AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

"Mediasiya" Yoxsa "ağsaqqallıq" institutu?

  31

Bu ilin mart ayında "Mediasiya haqqında" qanun qəbul edilib. Qanun qəbul edilən zaman çoxları sual verirdi ki, bu nə olan şeydi. Ziyalılarımız da cavabında deyirdi ki, bu bizdə yeni dəyərdi, Avropadan, Amerikadan götürmüşük. Əslində isə belə deyil, bəlkə də bu dəyər Azərbaycan cəmiyyətində sözügedən ölkələrdən daha əvvəl formalaşıb. Son zamanlar cəmiyyətdə başlıca maraq doğuran mediasiya bir çox xalqların sivilizasiyasında özünə yer tapıb, sadəcə başqa adla...

Qanunun priambulasını oxuduqda bəzi məsələlər aydın olur: "Bu Qanun Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 94-cü maddəsinin I hissəsinin 10-cu və 12-ci bəndlərinə uyğun olaraq, mübahisələrin alternativ həlli üsullarından olan mediasiyanın təşkili sahəsində ictimai münasibətləri tənzimləyir, mediasiyanın məqsədlərini, prinsiplərini, həyata keçirilməsi qaydalarını və mediatorların statusunu müəyyən edir".

Belə ki, mediator xidməti ta qədim zamanlarda Azərbaycanda və bir çox digər xalqların mədəniyyətlərində müxtəlif adlar qazanmış bir dəyərdir. Azərbaycanda bu dəyər ağsaqqallar institutu kimi tanınır. Son zamanlar cəmiyyətimizdə birmənalı olaraq bütün səmərəli dəyərlərin Amerika və Avropadan qaynaqlandığını iddia etmək dəbdədir.

Düzdür, son iki yüz il ərzində cəmiyyət üçün ən vacib olan dəyərlər insan haqları və demokratiya, məhz sözügedən məkandan dünyaya yayılır - Amerika və Avropa bu dəyərlərin beşiyi sayılır. Lakin bu heç də o demək deyil ki, sivlizasiyalar üçün məqbul sayılan bütün dəyərlər, məhz bu xalqların məhsuludur. Mediasiya xidməti barədə məlumatlarla bir neçə il əvvəl tanış olmuşam. Xarici QHT-lərdən birinin keçirdiyi treninqdə bu sözləri ötəri eşitdim. Treninq zamanı təlimçidən bu sözü izah etməyi xahiş elədim. Açıqlama zamanı mən deyəndə ki, bu institut bizdə mövcuddur, təlimçi təəccübləndi, çünki onda olan məlumata görə bizdə belə bir institut yoxdur. Bəli, biz o zaman hələ bu barədə qanun qəbul etməmişdik, bu institut mənəvi-əxlaqi əsaslarla fəaliyyət göstərirdi.

Sadəcə olaraq mediasiya inkişaf etmiş ölkələrdə təzahür edərək ixtisaslaşdırılıb və  qanunla tənzimlənən ictimai quruma çevrilib. Hazırda Avropada və Amerikada Mediasiyanın bir neçə üsulu mövcuddur. Məsələn, asanlaşdırıcı mediasiya (facilitative mediation) adlanan üsula görə mediator heç bir təklif vermir, qərar qəbul etmir, tərəflərin öz təkliflərini verməsini və ortaq qərar qəbul etmələrinə çalışır.

Dəyərləndirici mediasiyaya (evaluative mediation) görə isə mediator mübahisənin həlli üçün uyğun bilinən üsulu tərəflərə məsləhət görür. Həlledici mediasiya üsulunda mediator mübahisə edən tərəflərin görmədiyi halları görərək barışıq təklif edir.

Azərbaycanda isə təklif edilən mediasiya hələ ixtisaslaşmadığından və inkişafının ilkin mərhələsində olduğundan hazırda hansı qaydada fəaliyyət göstərəcəyi tam aydın deyil. Lakin mediasiyanın başlıca prinsiplərindən sayılan bərabərhüquqluluq prinsipini rəhbər tutmaqla hər iki tərəf üçün sərfəli olacaq təklif üzrə barışığın əldə olunmasını hədəfləyən bir ictimai qurum yaradılacaq.

Halbuki əsirlərdir bu missiyanı Azərbaycanda həyata keçirən dünyagörmüş, müdrik ağsaqqallarımız olub, var və gələcəkdə də olacaq. Bu gün informasiya kanallarında yayılan münaqişə və ya qarşıdurmalar heç də cəmiyyətdə baş verən bu tip hadisələrin hamısının statistikasını özündə ehtiva etmir. Çünki el ağsaqqallarının barışdırdığı tərəflər barədə heç kim, heç bir yerə məlumat vermir, bu, heç lazım da deyil. Amma, bu o demək deyil ki, cəmiyyətdə qarşılıqlı münaqişələrin hamısını huquq-mühafizə orqanları və məhkəmələr aradan qaldırır. Hər gün minlərlə münaqişə sözügedən orqanlardan kənar həll edilir.

