AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Böyük maarifçi şair

  21

Azərbaycan realist ədəbi düşüncəsinin əsas nümayəndələrindən biri, özünəməxsus satirik üsluba malik olan Qasım bəy Zakir rəvan dildə əxlaqi-didaktik əsərlər qələmə alıb. XIX əsrin birinci yarısında maarifçilik hərəkatının formalaşması və inkişafına öz qələmi ilə töhfələr verən şair cəmiyyətdəki eybəcərlikləri tənqid edib, xalqın maariflənməsi naminə mübarizə aparıb.

Demokratikmusavat.com AZƏRTAC-a istinadən bildirir ki, bu gün görkəmli satirik şairin anadan olmasından 235 il ötür. O, müasirləri Abbasqulu ağa Bakıxanov, İsmayıl bəy Qutqaşınlı və Mirzə Fətəli Axundzadə kimi xalqı maarif yoluna istiqamətləndirməkdə satiranı ədəbi janrların ən münasibi hesab edib. Xalqı cəhalətdə, zillətdə saxlayanları satira atəşinə tutub. Qələmə aldığı əsərlərdə Azərbaycan həyatının bir çox tipik xüsusiyyətlərini ümumiləşdirən şair, eyni zamanda, satirik şeirin yeni nümunələrini - mənzum məktub, mənzum hekayə və təmsil janrlarını yaradıb.

Xalqı zülmətdə saxlayan mürtəce qüvvələrə qarşı mübarizə aparan şair təzyiqlərə məruz qalır, düşmənlərinin sayı gündən-günə çoxalır. Var-yoxu talan edilir, mülkü zorla əlindən alınır. Oğlu və qardaşı oğlu şərlənərək tutdurulur... Bütün bunlara baxmayaraq, heç bir təhdid onu tutduğu yoldan döndərə bilmir. Şair bu barədə yazır:

Rahi-müsibətdə keçmişəm candan,

Müxənnətdir qorxan bir qaşıq qandan.

Ehtiyatım yoxdur paşadan, xandan,

Analar doğubdur şiri-nər məni!

"Aslan, qurd və çaqqal", "Tülkü və qurd" təmsilləri ilə cəmiyyətin sağlam yollarla inkişafı naminə çağırışlar edir, məmur özbaşınalığının qarşısını almaq üçün kəskin mübarizə aparır.

Araşdırmalarda göstərilir ki, Zakir təmsillərini yazarkən şifahi xalq yaradıcılığında geniş yayılan təmsillərdən və məşhur hind abidəsi "Kəlilə və Dimnə" əsərindən bəhrələnib. Onun müxtəlif mövzularda yazdığı "Məlikzadə və Şahsənəm", "Əmirzadə, məşuq və cavan aşiq", "Aşiqin təam bişirməyi", "Aşiq və məşuq haqqında" mənzum hekayələri diqqət çəkir. Bu əsərlərdə məhəbbət insanın ülvi və nəcib hissi kimi təsvir olunur. Məhəbbətdə sədaqət, mətanət və dözümlülük, vəfada möhkəmlik bu hekayələrin əsas qayəsini təşkil edir.

Görkəmli satirikin xalq qarşısında xidmətlərindən biri də Molla Pənah Vaqifdən sonra Azərbaycan dilini yad ünsürlərdən qoruması olub. O, ədəbi dilimizin daha da zənginləşməsinə töhfələr verib. Danışıq dilində sözün məna çalarlarından çox bacarıqla istifadə edib, əsərlərini geniş xalq kütləsinin başa düşəcəyi bir dildə yazıb. Məhz bu məziyyətləri nəzərə alan Mirzə Fətəli, Firidun bəy Köçərli, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Abdulla Şaiq və başqaları Azərbaycan dilinin bənzərsizliyindən, gözəlliyindən danışarkən Qasım bəy Zakiri dönə-dönə yad ediblər.

