AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Meşələrə qənim kəsilən ömrünə balta çalar

  28

 Qlobal istiləşməni tezləşdirənlərə, torpağı sürüşdürənlərə...

 

İlin isti fəsli daha çox yaşıllıqlarla, meşələrlə assosasiya olunur. Başqa cür mümkün də deyil. Yay deyəndə mütləq istirahət, səyahət, ölkə daxilində və xaricində baş tutan pikniklər və s. yada düşür. Bu, böyük arealda elə belə də olmalıdır. Çünki çox az adam tapılar ki, səyahət və istirahətin yalnız şəhərləri gəzməkdə və şopinqlərdə olduğunu düşünsün. Əksəriyyət, az qala hamı, yayın mənasının yaşıllıqlarda, dənizdə olduğunu qeyd edir. Deməli, yayın gəlişini səbirsizliklə gözləyənlər, böyük əksəriyyət üçün ona hazırlıq hələ payızdan, qışdan, uzun keçən neçə ay əvvəldən başlamalıdır. Dəqiq desək, istirahət üçün hazırlıq il uzunu qazanılan pul, səyahətə ayrılan müəyyən məbləğ deyil, hər ağacı, kolu, otu, yarpağı, gülü qorumaqdan başlamalıdır. Hər kəs bir ağacı kəssə, bir kolu dibindən çıxarsa, bir otu, gülü yolsa, nə qalar qışdan yaza?

Bəli, istirahət etmək istəyiriksə, torpağın üstündə qərar tutmaq, başımızın üstündə günəşi görmək arzusundayıqsa, təbiətə qənim kəsilməməliyik. Bunu cəm şəklində deyirəm, çünki hər birimiz eyni torpağın övladıyıq, qeyd-şərtsiz, nə vaxtsa, bilərəkdən-bilməyərəkdən, təbiətə ziyan vurmuşuq. Hər birimiz, xoşumuza gələn gülü eqoistcəsinə dərib yaxamıza, nə bilim, saçımıza, papağımıza sancmışıq. Parklardakı yaşıllığı tapdamışıq, orda əkilən gül-çiçəyi icazəsiz, gizlicə qoparıb evə gətirmişik, ağacların meyvəsini hələ yetişməmiş yoluşdurmuşuq. Bir sözlə, bütün yaşıllıqların qəniminə çevrilmişik, elə bilmişik o, yalnız öz mənimiz üçündür. Hər birimizi tək birimiz sanmışıq. Hamı üçün yaradılanın, yaşıllaşdırılanın, yetişdirilənin bircə ünvanını tanımışıq - eqoizm adlanan arzuolunmazı.

Onun ictimai mülkiyyət olduğunu dərk etməyimiz üçün bilmirəm neçə illər, bəlkə də onilliklər lazımdır. O çox uzun zaman ölçüsünün, vaxtın daxilində isə səbirlə maarifçilik işinin aparılması, daimi, yorulmadan, usanmadan öyrətmək lazım gələcək. Bir də, hərdənbir, profilaktik tədbir kimi, müəyyən cərimələr... Çünki unutqan insan övladını bəzən pulla da imtahana çəkmək lazım gəlir ki, cibindən əksilənin hara getdiyini anlasın və günahsız ağacı kəsməsin. Bir kitab arası açsın və kəsdiyi ağacla birlikdə, ruzisini də kəsdiyini, neçə-neçə manata qənim kəsildiyini başa düşsün. Tədavül vasitəsi olan pulun ilkin olaraq, elə ağacdan yarandığını yada salsın. İstirahətdən, yaşıllıqlardan izaholunmaz rahatlıq tapmaq kimi incə hissləri yoxsa da, pulun vacibliyi anlayışı, duyğusu hamıda var. O zaman, ağaca qənim kəsilən, dediyim kimi, ruzisini də kəsər!

Hamı bilir, uzun illərdir dünyanın qlobal istiləşmə problemindən yazılır, danışılır, tədbirlər, konfranslar, simpoziumlar keçirilir. Hamı ondan narahatdır, lakin az adam, bəlli ixtisas sahibləri, alimlər, ekoloqlar bilir ki, bu problemin yaranmasının səbəbi nədir. Küll olaraq hamımız o problemin yaranmasını tezləşdirmişik, meşələri kütləvi şəkildə qırmaqla, onun ehtiyatlarını məhv etməklə, piknik edib qaladığımız ocaqla onu yandırmaqla, ağacları şəxsi təsərrüfatlara daşımaqla və s. İndi də necə deyərlər, atmosferdə karbon qazının həcminin indən sonrakı artım sürətini azaltmaq mümkündür, bircə yolla - meşələri bərpa etməklə. Çünki istixana qazını udacaq alternativ yoxdur meşədən savayı. Qlobal istiləşməylə savaşda meşələrdən başqası yardımçı ola bilməyəcək, bunu bacaran təbii texnika, avadanlıq və aparat yalnız odur...