Hətta, əvvəllər təsadüf nəticəsində adam öldürüb, buna görə cəza alan şəxslər qanuni cəzalarını çəkdikdən sonra belə, ağsaqqallara müraciət edirdi ki, onu zərərçəkən tərəflə barışdırsın. Şəxsən belə barışıqların şahidi olmuşam. İndi isə bu ictimai institutu bir qədər inkişaf etdirib, ixtisaslaşdırmaq və qanunla tənzimləmək lazımdır. Amma onun Avropadakı kimi adlandırılmasının tam əleyhinəyəm. Hesab edirəm ki, həmin xidmətin adının ağsaqqallarla bağlı bir ifadə ilə adlandırılması daha doğru olardı.

  

Akif Nəsirli

Xəbər Lenti

Çempionlar Liqasında həftənin ən yaxşısı müəyyənləşdi

Prezident İlham Əliyev Roma şəhərinin meri ilə görüşüb - FOTO

Prezident İlham Əliyev Roma şəhərinin meri ilə görüşüb

"Bapbalaca boyu ilə toya 10 minə gedir" - Aparıcı Rövşanə

MSK sədrindən xəbərdarlıq: Qanun pozuntularına yol verən komissiyalar buraxılacaq

Pompeonun postsovet turnesi: qlobal və regional geosiyasi trendlərin kəsişməsində (II yazı)

İranda səsvermənin müddəti uzadılıb

Müğənni Manaf Ağayev polisə çağrılıb

AFFA iki milliyə baş məşqçi təyin etdi

FHN-in qurumları arasında çoxnövçülük idmanı üzrə çempionat keçirilib - FOTO

Yeni ilbiz növünə Qreta Tunberqin adı verildi

Sooronbay Jeenbekov Prezident İlham Əliyevi təbrik edib

Prezident İlham Əliyevin Romada rəsmi yolasalma mərasimi olub - FOTO

Əməkdar artist xəstəxanaya yerləşdirilib

Hərbi hissələrdə səsvermə prosesi digər seçki məntəqələrindən fərqlənmir - Məzahir Pənahov

Hər namizəd öz iddiasını diktə etməyə çalışır - Rövzət Qasımov

Neymar ən yaxşı seçildi

Daha dörd məntəqədə seçkilərin nəticələri ləğv edilib

MSK-da iclas: Bu məntəqələrin nəticəsi LƏĞV EDİLDİ - YENİLƏNİB

Stomatoloqun başı söhbətə qarışdı, iynə uşağın mədəsinə getdi - FOTO

Serj Sarqsyanı təyin etdiyi hakim mühakimə edəcək

Vanqa sabah dəhşətli fəlakət baş verəcəyi barədə proqnoz verib

Culyetto Kyeza: "Azərbaycan Prezidentinin İtaliyaya səfəri Bakı və Roma üçün əlamətdar hadisədir"

KOBİA Kiçik və Orta Müəssisələr üçün Beynəlxalq Şəbəkəyə üzv oldu

BMT-nin Baş katibi Türkiyəyə çağırış etdi - FOTO

Prezident İlham Əliyev Romada Azərbaycan-İtaliya biznes forumunda iştirak edib

Manatın fevralın 24-nə məzənnəsi

Ukrayna Ali Radası qondarma “erməni soyqırımı”na dair qanun layihəsinin müzakirəsindən imtina edib

"Xəyanət edən arvadını çəkib paylaşanda elə bilirsən sənə yaxşı kişi deyirlər?"

Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Baş katibi Prezident İlham Əliyevə məktub ünvanlayıb

MSK iki məntəqədə səsvermənin nəticələrini ləğv etdi

MSK-nın iclası başladı: Bu məntəqələrin nəticəsi LƏĞV EDİLDİ - YENİLƏNİB

Röyadan Samirə: “Ruhun şad olsun” - FOTO

Elman Məmmədov: "Azərbaycan və İtaliya arasında Birgə Bəyannamə ikitərəfli münasibətlərin yeni mərhələyə qədəm qoymasından xəbər verir"

"Özünüzü qasığınıza qədər reklam edirsiniz, qayınana baxır"

MSK-nın seçkilərlə bağlı iclası başladı

10 yaşlı MY azarkeşinin Kloppa maraqlı məktubu - ... Və ona verilən cavab

“Səs Uşaqlar”da niyə azərbaycanca mahnı oxumurlar?