Tədqiqatçı Adilə Qocayeva öz araşdırmasında yazır: "Qasım bəy Zakirin şeirlərində canlı danışıq dilinin bir sıra başqa xüsusiyyətləri də nəzərə çarpır. Məsələn, şair danışıq dilində olan eniş-yoxuş, gecə-gündüz, gəl-get, əl-ayaq, alıb-satmaq kimi qoşa mənalı sözlərdən yerli-yerində istifadə etmişdir. Şair öz yaradıcılığı ilə Azərbaycan ədəbiyyatını mövzu, fikir, ideya cəhətdən zənginləşdirdiyi kimi, janr etibarilə də inkişaf etdirmişdir. O, Azərbaycan dilinin bir çox gözəlliklərini şeirə, sənətə gətirmişdir. M.F.Axundzadədən sonra realist-demokrat ədəbiyyatımızın görkəmli nümayəndələri də yeri gəldikcə Qasım bəy Zakir sənətinə müraciət etmişlər..."

Zakir öz yaradıcılığı ilə gələcək realist şeirin inkişafına mühüm təsir göstərib. Böyük şairin maarifçilik uğrunda mübarizəsi, əsərlərinin ideya-estetik hədəfləri bu gün də onun ədəbi-mədəni yaddaşımızın unudulmaz siması olduğunu sübut edir.

Demokratikmusavat.com

Xəbər Lenti

Lempard üçün 150 milyon funt-sterlinq

Azərbaycan taekvondoçusu Tokio Yay Olimpiya Oyunlarına lisenziyanı təmin etdi

Azərbaycanlı cüdoçular donmaqdan son anda xilas edildilər - Qazaxıstan çöllərində

"Kəmalənin burnu yekədir" - FOTO

"Türkiyə millisinin ən böyük səhvi çox tez göylə getməsidir" - Biliç

Məzahir Pənahov: "Seçilmək arzusunda olan vətəndaşlarımız müraciət edə bilərlər"

Moskvada maşın metrostansiyanın vestibülünə çırpıldı - 3 ölü, 2 yaralı - FOTO

"Zülm etməkdən zövq alıram" - Xatirə

Günayın başına EFİRDƏ İŞ GƏLDİ - İki gün qabaq bunu yuxuda görmüşdüm - VİDEO

Milli Gimnastika Arenasında Azərbaycan Gimnastika Federasiyasının Birinci estafet yarışları keçirilir - FOTO

Rusiya Federasiya Şurası sədrinin müavini: Biz faşist əlaltılarına bəraət qazandırmağa çalışanlara qətiyyətlə qarşı çıxırıq

Rusiya Federasiya Şurası sədrinin müavini: Biz faşist əlaltılarına bəraət qazandırmağa çalışanlara qətiyyət

Bu gündən növbədənkənar parlament seçkisi prosesinə start verilir

Tramp təxirə saldı - Meksikalı narkokartellər...

Almaniyada "mühacir alveri" işinә görә hәbsdәn vә ifadә vermәkdәn yayınmaq üçün özünü dәliliyә vuranlar var - Yafəz Əkrəmoğlu

6 yaşlı uşağı eyvandan atan oğlanın ifadəsi dəhşətə gətirir - FOTO

Qarabağ qaziləri meydanda - VİDEO - FOTO

Nizami Paşayev 10 ildən sonra dünya çempionu adını qazandı

Azərbaycanda ipotekanın orta aylıq məbləği rekord vurub

"İnter" "Roma" ilə bacarmadı - VİDEO - FOTO

Məktəbli qızların yubkasının uzunluğunu ölçən direktorun səs yazısı yayıldı - VİDEO

Astarada qadına qarşı soyğunçuluq edən şəxsi siz də tanıyın - FOTO

Rob Sobhani: "Azərbaycanda ağacəkmə təşəbbüsü digər ölkələr üçün modelə çevriləcək"

Radikalların boykot taktikası və bu taktikanın arxasındakı planların uğur şansı sadəcə yoxdur - Siyasi ekspert

Azər Əliyev: "Azərbaycanın sığorta bazarı dinamik artım perspektivinə malikdir"