NASA-nın araşdırmasına görə də, meşə örtüyünün məhv olması son on il ərzində 62 faiz artıb. Bu isə rekord göstəricidir. BMT-nin məlumatına görə isə, planetimizdə meşələrin ümumi sahəsi hazırda 5,5 milyard hektar təşkil edir. O da deyilir ki, son 250 ildə təbiətdə 570-dən çox bitki növü yoxa çıxıb. Dünya alimlərinin tədqiqatlarından aydın olub ki, 250 il öncə hər il iki bitki növü məhv olub. Bu da insanların yerdə məskunlaşmasından əvvəlki dövrə nisbətən, 500 dəfə sürətli olub. 271 quş, amfibiya və s. də həmin dövrdə yoxa çıxıb. Alimlər bu qənaətə gəlib ki, məhvolmanın səbəbi, məhz, meşələrin qırılmasıdır. Onlara görə, dünyada hazırda 300 min bitki növündən 60 minə yaxını yox olmaq təhlükəsi yaşayır... .

Amma ağacların qırılması, torpağın yaşıl örtüyünün getdikcə azalması təkcə iqlim dəyişikliyinə, bəlli problemlərə deyil, ekologiyadan tutmuş, birbaşa insan cəmiyyətinə yönəlik ziyanlara da yol açır. Deyilənə görə, yer kürəsi üç trilyona yaxın ağacı saxlamaq gücündədir. Həmin ağaclar da suyun həddən artıq buxarlanmasına mane olur, günəşin istiliyini və işığı əks etdirərək kosmosa qaytarır, küləyin hərəkətini tənzimləyir və s. Bu siyahını artırmaq da olar, amma arifə bir işarə bəs edər, zənnimizcə...

Məşhur filmimizdə deyildiyi kimi, indi söz sizindir, insanlar. Deyin, qlobal istiləşməni tezləşdirmək, torpağın səthini sürüşdürmək, küləyin zərbindən ev-eşiyinizi itirmək, heyvan və bitki növünü yox etmək, havasızlıqdan məhv olmaq üçün yenədəmi ağaclara hücum edəcək, meşələri qıracaqsınız?

Hesab edirik, adımız əməlimizlə bir olsaydı, bu gün nə meşələrə kameralar quraşdırmaq, nə də cərimələr tətbiq etmək lazım gələrdi.

Görəsən, yaşıllıqlara, otluqlara dəyməmək, bir meyvə kolunu əzməmək, heç olmasa, bir ağac əkmək o qədərmi çətindir dünyalar yaradan, ona hakim olan insanların əlində? Havadanmı məhrum olmaq istəyirik, əcəba?

...Deyilənə görə, bir ağac il ərzində atmosferə təxminən, 120 kiloqram oksigen buraxır ki, bu da üçnəfərlik ailənin bütün il boyu tənəffüs etməsinə bəs edir. Orta hündürlükdə olan bir ağacdan təxminən, 170 000 karandaş hazırlamaq olar. Ən maraqlı fakt isə Rusiyaya aiddir. Dünyanın ən möhkəm ağacı Rusiyada bitən Şmidt tozağacıdır ki, bu ağacı nə balta kəsir, nə də ona güllə batır...

Sona yaxın deyəcəyimiz isə, cümlə-camaatımıza aiddir. Yayda ətrafa yaydığı sərinliyinə, kölgəsinə qaçdığınız ağaclar qış yuxusuna gedəndə onları balta səsiylə diksindirməyin. İsti havalarda meşələrin qalınlığına, oksigen bolluğuna can atanda, ona öz əlinizlə, əməlinizlə həqiqi mənada bir töhfə verdiyinizdən əmin olandan sonra yola çıxın. Bu uzun, minillik yola o ağacları, meşələri salanların da, sizin də əməlləriniz iz salır. Yazılan yazılır, nə fərqi, əməl dəftərinə günahımız-savabımız kimi, ya da yamyaşıl meşələrə bomboz nəzərlə baxan qənimkəsilənlərin əməlləri kimi...