Sahibsiz itin 5 yaşlı qıza hücum anı - Valideynlərinin yanında uşağı dişlədi - VİDEO

İranda seçkilər: "İslahatçılar"la "mühafizəkarlar" arasındakı sərt qarşıdurma - ŞƏRH

"Qızlar düşünür ki, Həcinin pulu var"

Keçmişdən gələcəyə nə daşıyırıq? - ALTINCI YAZI - YUNUS OĞUZ YAZIR

PSJ baş məşqçini dəyişir

İranda koronavirusa yoluxanların sayı artıb

"Prezidentin İtaliyaya dövlət səfəri bir daha göstərdi ki, Azərbaycan regionda nüfuz dairəsini genişləndirir" - Tahir Mirkişili

Ana öz oğlunu oğurladı

Çin koronovirusa tam qalib gələcəyi tarixi AÇIQLADI

Tramp "Oskar" alan "Parazitlər" filmini tənqid edib

Hüseynov-Məmmədov duetinin ATƏT zavallılığı

Muğam Mərkəzində Xocalı faciəsinin qurbanlarına həsr olunmuş “Söz” ədəbi layihəsi keçiriləcək

Paşinyan erməni əsgərlərin intiharını bazara bənzətdi

"Prezident İlham Əliyevin İtaliyaya uğurlu səfəri yeni bir mərhələnin əsasını qoydu" - Bəxtiyar Əliyev

Elçin qalmaqallı “Kelebek” statusunu niyə silib?

Bakıda prokuror ərindən boşanan müğənniyə gecə saat 3-də SEVGİ ETİRAFI EDİB - FOTO

"İtaliya hər zaman Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyib" - Sona Əliyeva

İtinə görə Çindən ayrılmadı - Zelenski ona zəng vurdu - FOTO

"Buna görə nazirliyə müraciət edəcəm" - Fərda

Elza: "Mənim adımdan siyasi məzmunlu şeirlər yayırlar"

Avroliqada həftənin ən yaxşı futbolçusu kim olacaq?

"İtaliya Azərbaycan üçün dünya miqyasında bir nömrəli tərəfdaşdır" - Tahir Kərimli

İranda parlament seçkiləri keçirilir

“Adamı qanmaz yerinə qoymayın” - Rejissorları tənqid etdi

Rəqsanənin qızından GÖZLƏNİLMƏZ AÇIQLAMA: Sevdiyim insan mənə ... - FOTO

Avroliqa matçında maraqlı hadisə: Babel yerə yıxılan rəqibini təqlid etdi - VİDEO

İtaliyada Azərbaycan Mədəniyyət İlinin açılışı münasibətilə konsert proqramı təqdim olunub - FOTO

Bacısı işdə olanda onun əri ilə sevişən qadından dəhşətli əməl - FOTO

"İtaliya ilə əlaqələrin inkişafı Azərbaycanın Avropa İttifaqı ilə münasibətlərinin genişlənməsinə kömək edə bilər" - Musa Qasımlı

Müxalifətin dalana düşmüş zavallıları çıxış yolu arayır - "Politşou" təqdim edir - VİDEOLAYİHƏ

“Hoffenhaym”ın futbolçusu Azərbaycan millisinə çağırıldı

Ət sousunda bişmiş kartof, şaftalı cemi və dondurma... - Silsilə qətllər törədən qatilin son istəyi - FOTO

Qayınata toy günü bəyin boğazını kəsib öldürdü - FOTO

İtaliya Prezidenti: "Azərbaycan regionun ən çiçəklənən ölkələrindən biri və mədəniyyətlər, etnik qruplar və fərqli dinlərin birgəyaşayış modeli kimi özünü təsdiq etmişdir"

Prezident İlham Əliyev: "Avropanın ən böyük infrastruktur layihələrindən olan Cənub Qaz Dəhlizinin həyata keçirilməsində Azərbaycan İtaliya ilə sıx əməkdaşlıq edir"

Kontakt Home Masallıda ilk mağazasını açdı - 50%-dək ENDİRİM, ƏYLƏNCƏ, HƏDİYYƏLƏR

Cazibədar model futbolçularla münasibətdən bezib - FOTO

""Qarabağ”da hər şey əla idi" - Asmir Beqoviç

Ərdoğanın Azərbaycana səfərinin vaxtı açıqlandı

Koronavirusa qarşı vaksinin sınaqdan keçiriləcəyi tarix açıqlandı

"Prezidentin rəsmi səfərindən sonra İtaliya Azərbaycan sahibkarları üçün Avropada əsas bazarlardan biri ola bilər" - Vüqar Bayramov

