindəki İbrahim bir Ruşən Əmir bin Yəbil bin Bidarül əs Sincaninin, tarixə "Əbu Səfvət" və "Tacuddin" kimi düşən Zahidi Geylaninin dərgahına çatır.

Burada onu Geylaninin xəlifələri şeyx Səfi, şeyx Əxi Yusif, Pir Hikmət və Əxi Məhəmməd qarşılayırlar.

"Xaneyi Şövqə çatdım, ya Həqq!" söyləyən şeyx Yunus çox sevinirdi.

Orada üç ay qalan və dərgahın şeyxi Sədr əd Din Xəyyaminin qonağı olan şeyx Yunus burada 5 azərbaycanlı dərvişi özünə şagird elan edir.

Həmin möhtərəm zatların adları belədir:

1. Gəncəli Abdulla Heyrani
2. Şirvanlı Hüseyn Əli
3. Qarabağlı İlyas Pəhləvan
4. Şamaxılı Yusif Qəvvas
5. Naxçıvanlı Həsən Cüneyd


Bu beş nəfərin ihyalarını, zikrlərini, sözlərini, ədəblərini və biliklərini çox bəyənən Şeyx Yunus Əmrə onlara xitabən "İhvanül yarənlər" söyləmişdi.

Üç ay tez keçir.

Şeyx Yunusun çox məşhur "Həqq cihana doludur" şeiri də məhz burada, Qaxdakı dərgahda yazılıb.

Nə gözəl kəlmələr:

"Kimsələr Həqqi bilməz,
Onu sən səndən istə,
O səndən ayrı olmaz.
Dünyaya gələn keçər,
Bir-bir şərbətin içər,
Bu, bir körpüdür, keçər,
Cahillər onu bilməz".

Sufi dərvişlərin davranış qaydalarına, yəni "üsuli-ədəb"ə görə, dərviş yollandığı yerdə on gündən artıq qala bilməzdi. Fəqət, şeyx Yunus "onun doqquz misli qədər məst oldum Həqqə" deyibən Qaxda qalmışdı.

Yunus Əmrə Qaxı tərk edəndən onun şagirdləri də dərgahdan yola çıxdılar.

Gəncəli Abdulla Heyrani uzağa, Bəlxə getdi. Şirvanlı Hüseyn Əli arzusunu çin etmək üçün Mərvə yollandı. Qarabağlı İlyas Pəhləvansa qərbə, Balkan yarımadasına üz tutdu.

Şamaxılı Yusif Qəvvası tale Bağdada apardı. Naxçıvanlı Həsən Cüneydsə Bizansa getdi.

Onların taleləri qəhrəmanlıq, irşad, ziya saçmaq, bilik yaymaqdı.

İkisi edam olundu, biri itkin düşdü, birini zəhərlədilər, biri isə "Şahü-mərdan" kimi tanındı.

Bu isə ayrı ixtilatın mövzusu.

İlla hu!

Elçin Alıoğlu
Demokratikmusavat.com

Xəbər Lenti

"Barselona", "Liverpul" və "Çelsi" səfərdə, "İnter" evdə qalib gəldi

ABŞ-da iki təyyarə toqquşub: ölənlər var

Lənkəranda itkin düşmüş uşaq tapılıb

Türkiyədə 140-a yaxın qanunsuz miqrant saxlanılıb

Səudiyyə kralı yeni xarici işlər naziri təyin edib

Tramp yaxın gələcəkdə Ərdoğanla görüşə bilər

Günün qoroskopu: məqsədə aparan yolda səd və maneələr az olmayacaq

Arvadını güllələyən tanınmış futbolçumuzun atası imiş

ABŞ Türkiyəyə qarşı sanksiyaları ləğv edib

Zibil qutusundakı küçə iti barmağını dişlədi, barmağı kəsildi - VİDEO

Azərbaycan-CAR münasibətləri müzakirə edilib - FOTO

Çempionlar Liqasında iki oyun bitdi

Yığmamız Moldovaya qalib gəldi

Azərbaycanda şəkər istehsalı 80 faizədək artıb

"Təcili yardım gələnə qədər atam canını tapşırdı" - Məşhurların son günü - Məhəbbət Kazımovun oğlu - FOTO

Şeydayev "Dinamo"dan ayrılır?

BMT Baş Assambleyasının prezidenti Azərbaycana səfərə gəlib

Bakıda mağazadan 8 min manat oğurlayan şəxs tutulub

Qubalı dələduz ələ keçdi - Sakinlərin 40 min manatdan artıq pulunu...