Qlobal istiləşmənin qaynar, “qır qazanı”nda yanmasını istəməyənlər üçün daha bir şans var. Ümumi adı bir olan yaşıllıqları qorumaq, onları kökündən, torpaqdan qoparmamaq, ayırmamaq. Vaxt baxımından uzun illərə başa gələnə, prinsipcə, hər mənada çətin olana bu qədər asan yanaşma...

 

Nigar Orucova 

Xəbər Lenti

"Messi dövrünün ən yaxşısıdı" - Ronaldinyo

Azərbaycan Kubokunun oyunlarına hakim təyinatları açıqlandı

“Qadın adına ləkə gətirən....” - Aysel əsəbiləşdi

Muğam Mərkəzində “Muğamat var olan yerdə” adlı tədbir - FOTO

"Liverpul" Kloppla yeni müqavilə imzaladı

12 yaşlı qızın dəhşətli hekayəsi: “Atam məni dostu ilə yataq otağına saldı...”

"Oğlum qayınanasına "ana" desə ölə bilərəm" - FOTO

BMT rəsmisi: "Azərbaycanda zorakılığa məruzqalma 760 milyon dollar itki deməkdir"

"Qanın üstünü örtmək üçün hərdən yalan danışıram" - FOTO

Paralimpiyaçılar arasında Azərbaycan çempionatı keçirilib

Avroliqada həftənin ən yaxşı oyunçusu kim olacaq?

Buffon Van der Sarı keçdi

ABŞ təhlükəsizlik məsələləri ilə bağlı Azərbaycanla əməkdaşlığı davam etdirəcək - Səfir

"Məni Yasamala ancaq vertolyot çatdıra bilər" - FOTO

Eldəniz Məmmədov efirə toy görüntülərini verib, həyat yoldaşını "blur"ladı - VİDEO

Kapital Bank sahibkarlar və hüquqi şəxslər üçün yeni xidmətlər təqdim edir

Prezident İlham Əliyev Bakı gəmiqayırma zavodunda inşa olunmuş ilk tankerin istismara verilməsi mərasimində iştirak edib

Zooparkda qorxulu anlar - Şir ona yemək verən adamı parçalamaq istədi - VİDEO

Çimnazın ATV-nin efirindəki hərəkətləri tənqid olundu - VİDEO

Dəhşətli yanğın altı can aldı - FOTO

Uşaq anasını vuran avtomobili təpikləyib, sürücünü hədələdi - Anbaan VİDEO

"İlhamə Quliyeva yuxuma girir" - Gördüyünü dedi, aparıcı TƏƏCCÜBLƏNDİ - FOTO

Evli qadınla görüşə gələn kişidən dəhşətli əməl - Təfərrüat

Türkiyə Prezident Administrasiyası ABŞ Senatının qərarına münasibət bildirdi: Təhlükə altına alır...

Azərbaycanın investisiya imkanları Səudiyyə Ərəbistanında təqdim olunub - FOTO

Daha bir millimizin baş məşqçisi göndərildi

Şəbnəmin FOTOsu yenə ələ salındı - Elə bil idmançı qoludur...

ABŞ səfiri Azərbaycanda seçkilərə beynəlxalq müşahidəçilərin çağırılması qərarını dəstəkləyir

"Xatirə deyəndə Vasif yada düşür" - Rüfətdən həmkarlarına ATMACA - FOTO

UEFA-nın yeni reytinqi - Azərbaycan yerində saydı

Şəkidə keçmiş məhkum yenidən cinayət törətdi - Qadına qarşı

Səfir: "ABŞ Senatının qondarma “erməni soyqırımı” barədə qətnaməsi Ağ Evin rəsmi mövqeyini əks etdirmir"

Milli Gimnastika Arenasında parlaq və gözöxşayan Yeni İl şousu keçiriləcək - VİDEO

AFFA Milli komandamızın baş məşqçisini istefaya göndərdi

Əli Kərimlinin "boykot"unun səbəbi nədir? - "Politşou" təqdim edir - VİDEOLAYİHƏ

Tolikdən Xatunun dodağından öpdüyü "robot"a: Sənin qeyrətinə qurban olaram - FOTO

"Heç mənə lazım da deyil..." - Aşıq Zülfiyyə

Yaşı 20-dən aşağı 300-dən namizəd qeydə alınıb - AVCİYA

"Beşiktaş"a İngiltərədə 4 qol vurdular - VİDEO - FOTO

“Unibank”ın bütün bankomatları üçfunksiyalı oldu

“Allahı yuxuların dərinliklərində tapmaq olar...”

