AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Böyük maarifçi şair

  13

Azərbaycan realist ədəbi düşüncəsinin əsas nümayəndələrindən biri, özünəməxsus satirik üsluba malik olan Qasım bəy Zakir rəvan dildə əxlaqi-didaktik əsərlər qələmə alıb. XIX əsrin birinci yarısında maarifçilik hərəkatının formalaşması və inkişafına öz qələmi ilə töhfələr verən şair cəmiyyətdəki eybəcərlikləri tənqid edib, xalqın maariflənməsi naminə mübarizə aparıb.

Demokratikmusavat.com AZƏRTAC-a istinadən bildirir ki, bu gün görkəmli satirik şairin anadan olmasından 235 il ötür. O, müasirləri Abbasqulu ağa Bakıxanov, İsmayıl bəy Qutqaşınlı və Mirzə Fətəli Axundzadə kimi xalqı maarif yoluna istiqamətləndirməkdə satiranı ədəbi janrların ən münasibi hesab edib. Xalqı cəhalətdə, zillətdə saxlayanları satira atəşinə tutub. Qələmə aldığı əsərlərdə Azərbaycan həyatının bir çox tipik xüsusiyyətlərini ümumiləşdirən şair, eyni zamanda, satirik şeirin yeni nümunələrini - mənzum məktub, mənzum hekayə və təmsil janrlarını yaradıb.

Xalqı zülmətdə saxlayan mürtəce qüvvələrə qarşı mübarizə aparan şair təzyiqlərə məruz qalır, düşmənlərinin sayı gündən-günə çoxalır. Var-yoxu talan edilir, mülkü zorla əlindən alınır. Oğlu və qardaşı oğlu şərlənərək tutdurulur... Bütün bunlara baxmayaraq, heç bir təhdid onu tutduğu yoldan döndərə bilmir. Şair bu barədə yazır:

Rahi-müsibətdə keçmişəm candan,

Müxənnətdir qorxan bir qaşıq qandan.

Ehtiyatım yoxdur paşadan, xandan,

Analar doğubdur şiri-nər məni!

"Aslan, qurd və çaqqal", "Tülkü və qurd" təmsilləri ilə cəmiyyətin sağlam yollarla inkişafı naminə çağırışlar edir, məmur özbaşınalığının qarşısını almaq üçün kəskin mübarizə aparır.

Araşdırmalarda göstərilir ki, Zakir təmsillərini yazarkən şifahi xalq yaradıcılığında geniş yayılan təmsillərdən və məşhur hind abidəsi "Kəlilə və Dimnə" əsərindən bəhrələnib. Onun müxtəlif mövzularda yazdığı "Məlikzadə və Şahsənəm", "Əmirzadə, məşuq və cavan aşiq", "Aşiqin təam bişirməyi", "Aşiq və məşuq haqqında" mənzum hekayələri diqqət çəkir. Bu əsərlərdə məhəbbət insanın ülvi və nəcib hissi kimi təsvir olunur. Məhəbbətdə sədaqət, mətanət və dözümlülük, vəfada möhkəmlik bu hekayələrin əsas qayəsini təşkil edir.

Görkəmli satirikin xalq qarşısında xidmətlərindən biri də Molla Pənah Vaqifdən sonra Azərbaycan dilini yad ünsürlərdən qoruması olub. O, ədəbi dilimizin daha da zənginləşməsinə töhfələr verib. Danışıq dilində sözün məna çalarlarından çox bacarıqla istifadə edib, əsərlərini geniş xalq kütləsinin başa düşəcəyi bir dildə yazıb. Məhz bu məziyyətləri nəzərə alan Mirzə Fətəli, Firidun bəy Köçərli, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Abdulla Şaiq və başqaları Azərbaycan dilinin bənzərsizliyindən, gözəlliyindən danışarkən Qasım bəy Zakiri dönə-dönə yad ediblər.