Paşinyan mühafizə xidmətinin rəisini işdən çıxardı

Publik hüquqi şəxslər 1 il ƏDV-dən azad ediləcək

Son 5 ildə dövlət büdcəsinin sosialyönlü xərcləri 1,7 dəfə artırılıb

Suriyada terrorçular hücuma keçdi - 3 ölü, 10 yaralı

Elmar Məmmədyarov iraqlı həmkarı ilə görüşüb

Bakıda qadını intim görüntüləri ilə şantaj edən müğənnidən ŞİKAYƏT

ABŞ-ın sensasion planı: Türkiyəni müharibəyə sürükləyib...

Prezident İlham Əliyev: "Biz gərək gəncləri irəli çəkək, gənclərə yol verək, onlar da yetişsinlər ki, bizim inkişafımız uzunmüddətli olsun"

Rusiya bu ölkələrə 4 milyardlıq silah göndərir

İranda naməlum PUA qəzaya uğrayıb

Macar caz ulduzu Aron Talasın Bakı çıxışı - FOTO

Keçmiş səfir: "Azərbaycan Qoşulmama Hərəkatına rəhbərliyi dövründə regionda sülh və təhlükəsizliyin təmin olunmasında böyük addımlar ata bilər"

Opera sevənlər üçün - "Vaqif" tamaşası keçiriləcək

Elmar Məmmədyarov: "Azərbaycan Fələstin xalqını dəstəkləyir və İslam həmrəyliyinə sadiqdir" - FOTO

"Arvaddan qorxmayan kişi deyil" - Xalq artisti ETİRAF ETDİ - FOTO

Əhməd Bilalovla bağlı ABŞ-dan - Açıqlama

Prezident İlham Əliyev Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Xarici İşlər üzrə Dövlət nazirinin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib - FOTO

Prezident İlham Əliyev İranın Xarici İşlər nazirinin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib

Bekhem klubu üçün 970 milyonluq stadion tikdirir - FOTO

Prezident İlham Əliyev: "İqtisadi müstəqillik mənim siyasətimin ana xəttini təşkil edir"

Prezident İlham Əliyev: "Biz elə etməliyik ki, iqtisadi inkişaf dayanıqlı olsun"

Azərbaycan Prezidenti: "Elə bir şərait yaradılmalıdır ki, biznesə meyli, həvəsi olan hər bir insan bizneslə məşğul ola bilsin, məmur təzyiqindən, müdaxiləsindən azad olsun"

Prezident İlham Əliyev: "Bir imtiyaz var: vergini vermək, Vətənə ləyaqətlə xidmət etmək və pozuntulara yol verməmək"

Prezident İlham Əliyev: "Bu ilin doqquz ayında 100 mindən çox əmək müqaviləsi qeydiyyata alınıb"

Azərbaycan Prezidenti: "Biz iqtisadi inkişafımızı qeyri-neft sektoru üzərində qurmalıyıq"

Prezident İlham Əliyev: "Vergilər Nazirliyinin əlavə 350 milyon manatdan çox vəsait toplaması şəffaflığın təzahürüdür"

“Day-day gücünə qabağa gedirlər” - Xalq artisti - VİDEO - FOTO

Yeganə oğluna görə İstanbuldan köçdü

Ermənistanda “Rusiya Dəmir Yolları”nın maşinistləri tətil edirlər

“Gecələr maşın yuyurdum” - Əməkdar artist çətin günlərindən DANIŞDI - VİDEO - FOTO

Elmar Məmmədyarov venesuelalı həmkarı ilə görüşüb - FOTO

Bakı sakinini avtomobilə mindirərək bıçaqlayan şəxslərdən XƏBƏR VAR

Mələk bacısının ərini siçan dərmanı ilə öldürdü - Onu zorlayıbmış - FOTO

Niyam Aqşini hədələdi: "Səni insanlıqdan çıxararam"

Azərbaycan millisinin futbolçuları oteldə siqaret çəkiblər - AFFA təsdiqlədi

Britaniyalı analitik: "Taxıl bazarına investisiyalar heç vaxt olmadığı qədər cəlbedicidir"

Kəmalə Laləyə söz atdı: "Gərək ağlayardım"

Azərbaycan və İran XİN rəhbərlərinin görüşü olub

Qoşulmama Hərəkatının fəal iştirakçısı olmaq diplomatiyamızın tarixi nailiyyətidir

"İcazəsiz mitinqi idman camiəsi də pisləyir" - Firdovsi Umudov

Avropanın mərkəzində tədbir: Bakıdan kimlər gedir?

Türkiyə klubunun mətbuat konfransına silahlı basqın - VİDEO

Dövlət və İqtisadiyyat

"Saqqala görə bir-birini qırırlar"

Həftəsonu Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında 6 tamaşa nümayiş olunacaq...