“Real” Ramosla anlaşa bilmir – Yeni müqavilə üçün

Cəbhədə növbəti TƏXRİBAT: mövqelərimiz snayperlərdən atəşə tutuldu

Renat Dadaşov kənarda qaldı

Meksikada zəlzələ baş verib

İranda parlament seçkiləri keçiriləcək

Türkiyədə tekstil şirkətində yanğın olub

Səudiyyə Ərəbistanı istiqamətində ballistik raketlər buraxılıb

AFR-də iş axtaran əcnəbilər üçün xüsusi xidmət yaradılıb

ABŞ-da təyyarə qəzaya uğrayıb - ölənlər var

Türkiyə S-400 zenit-raket komplekslərinin istifadəyə vermə tarixini açıqladı

Çində koronavirusdan ölənlərin sayı 2236-a çatıb

Məktəbli rekorda imza atmaq istəyir - Azərbaycanda - VİDEO - FOTO

"UAZ" yanıb

Avropa Liqası: "Ayaks"la "Başakşəhər" uduzdu, "Arsenal"la "İnter" qalib gəldi Avropa Liqası, 1/16 finalın ilk oyunları

Özbəkistan, Tacikistan və İran Buxara urialının nəsli kəsilməkdə olan heyvanlar siyahısına salınmasını təklif ediblər

Afinada tikilən ilk məscidin açılışı olacaq

Yeni avtomobillərin intensiv satışına görə ön sıralardadır

Romada Azərbaycan Prezidentinin şərəfinə dövlət ziyafəti verilib - FOTO

Sorğu: Raşida Dati Parisin meri vəzifəsi uğrunda mübarizədə daha şanslıdır

Günün qoroskopu: işləri qaydaya salmaq üçü əlverişli gündür

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanın texnoloji cəhətdən yenilənməsi bizim prioritetimizdir

Bakıda yaşayış binasında yanğın söndürülüb - YENİLƏNİB - FOTO

Bakıda yaşayış binasında yanğın söndürülüb - YENİLƏNİB

Bakıda "Kia" reklam lövhəsinə çırpılıb - Ölənlər var

Dəniz quldurları 4 gürcü dənizçini qaçırıb

Ziyad Səmədzadənin dairəsi ilə bağlı qərar açıqlandı

11 məntəqə ləğv edildi, nəticə belə oldu

Hava limanı istiqamətində əsas yollarda sürət həddi endirilib

Rivaldo "Barselona"nı tənqid etdi - "Bu transferi başa düşmədim"

Masazırda avtomobil təmiri sexi yanıb

Mariya Teatrı “Məhəbbət əfsanəsi” tamaşasını Arif Məlikova həsr edib - FOTO

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Romada naməlum əsgər abidəsini ziyarət etdilər - FOTO

Yol Hərəkəti Təhlükəsizliyi Komissiyasının səlahiyyətlərindən biri ləğv edilib

"Ronaldo sərhəddə dayandırılmalıdır" - "Lion"un baş məşqçisi

“Mançester Yunayted”də Reşford şoku

"Sabah"la oyuna xüsusi münasibət bəsləmirəm" - Ekşteyn

Narkoloji xəstə məhkumlar ödənişsiz psixoloji yardım alacaqlar

Çində koronavirusa yoluxma hallarında azalma müşahidə edilir

"Gücümü, enerjimi, ümidimi, inamımı saxladım" - azad edilən keçmiş baş nazir

Cənubi Koreya koronavirus səbəbindən ilk ölüm xəbərini təsdiqlədi

Almaniyada silahlı hücum - 11 ölü

İran-Pakistan sərhədində 5 pakistanlı əsgər öldürülüb

Rejissor Rza Siyami: İranda türkcə film sahəsində sürətli bir irəliləyiş var

"Anam, yaxşı ki, vaxtında dünyadan köçdün" - Nadir Qafarzadə

KİV: Türkiyə ABŞ-dan “Patriot” zenit-raket kompleksləri istəyib

Prezident İlham Əliyev İtaliya Deputatlar Palatasının sədri Roberto Fiko ilə görüşüb - FOTO

Moskvada qışın ən isti günü qeydə alınıb

Sercio Mattarella: "2020-ci il İtaliyada “Azərbaycan ili” elan olunub"

Prezident İlham Əliyev İtaliyanın ən iri şirkətlərinin rəhbərləri ilə birgə işçi nahar edib - FOTO

Daha 4 məntəqənin nəticəsi etibarsız sayıldı

Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan etibarlı tərəfdaş kimi özünü təsdiqləyib"

Prezident İlham Əliyev: "İtaliya və Azərbaycan bir-birinin ərazi bütövlüyünə, suverenliyinə, sərhədlərin toxunulmazlığına hörmətlə yanaşır və bunu dəstəkləyir"

"Ayrılmağı heç vaxt düşünmədim, indi də fikirləşmirəm" - Messi

Harvard Universitetinin saytında Münxendə keçirilən müzakirələrə dair məqalə yerləşdirilib

Dünyanın ən iri heyvanının sayı kəskin artıb

Cazın bahar sədaları Beynəlxalq Muğam Mərkəzindən səslənəcək