Tədqiqatçı Adilə Qocayeva öz araşdırmasında yazır: "Qasım bəy Zakirin şeirlərində canlı danışıq dilinin bir sıra başqa xüsusiyyətləri də nəzərə çarpır. Məsələn, şair danışıq dilində olan eniş-yoxuş, gecə-gündüz, gəl-get, əl-ayaq, alıb-satmaq kimi qoşa mənalı sözlərdən yerli-yerində istifadə etmişdir. Şair öz yaradıcılığı ilə Azərbaycan ədəbiyyatını mövzu, fikir, ideya cəhətdən zənginləşdirdiyi kimi, janr etibarilə də inkişaf etdirmişdir. O, Azərbaycan dilinin bir çox gözəlliklərini şeirə, sənətə gətirmişdir. M.F.Axundzadədən sonra realist-demokrat ədəbiyyatımızın görkəmli nümayəndələri də yeri gəldikcə Qasım bəy Zakir sənətinə müraciət etmişlər..."

Zakir öz yaradıcılığı ilə gələcək realist şeirin inkişafına mühüm təsir göstərib. Böyük şairin maarifçilik uğrunda mübarizəsi, əsərlərinin ideya-estetik hədəfləri bu gün də onun ədəbi-mədəni yaddaşımızın unudulmaz siması olduğunu sübut edir.

Demokratikmusavat.com

Xəbər Lenti

"Qarabağ"dan gözlənilməz məğlubiyyət - YENİLƏNİB

Ağsuda dağlıq ərazidə yanğın başlayıb, əraziyə helikopterlər cəlb edilib - VİDEO - FOTO

"Qarabağ" 3-cü qolu buraxdı - YENİLƏNİR

Günün qoroskopu: gərgin, ağır və mürəkkəb intellektual fəaliyyət üçün yararlı zamandır

"Qarabağ"ın yeni transferi ilk qolunu vurdu

"Qarabağ" uduzur - YENİLƏNİR

Azərbaycandan olan gənc fəal BMT-nin sammitində iştirak üçün '"Yaşıl bilet" qazanıb

Ağsuda dağlıq ərazidə yanğın başlayıb, əraziyə helikopterlər cəlb edilib - FOTO

"Traktor" yeni mövsümə heç-heçə ilə başladı

"Qarabağ" qalib gəlir - YENİLƏNİR

Müharibəni başlayan biz olmayacağıq, lakin... - ABŞ-a XƏBƏRDARLIQ

Estetik əməliyyatlarla dəyişən məşhurlarımız - FOTO

"Liverpul"da yeni müqavilə

Azərbaycanda qızıl və gümüş ucuzlaşıb

“Spirtli içkilər içir” - Zəncirlənən uşaqla bağlı açıqlama

Tikinti materialları bazarındakı yanğın söndürülüb

Sarri ilk oyunu buraxacaq

"Linfild" - "Qarabağ": heyətlər

Binəqədidə mağazadan 20 min manatlıq avtomobil təkəri oğurlanıb

Əliməmməd Nuriyevdən Ermənistanla bağlı ÇAĞIRIŞ

Leyla Abdullayeva: İşğal olunmuş ərazilərdə “seçkilər”ə vəsait ayıran Ermənistan Dağlıq Qarabağa nəzarəti həyata keçirdiyini etiraf etmiş olur

İranda 2 deputat saxlanılıb

“Kənddən Şəhərə” yarmarkası Yasamalda

Kompani məşqçi vəzifəsindən uzaqlaşdırıldı

"Real" yeni transferini icarəyə göndərdi

Birinci divizionda yeni mövsüm başladı

"Neftçi" bəyanat yaydı

Dabonun təhqirinə görə "Neftçi" rəhbərliyini ittiham etdi

Bakıda əcnəbi vətəndaşı döyüb pulunu və mobil telefonunu aldılar

Mərkəzi Bank növbəti hərrac keçirib - Manat sabitdir

Deputat: "Bu qüvvələrin məqsədi Azərbaycanın imicinə xələl gətirməkdir"

Ölkəyə qanunsuz yolla 50 minə yaxın siqaret keçirmək istədi, tutuldu - FOTO

"Neftçi"dən bəyanat: Təhqir yolverilməzdir!