"Aramızda gizli bir şey qalmayıb" - Qara Qarayev

Mikayıl Cabbarov: "İqtisadiyyatı inkişaf etdirmək dövlət və vətəndaşların gəlirlərinin və imkanlarının artırılmasının yeganə yoludur"

Azərbaycan Prezidenti: "Sahibkarlara nəfəs verməliyik ki, onlar rahat işləsinlər, vergidən başqa heç bir ödəniş ola bilməz"

Rüşvətlə yoğrulan hər bir cəsədin yeri cəhənnəmdir

Prezident İlham Əliyev: "Kadr islahatları labüddür, bu, qaçılmazdır"

Azərbaycan Türk fəlsəfəsindən yarpaqlar: SEYİD CƏFƏR PİŞƏVƏRİ

 

Azərbaycan Prezidenti: "Bu gün bizim siyasi müstəqilliyimizin təməlində iqtisadi müstəqillik dayanır"

Hər dövrün öz “ad-soyadı”...

ADPU-nun Quba Filialında Azad Nəbiyev adına “Bilgə ocağı”nın açılışı olub - FOTO

"Müxalifət"in Avropa İttifaqı ilə strateji sazişə qarşı çıxmaqda marağı nədir?

Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan iqtisadiyyatının bundan sonra qeyri-neft sektoru hesabına inkişafı bizim əsas prioritetimizdir"

Təxirə salınan “el-klasiko”nun vaxtı müəyyənləşdi

Prezident İlham Əliyev Ramiz Mehdiyevi Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti vəzifəsinə təsdiq etdi

Bu da 64 yaşında əkiz uşaq anası olan AZƏRBAYCANLI QADIN VƏ KÖRPƏLƏRİ - VİDEO

İranlı cüdoçular bütün yarışlardan kənarlaşdırıldılar

Prezident İlham Əliyev Lyudmila Duxovnayanı “Şöhrət” ordeni ilə təltif edib

Akif Əli Zadə “Əmək” ordeni ilə təltif edildi

Ronaldu İnstaqramdan 44 milyon qazandı

Prezident İlham Əliyev Ramiz Mehdiyevi qəbul edib və onu "Heydər Əliyev" ordeni ilə təltif edib - FOTO

Azərbaycanda kölgə iqtisadiyyatını necə işığa çıxaraq?

Fərda aparıcılığa qayıtdı

Azərbaycan Respublikasının Təhlükəsizlik Şurasının tərkibində dəyişiklik edildi - FƏRMAN

Prezident İlham Əliyev Ramiz Mehdiyevi "Heydər Əliyev" ordeni ilə təltif etdi

Prezident İlham Əliyev Ramiz Mehdiyevi vəzifəsindən azad etdi

Prezident İlham Əliyev Mikayıl Cabbarovu yeni vəzifəyə təyin olunması ilə əlaqədar qəbul edib - FOTO

Yeni İqtisadiyyat nazirinin DOSYESİ

Azərbaycan güləşçisi erməniyə gözünü açmağa imkan vermədi

Rusiya Nigerə 12 ədəd Mi-35 hərbi vertolyotu satacaq

Hikmət Hacıyev: "Aİ-nin Azərbaycandakı mitinqlə bağlı tələsik bəyanatı həqiqəti əks etdirmir"

Deputat: "Azərbaycan xarici siyasətinin prinsiplərini Qoşulmama Hərəkatına üzv ölkələrin diqqətinə çatdıracaq"

Türkiyə Suriyadakı hərbi əməliyyatları dayandırdı

Prezident İlham Əliyev Vergilər Nazirliyini ləğv etdi - FƏRMAN

Prezident İlham Əliyev Mikayıl Cabbarovu İqtisadiyyat naziri təyin etdi

Vergilər Nazirliyi, Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi İqtisadiyyat Nazirliyinin strukturuna daxil edilir - FƏRMAN

AZƏRTAC və Bernama xəbər agentlikləri arasında əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunub

Turun oyunçusu o oldu - FOTO

Mikayıl Cabbarov İqtisadiyyat naziri təyin edildi - SƏRƏNCAM

Mikayıl Cabbarov Vergilər naziri vəzifəsindən azad edilib - SƏRƏNCAM

AZAL "Payız endirimləri" adlı aksiya elan edir

Yük avtomobilinin içərisindən 39 cəsəd tapıldı

Azərbaycan Premyer Liqasında 8-ci turun rəmzi komandası - FOTO

Təmas xəttində keçirilən monitorinq insidentsiz başa çatdı

Nazarovdan Almaniyada yeni rekord

Rusiyada 5 nəfər dəm qazından öldü - Biri uşaqdır

Cinayətdə şübhəli bilinən 36 nəfər saxlanılıb

Peskov: "Kürd qruplaşmaları geri çəkilməsə, Türkiyə ordusunun zərbəsi altına düşəcək"

Hacı İsmayılov: "Afaq Bəşirqızı bir neçə sənətçi ilə ağız-ağıza verib, qanqaraçılıq yaradır"