"Milli Şura" seçkilərdə iştirak etmək potensialı olmadığı üçün çirkin yollara əl atır - Deputat

Azərbaycan Albaniyaya 500 min avroluq yardım edib

“Səni sevirəm” - Aparıcı Azər 3-cü həyat yoldaşı ilə - FOTO

Əliyar Ağayev "Dinamo"nun oyununda 4 "sarı" göstərdi

Ötən ay Azərbaycanda illik inflyasiya neçə faiz olub?

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini aşağı saldı

Pakistanda universitetdə atışma: Bir tələbə öldü, 13-ü yaralandı

Prezident İlham Əliyev Rusiyanın Həştərxan vilayətinin qubernatorunun başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib - FOTO

Prezident İlham Əliyev Rusiyanın Həştərxan vilayətinin qubernatorunun başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib

"Mançester Yunayted"dən darmadağın - VİDEO - FOTO

Azərbaycan qadın sahibkarlığına böyük diqqət ayırır - Nazir müavini

Rusiyada avtoqəza: 4 nəfər ölüb

"Arsenal"dan qollu heç-heçə - VİDEO - FOTO

"Birdən-birə böyük dəyişiklik etmək risk olar" - Qurban Qurbanov

"Real"la Azər Qasımlının eyni dairə qalmaqalı: müxalif cəbhədə sular indidən bulanır

Ümummilli lider Heydər Əliyev Həştərxanda anılıb - FOTO

"Qarabağ" son dəqiqədə məğlubiyyətdən qurtuldu - VİDEO

Bakıda mənzillərin qiyməti ucuzlaşıb - SƏBƏB

Dinlə məni... - VİDEO

Müxalifət funksioneri "boykot" çağırışına görə, Əli Kərimlini "ağ yuyub, qara sərdi"

Fermerlərə əkinlə yanaşı, məhsul subsidiyası da veriləcək

Aparıcı evinə qonaq gələn uşağı zorlayıb - "Olanları anana demə..." - FOTO

Daha bir beynəlxalq maliyyə təşkilatı "Bank Respublika"nı seçdi

"Başakşəhər" qrup lideri oldu - VİDEO

Rəşad Sadıqovdan Elxan Məmmədova cavab - "Düz deyil"

Maxi.az Yeni il aksiyasını təklif edir!

Maxi.az müştərilərinə Yeni il aksiyasını təklif edir!

Dəhşətli qəzada bir ailənin üç üzvü öldü - FOTO

Dünyanın ən nüfuzlu qadınları seçildi

Azərbaycanlı turistlərin Gürcüstanda xərcləri artıb

Vulkan püskürməsinin qurbanlarının cəsədləri aşkar edilib

İraqda atışmada 6 nəfər həlak olub

Böyük Britaniyada parlament seçkilərində mühafizəkarlar qalib gəlir - exit poll

Üsyançılar avtomobili partladıblar, 3 əsgər yaralanıb - Kolumbiyada

Çilidə prezidenti impiçment etmək üçün yol verilmədi

ABŞ yerüstü ballistik raketini sınaqdan keçirib

Bələdiyyə seçkilərində müşahidə aparmaq üçün müraciət müddəti başa çatır

Türkiyə ABŞ Senatı tərəfindən qondarma "erməni soyqırımı" barədə qətnamə qəbul edilməsini qınayıb

Latviyada ümummilli lider Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr edilmiş anım mərasimi keçirilib

"Çantamda silah gəzdirirdim" - Brilliant Dadaşova

"130 minə satıb, Bakıda bağ tikdirəcəm" - Könül Xasıyeva

2020-ci ildə qlobal neft tələbatı sutkada 101,5 milyon barrel olacaq

Bu ölkədə pensiya min avroya qaldırılır

Tacikistanda fərdi qaydada qızıl, gümüş və qiymətli daşların çıxarılmasına icazə verilib

Avroliqada qrup mərhələsi yekunlaşdı - "Başakşəhər" pley-offda!