Merkel və Conson Rusiyanın G8-ə qayıtmasına qarşı çıxdı

Pərvin bu dəfə Türkiyədə - Daha cazibədar... - FOTO

İsrail İrana bağlı qruplaşmanı vurdu, Əbu Mehdi Mühəndis ABŞ-ı hədələdi

Polşada turistləri ildırım vurdu - Ölənlər var

Nanədən yeni FOTOSESSİYA

Futbolçuları aparan avtobus qəzaya uğradı - Gənc futbolçu öldü

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın fəaliyyəti nəticəsində Azərbaycan böyük uğurlar qazanıb - Əli Əhmədov

Azarkeşlər istədi, "Beşiktaş"ın məşqçisi istefaya getdi

Rəqqasə Fatimə bikinidə alış-verişə çıxdı - FOTO

Mourinyo ilə bağlı sürpriz iddia

"Koutinyonu almağa pulumuz çatmadı" - Klopp

İyulda dəmir yolu ilə daşınan sərnişinlərin STATİSTİKASI

Vüqar Rəhimzadə: "Bu gün Azərbaycan dövləti və xalqı əleyhinə satqınlardan ibarət “virtual terrorçular” fəaliyyət göstərir"

“KOB Dostu” Xəzər rayonunda da sahibkarlara xidmət göstərəcək - FOTO

"Twitter" qaradərili futbolçuların hesablarını izləyəcək

"Qarabağ" fransalı hücumçuya 1,4 milyon manat verəcək

Trampa şok təklif: 1 avro verin, sizin olsun

Yaqub Zurufçu Bakıda solo-konsert verəcək

Tramp düşündü ki, İran 3 aya süqut edəcək - Ruhani

Mixail Kruqun qətli ylə bağlı YENİ TƏFƏRRÜAT

"Pilotun xəsarət ala bilməsinə lağ-lağı etmək sadəcə avamlıq və avaraçılıq deyil, aqressiv nadanlıqdır" - Hərbi ekspert

Bakıda otuz qadına qarşı əxlaqsızlıq edən bu imiş - FOTO

Bəhruz Quliyev: "Belə hadisələrin siyasi mübarizə predmetinə çevrilməsinə imkan verməməliyik"

Rəsmi məlumatı şübhə altına almaq təyyarə qəzasını ilk dəqiqələrdən siyasiləşdirməyi qarşısına məqsəd qoyan fəaliyyətin tərkib hissəsidir - Ekspert

"Hələ restoranı batırmayıb?" - Samir Niyamı ələ saldı

ABŞ əsas düşmənini açıqladı: Rusiya deyil...

Əli Əhmədov: "Azərbaycan heç zaman indiki qədər güclü, qüdrətli, əzəmətli və müasir olmayıb"

İdman jurnalisti öldürüldü

Nazirlik: Biznesə başlamaq üçün maliyyə vəsaiti və sənəd sayı sıfıra endirilib

"S-300"ün alternativi təqdim olundu - VİDEO

8 ölü, 6 yaralı, 23 itkin - Çində fəlakət

"Neftçi"də Dabo qalmaqalı böyüyür - "Bu ölkədən rədd olmalısan!"

XİN BMT Baş katibinə etiraz məktubu ünvanladı - Ermənistanın təxribatına cavab olaraq

İkinci dəfə keçirilən Luxury Awards mötəşəm anlarla yadda qaldı - FOTO

Əli Əhmədov: "Kimsə qiyməti süni şəkildə artırmağa çalışarsa, hökumət iqtisadi tədbirlər görməlidir" - FOTO

1 ildən sonra tapılan avtoxuliqan DANIŞDI: “Hər gün saxlama əmri verilirdi” - VİDEO - FOTO

İspaniya klubu "Neftçi"nin gənc futbolçusunu transfer etmək istəyir

Çindən ABŞ-a xəbərdarlıq: Bunu edənlər cəzalanacaq

İsrail səhvən öz təyyarəsini vurdu

57 yaşlı qadın tanış olduğu gənc oğlanı bir gecəlik evinə çağırdı... - Sonrası HAMINI ŞOK EDƏCƏK

Atasını qətlə yetirən oğulun ETİRAFI: "Kartı vermədiyinə görə öldürdüm" - VİDEO - FOTO

Əsəd qüvvələri türk əsgərlərinə hücuma keçdi

Suares MLS klubuna keçir

Tofiq Yaqubluya ciddi xəbərdarlıq edildi

Azərbaycanın istedadlı rəqqasları Red Bull Dance Your Style yarışmasına hazırdırlar - FOTO

Azərbaycan millisinin sabiq baş məşqçisi vəfat etdi

Azərbaycan ilə Çin arasında hərbi-texniki əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunub - FOTO

Bakıda itkin düşən qız tapıldı - FOTO

1912-ci ildə batan Titanik gəmisi illər sonra - FOTO

Bağışla onları, Rəşad...