Yusif Mustafayev qadınların döyülməsi ilə bağlı: "Yaxşı at özünə qamçı vurdurmaz""

Qoşulmama Hərəkatının Zirvə Görüşünün Bakıda keçirilməsi xarici siyasət kursumuzun çoxşaxəli olmasını bir daha sübut edir - FOTO

Toy yasa döndü: qızın atası bəyin boğazını kəsdi - VİDEO - FOTO

"Qarabağ" - APOEL oyununa biletlər tükənir

"Hamımız qələbə gözləyirik" - Qurban Qurbanov

Seda Sayan Bakıya gəlir

Rusiya Taxıl İttifaqının vitse-prezidenti: "Azərbaycan sübut edib ki, daxili sosial-iqtisadi vəzifələri yerinə yetirə bilir"

Azərbaycan silahlanır və hazırlaşır. Bəs Ermənistan?

İstanbulda film kimi oğurluq: cibindən azərbaycanlının 10 minlik telefonu çıxdı - VİDEO

“O kişilər evdəki xanımlarını düşünməyib küçəyə çıxanlardır” - FOTO

Azərbaycanlı müğənninin bacısı YATAQ FOTOSUnu paylaşdı: Qızlar yazıqdır

Bakıda “ağ ölüm” yayan narkotacirlərdən biri həbs edildi - FOTO

Afaq Bəşirqızından barəsində səsləndirilən iddialara cavab

Klub rəsmisindən futbolçuya: "Qardaşım qızına mesaj yaza bilərsən" - FOTO

İsrailin pilotsuz uçuş aparatı Livanda düşdü

Ramos Çempionlar Liqasının tarixinə düşdü

Azərbaycanlı müğənnidən oğlunun toyunda QƏRİBƏ ADDIM - Belə kişilər var - FOTO

Rusiya Taxıl İttifaqının vitse-prezidenti: "Azərbaycan regionlararası taxıl logistikasında xüsusi yer tutur"

"Atletiko"dan çətin qələbə - VİDEO - FOTO

"Bavariya" Yunanıstan səfərindən 3 xalla dönür - VİDEO

Aybəniz Haşımova o qədər fotoşop etdi ki... - FOTO

PSJ "Brügge"ni darmadağın etdi - VİDEO - FOTO

Bakıda 120 ölkə görüşür: Azərbaycana qlobal dəstək

"Cinə oxşayırsan"

"Yuventus" sürprizə imkan vermədi - VİDEO - FOTO

"Tottenhem"dən 5 cavabsız qol - VİDEO - FOTO

Sterlinq het-trik, Aquero dubl etdi - VİDEO - FOTO

Kafedə panda əvəzinə boyanmış itlərlə baş aldatdılar - FOTO

"Azərbaycan ərazilərinin Ermənistan tərəfindən işğalı regionla təhlükəsizliyə təhdid yaradır"

Panda-kafedə ayı əvəzinə boyanmış itlərlə baş aldatdılar - FOTO

Kapital Bank UNEC-də "Karyera Günü" keçirib

Mbappe Messiyə məxsus rekordu yenilədi

Çempionlar Liqasında növbəti oyunlar - "Borussiya" "İnter"ə, "Çelsi" "Ayaks"a qarşı

ABŞ senatı Şimali Makedoniyanın NATO-ya üzv olmasını təsdiqlədi

"Elə bildim böyrəyimin biri yoxdur" - VİDEO

"Qalatasaray" evdə "Real"a uduzdu - VİDEO - FOTO

Bakıda Qoşulmama Hərəkatına üzv ölkələrin XİN rəhbərlərinin görüşü keçirilir

"Azərbaycan ərazilərinin Ermənistan tərəfindən işğalı regionla təhlükəsizliyə təhdid yaradır"

Konfransda qalmaqal: Afaq Bəşirqızı zalı tərk etdi - "Hacıbala Abutalıbovdan nümunə götürsünlər"

Atəşkəsi pulemyotlar və snayperlər pozdu - Cəbhədən XƏBƏR VAR

Yaponiya Çin arasında vacib görüş

Misirdə turizm xərcləri 12,6 milyard dollara çatıb

Rusiyanın şimalında mədən qəzasında azı 3 nəfər ölüb

İndoneziyanın sahillərində güclü zəlzələ baş verib

İsrail prezidenti Nazirlər kabinetinin qurulmasını Beni Ganza həvalə etmək qərarına gəlib

Kelli Enn Şou vəzifəsindən azad olur

Tusk "Brexit"-in uzadılmasını tövsiyə edəcəyini söylədi

Tramp: "Görünür, Türkiyə..."

Ərdoğan: "ABŞ-ın verdiyi vədlər..."

Hotellərdə gecələyənlərin sayı artıb

XXI əsrin ən yaxşı futbolçusu seçildi

"Twitter"in işində nasazlıqlar yaranıb