"Pis oynasaydıq, "Atletiko"ya qalib gəlməzdik" - Valverde

Əməkdar artistin qadınlardan intim təkliflər alan oğlu arıqlayıb BU HALA DÜŞDÜ - FOTO

Türkiyədə fahişə əməliyyatı: Azərbaycanlılar xilas edildi - FOTO

Qəbələdə ağır yol-nəqliyyət qəzası: ölən var - YENİLƏNİB

"Fənərbağça"nın oyununda 7 qol - VİDEO - FOTO

Mərkəzi Bank 150 milyon manat cəlb edir

Azərbaycana illik 3 milyard dollara yaxın valyuta daxilolmaları gözlənilir - Elşad Məmmədov - VİDEO

Aybəniz Haşımova: "Əvvəllər çox qəşəng idim, sonra kökəlib çox çirkinləşdim"

Evo Morales siyasi sığınacaq aldığı Meksikanı da tərk etdi

İran Azərbaycanla bu sahədə əməkdaşlıq etmək istəyir - Nazir

ABŞ "Amazon" filiallarını kontrafakt məhsullar satanlar siyahısına sala bilər

Rəfael Dadaşov: "4 günə özümə gətirdilər..."

“Kreativ Azərbaycan” portalının təqdimatı və nazirlər paneli keçiriləcək

"Məğlubedilməz komanda yoxdur"- "Keşlə"nin futbolçusu

Akademik Milli Dram Teatrında Yeni il şənlikləri təşkil olunacaq

Meksikanın cənubunda nəhəng neft yatağı aşkarlanıb

"Hazırkı millidə məni nəzərə almırlar. Niyə?" - "Keşlə"nin oyunçusu

"Aİ Dağlıq Qarabağdakı "seçkilər"i tanımır" - Mogerini

AFFA İcraiyyə Komitəsinin iclasının vaxtı və gündəliyi açıqlanıb

"Həmişə neqativ suallar verirsiniz" - Dani Kintana

Nayrobidə binanın çökməsi nəticəsində üç nəfər ölüb

Fındıq istehsalçıları və ixracatçıları nələrə diqqət etməlidir?

Zərdablılar “Bir gündə 650 min ağac əkək” təşəbbüsünə fəallıqla qoşulublar - FOTO

Güləş üzrə Azərbaycan çempionatının qalibləri müəyyənləşdi - FOTO

Ağstafa Regional Mədəniyyət İdarəsinin əməkdaşları ağacəkmə kampaniyasına qoşulublar - FOTO

Bakıda 28 yaşlı gənc oğlan itkin düşdü

Qəbələdə ağır yol-nəqliyyət qəzası - ölən var

Brüsseldə Türkmənistan - Avropa İttifaqi Parlamentlərarası iclası keçirilib

"Fənərbaxça" 5 qolla qalib gəldi

Peterburq metrosunda bomba həyəcanı

“Ayntraxt” məğlubiyyətdən qaçıb

“Lill” evdə, “Lion” səfərdə qələbə qazanıb

Xırdalanda məktəbdə 17 yaşlı yeniyetmə bıçaqlanıb

"İnter" "Roma" ilə oyunda xal itirdi

Şeydayevə şans verilmədi

Eddi üçün 90 dəqiqə

Günün qoroskopu: səbrinizi toplayın

"Bir gündə 650 min ağac əkək" təşəbbüsü Şəmkirdə bayram tədbirinə çevrilib - FOTO

Azərbaycan gündəlik neft hasilatını daha 7 min barrel azaldacaq

Almaniyalı ekspert: Ölkənin qurtuluşu immiqrasiyadadır

Serbiyada hər üç tələbədən biri...

Milli Məclisin deputatı Yevda Abramov vəfat edib

Yevlax: genişmiqyaslı kampaniya zamanı minlərlə ağac əkilib - FOTO

Akara şok müraciət: Ermənistana qarşı hərbi əməliyyat planı...

Nəsimi ruhuna ehtiram, ekoloji tarazlığa töhfə - FOTO

Alman TV-si Atatürkə böhtan atdı: “Hitlerlə əməkdaşlıq edib, ona görə ki...”