"Şövkət Ələkbərovanın zinət əşyasını taxıram" - Əməkdar artist

Dünya üzrə borclar artır

Pərvin Abıyeva indi də belə təəccübləndirdi: gecə paltarında... - FOTO

"Cinsi əlaqədə olan vaxt avtomobilin pəncərələri buxarlanmışdı" - Millinin keçmiş üzvü sevişərkən tutulub - FOTO

"Yollarımız çox tez ayrıldı" - Vəfa ölən qardaşından yazdı

"Qadınlar da kişilərə intim obyekt kimi baxırlar" - Rövşanə

Tolik Damlanın daha bir ŞOK VİDEOsunu yaydı - Əlimdə faktlar var

Ölüm xəbəri yayılan Niyaməddin Musayev verilişə çıxdı - FOTO

Günün qoroskopu: İşlər düzəlir, müsbət tendensiyaların təsiri artır

"Qarabağ" qrup mərhələsini 3-cü pillədə başa vurdu - Avropa Liqası - YENİLƏNİB

Ukrayna Prezidenti Azərbaycana gələcək

Elmar Məmmədyarov Latviyanın müdafiə naziri ilə görüşüb - FOTO

ABŞ Senatı "erməni soyqırımı"nı tanıdı

TAP layihəsinin 90,7 faizi reallaşdırılıb

Hərbçilərə hücum edən şəxs 30 illik azadlıqdan məhrum edilib

Elmar Məmmədyarov Latviya Prezidenti ilə görüşüb - FOTO

Bakıda beşmərtəbədə yanğın - 15 nəfər təxliyə olundu

AFFA-nın sabahkı iclası qapalı olacaq

"Barselona"ya şöhrət dalınca gəlməmişəm" - Qrizmann

Buffon Van der Sarı geridə qoydu

Avroliqada qrup mərhələsi başa çatır - YENİLƏNİR

"Qarabağ" - "Düdelanj": Heyətlər açıqlandı

Mədəniyyət Nazirliyinin kollektivi ümummilli liderin məzarını ziyarət edib - FOTO

Dağıstan Azərbaycana düyü ixracına başlayıb

Şirkətini ABŞ-a satdı, milyarder oldu

Cibindən qumbara çıxan azərbaycanlı tutuldu

UEFA türkiyəli futbolçuların əsgər salamı ilə bağlı qərar verdi

"Çirkli ölkə"nin sakinləri ayağa qalxdı

Çempionlar Liqasından rekord gəlir

İraqda ABŞ bazasına növbəti hücum

Noyabrda bahalaşan və ucuzlaşan məhsullar - SİYAHI

Bakıda 100 manata görə 18 yaşlı Mehdini öldürən qatil məhkəmə önündə

Rusiyalı ekspert: "Ermənistan tərəfinin manipulyasiyaları danışıqlar prosesinə mane olur"

Nigeriyada hərbi bazaya hücum oldu - 73 əsgər öldü

AŞPA-da Azərbaycanda aparılan islahatları yüksək qiymətləndirdilər

Ümummilli lider Heydər Əliyevin anım günü ilə bağlı silsilə tədbirlər keçirilib

Paşinyan Ermənistanın keçmiş prezidentləri ilə ayrı-ayrılıqda haqq-hesab çürüdür

"Liverpul" yaponiyalı hücumçu transfer edir

Məktəbdə təsadüfən keçirilən kinoloji sərgi azyaşlı narkomanları üzə çıxardı

Türk əsgərinin ölümlə mücadiləsi - VİDEO

Peskov: "Şimali Qafqazda terror aktı törədənlər Avropada gizlənir"

Messi "El Klasiko"dan danışdı - "Çox çətin oyun olacaq"

Qızın yumruq zərbəsindən sonra oğlanın başına görün nə iş gəldi...

İdmançı səhvən hakimi vurub xəstəxanalıq etdi - VİDEO

Ağstafa bazarında dəhşət: 4 nəfəri öldürdü, 4 nəfəri yaraladı

"Bu, mənim turnirimdir" - Ronaldu

Putin Lujkovla belə vidalaşdı - FOTO

Ciddədə UNA-nın İcraiyyə Şurasının və Baş Assambleyasının növbədənkənar iclasları keçirilib

İrandan Azərbaycana 2 kq-dan çox heroin gətirənin arzusu ürəyində qaldı - FOTO

Psixiatrik dispanserdə YANĞIN: 2 nəfər öldü - Belarusda

Həyat yoldaşının avtomobilini YANDIRDI: VİDEOsunu çəkib göndərdi - FOTO

"Liverpul"la düşsək, onları məhv edəcəyik" - Zidan

Qızıl mədənində torpaq sürüşməsi: 35 nəfər itkin düşdü

Qısqanc qadın maşının yük yerində gizlənərək ərini izlədi - FOTO

Çeçenistandan ABŞ sanksiyalarına cavab: “Bütün şəxsi heyəti bu bədnam siyahıya salın”

Bakıda 90 yaşlı qadına qarşı cinayət törədildi - FOTO

Xalq artistinin səhhəti ilə bağlı xoş xəbər