Baş katib: "Dindən istifadə edərək ədavət, qorxu və nifrət yayanlara müqavimət göstərməliyik"

Azərbaycan Premyer Liqasında 3-cü turun oyunlarının saatı açıqlandı

Türkiyədə balıqçılar beş metrlik akula tutub - FOTO

Berdiməhəmmədov azərbaycanlı müğənnilərə hədiyyə verib - VİDEO - FOTO

52 yaşlı Aybəniz Haşımovaya gecəyarı sürprizi - VİDEO

Bu il Azərbaycanda dünya din xadimlərinin sammiti keçiriləcək

Avropa Liqası: Pley-off mərhələsinə start verilir

Əli Həsənov: "Hamı Azərbaycanda özünün koloniyasını yaratmaq istəyirdi"

Navas "Real"dan ayrılmaq istəyir - klub rəhbərliyinə bildirdi

İki əmioğlu 24 yaşlı qızı bağ evinə apardılar - Soyundurub 4 saat... - ŞOK İDDİA

Təranə Qumral sinəsini çəkdi, ALT PALTARI GÖRÜNDÜ - FOTO

Sevgilisi fahişə çıxan oğlanın intiqamı ağır oldu - FOTO

Vüqar Rəhimzadə: "Dağıdıcı müxalifət üçün Vətən, dövlət, xalq, milli-mənəvi dəyərlər kimi anlayışlar çoxdan yadlaşıb"

Metroda çəkdirdiyi fotolarla gündəm oldu - VİDEO - FOTO

"Bahalı" zəncirvari qəza - "Jaguar", "Audi","Porsche" və başqa maşınlar toqquşdu - FOTO

"Sabah" Türkiyə klubunun futbolçusunu transfer etdi

Hacı Samir Bağırovu TƏBRİK ETDİ - Ne yaptın, Hacı abi - FOTO

SOCAR sürücülərin LPG probleminə aydınlıq gətirdi - FOTO

Sən bir onun çamadanına bax!

Prezident İlham Əliyev İnzibati Xətalar Məcəlləsinə dəyişikliyi təsdiqləyib

Azərbaycanın mövqeyi dəyişmədi - UEFA reytinqi

Araz Ağalarovun qardaşı qızının evi qarət olundu

Leyla Mustafayevanın çimərlik - FOTOları

Müğənninin oğluna hökm oxundu

Azərbaycanlı aktyor Bollivud filminə baş rola çəkilir

"Trabzonspor" ingiltərəli hücumçunun transferini açıqladı

“Yaxın 2-3 ildə karyeramı bitirmək qərarı verə bilərəm” – Klopp

İsmayıllıda 3 uşaq anası itkin düşüb, axtarılır

“Qalatasaray” icarəyə götürdüyünü icarəyə verdi

Dabo "Neftçi" azarkeşlərini təhqir etdi: Şərhlərinizi arxanıza soxun -FOTO

Efirdə Üzeyir Mehdizadəyə görə dava düşdü

Bakıda gənc qız ölümlə hədələnib

“Qarabağ” – “Linfild” oyununun biletləri satışa çıxarılıb

Böyük Britaniya Putin haqda film çəkəcək

Azərbaycan Ordusunun tam modernləşdirilmiş döyüş maşını

“Keşlə” Futbol Klubunda kadr dəyişikliyi olub

Husilər Səudiyyə Ərəbistanın Hamis-Muşayt şəhərinə hücum edib

Əfqanıstanda zəlzələ baş verib

Göygöldə yanğın baş verib

ABŞ İŞİD liderlərinə görə 5 milyon dollar mükafat söz verdi

“Çelsi”nin futbolçusu rəsmən “Roma”da

ABŞ doğuşa görə vətəndaşlığın verilməsi hüququnu ləğv edilməsini nəzərdən keçirir

"Olimpiakos" "Krasnodar"ı darmadağın etdi

Əfqanıstanda iki ABŞ əsgəri öldürülüb

"Beşiktaş" "Tottenhem"in futbolçusunu transfer edir

Peres Neymara görə kredit götürdü

Messi sağaldı

"Linfild"lə oyuna yaxşı hazırlaşmışıq" - Qurban Qurbanov

"Qarabağ" "Linfild"ə qarşı - YENİLƏNİR