"Qalatasaray"da gərginlik - Babellə Belhanda dalaşdı

Polis sevgilisindən ayrılan Pərvin Abıyeva depressiyaya düşdü - FOTO

Məşhur məşqçi ilə yeni müqavilə

Merkel etiraf etdi: Xəcalət çəkirəm...

Xanımı ilə görünməyə qadağa qoyan Fəlakət: “Ayrılmağımız...” - MÜSAHİBƏ

Aşotyan: "Paşinyan növbədənkənar seçki keçirməlidir"

Dəyəri MİLYARD dollara yaxın olan narkotik maddə aşkar edildi - Avstraliyada şok

ABŞ-da aviabazaya silahlı hücum - 2 ölü,11 yaralı

İlkin Həsəni həyat yoldaşı ilə İstanbul gəzintisində - FOTOlar

"Real"da növbəti ciddi itki

Anasını itirən Niyamdan ürək DAĞLAYAN SÖZLƏR: “Məni digər uşaqlardan ayrı tutub” - VİDEO - FOTO

Dekabrın 9-na manatın məzənnəsi

Batutçularımız gimnastika tariximizdə ilk dəfə olaraq dünya ikincisi oldular - FOTO

Bakıda qadını döyərək xuliqanlıq edən şəxs saxlanıldı

Cəlilabadda bibisinin evindən oğurluq etdirən şəxs tutuldu - FOTO

Piter Teys: "Azərbaycanda ağacəkmə aksiyası digər ölkələr üçün nümunə olmalıdır"

İctimai və dövlət maraqlarının müdafiəsi

Gedişhaqqı Diferensiallaşdırılmalıdır

Sergey Lavrov ABŞ-a səfər edəcək

Hazırkı məmurlarla islahat aparmaq çətindir

Gecə klubunda rəqqaslara 100 min dollar verdi

Trend BİA Baş direktorunun müavini Arzu Nağıyev REAL TV-nin birbaşa efirində ağacəkmə kampaniyası barədə - VİDEO

Suriyada ABŞ hərbi bazasına hücum olub

Türkiyədə 18 ton sianid müsadirə edilib

Britaniyaya 100 milyon zərər vuran haker Rusiya agenti çıxdı - FOTO

Qətlə yetirilən FHN əməkdaşının atası: Oğlumu öldürən şəxsin biri məsuliyyətdən yayınıb

“15 yaşımda evdən qaçıb rəqqasəgildə yaşadım” - Aygün Bəylər

Türkiyə Rusiyadan növbəti partiya "S-400" raketləri alır

Şəkidə genişmiqyaslı kampaniya çərçivəsində minlərlə ağac əkilib - FOTO

Slovakiyada çoxmərtəbəli bina partladı - Ölən var - VİDEO

NATO-nun ən güclü orduları açıqlandı - SİYAHI

Bakıda ər 22 yaşlı arvadını bıçaqladı

Bank of Baku problemli kreditlərin restrukturizasiyasını uğurla davam etdirir!

Avropa Parlamentinin üzvlərinin işğal olunmuş ərazilərə qanunsuz səfərlərinə etiraz edildi - FOTO

Rəmişdən ermənilərlə bağlı gözlənilməz ifadə - "Onlar da bizim balalarımızdır"

Aynur Dadaşovanın açıq-saçıq fotoları ilə diqqət çəkən bacısından PİS XƏBƏR

Unibank müştərisi restrukturizasiyadan sonra ayda cəmi 43 qəpik kredit ödəyəcək

Bakıda hüquq müdafiəçisi döyülüb

Əli Əhmədov: "650 min ağac əkmək aksiyası möhtəşəm xalq hərəkatına çevrildi"

Turizm Bürosu: İlk mərhələdə 100-dən çox hotelə ulduz veriləcək

Nailə İslamzadə: “Güclü qadının gücü ondadır ki, arxasında...”

"Taliban" polis məntəqəsinə hücum etdi - 10 ölü

Lənkəran və Cəlilabadda "KOB Dostu" fəaliyyətə başlayıb - FOTO

İdman gimnastlarımız Rusiyadakı beynəlxalq turnirdən medallarla geri dönür

"Arsenal"dan 42 illik antirekord

Bakıda kafe sahibi tanışı tərəfindən öldürüldü - Təfərrüat

İtaliyanın məşhur qəzetində irqçilik qalmaqalı

Bakıda taksi sürücüsü qarət edildi

“Toyqabağı həkimə getdim” - Londona köçən Emiliya

Tailandda hotel yandı - 400 nəfər təxliyə olundu

Murad Arif "Eurovision"a getmək istəyir

Stalinin ən qəddar cəlladı - 30 min adama ölüm hökmü kəsən Ulrix - FOTO

Deputat: "Azərbaycan dövləti hər zaman öz vətəndaşının yanındadır"

Azər Türk Bankdan yeni dizaynlı plastik kartlar və pulsuz xidmət

“Çelsi”nin transfer qadağası ləğv edildi - SON DƏQİQƏ

2020-ci ildə Azərbaycanı təmsil edəcək FİFA referilərinin SİYAHISI

Rafael İsgəndərov: “Gözəl qadınları oynaya bilmirəm”

"Heç kim mənə toxuna bilməz" - Rəqqasə Fatimə

Ramil Şeydayev "Dinamo"dan ayrılır

Prezident İlham Əliyev: "Ölkəmiz bundan sonra da TRACECA Proqramı üzrə vacib layihələrin gerçəkləşməsində davamlı iştirak edəcək"

"Qalatasaray" bazasını geri qaytarır

Rusiyalı reper azərbaycanlı meyxanaçı ilə duet oxudu - VİDEO

Elmar Vəliyevə sui-qəsd edən şəxsin cinayət işi məhkəməyə göndərildi

“Qulağıma yazığım gəlir” - Musiqili meyxananı qəbul etməyən Nadir Qafarzadə - VİDEO - FOTO

Xalq artisti: "Bir gündə 650 min ağacın əkilməsi təşəbbüsünü alqışlayıram"

“Özü etməyib, Hacılara elətdirib” - Nazənin həmkarlarını İFŞA ETDİ - VİDEO - FOTO

Məşhur yazıçı bu dəfə buzlaqlar ölkəsində - Rövşən Abdullaoğlu Antarktidada

Ağdamdakı atışma ilə bağlı saxlanılan var

Prokuror Suriyada terrorçulara qoşulmaqda təqsirləndirilən dəstəyə 20 il cəza istədi

Petrosyan: "Serj Sarqsyana qarşı cinayət işi..."

"Mən də erməniyə "super" yazmaram" - Faiq Ağayev

Siyavuş Novruzov: "Agacəkmə kampaniyasında müxalifətin keçirdiyi aksiyadan qat-qat çox adam iştirak edir"

İstanbul, Ankara və İzmirdən Azərbaycana ixrac 800 milyon dolları ötüb

Mikayıl Cabbarov Simonyanın təxribat xarakterlı fikrinə cavab verdi

Rəqsanədən Vasifə SƏRT SÖZLƏR: Sənə yaraşmadı kimsəsiz qadına... - FOTO

“Yəqin ki, günün birində evim olacaq...” - Lalə Məmmədova

Sərxoş şəxs avtomobilin başına “oyun” açdı: sahibi isə polisə şikayət etdi - VİDEO

Azərbaycan İtaliya arasında ətraf mühit sahəsində ikitərəfli sənəd imzalanacaq

İştirak, yoxsa boykot? Müxalifət qərar verə bilmir

Qadın ərini və sevgilisini duelə çıxardı

“Kriştiano istedadlı deyil, əsl Ronaldo braziliyalıdır” - İbrahimoviç

"Masallı xaraba qalıb" - Niyam Salami

Bahar Muradova: "YAP-ın seçkilərdə hansı namizədlərin iştirak edəcəyi ilə bağlı qərarını gözləyirik"

BMT rəsmisi: "Arzu edirəm ki, milyonlarla ağac əkilsin və Azərbaycan yamyaşıl ölkə olsun"