AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Urbanizasiya,  yəni şəhərləşmə

  80

Kəndinizə qayıdın millət, kəndinizə

Çox maraqlıdır ki, ölkəmizdə millət axışıb şəhərə gəlir, inkişaf etmiş dünya dövlətlərində isə tam əksinə, millət şəhərdən kəndə-təbiətin qoynuna, təbii yaşam arealına qayıtmağa can atır. Bunun da heç şübhəsiz ki, bir çox obyektiv və subyektiv səbəbləri var.

Bu gün dünyanın hər yerində urbanizasiya prosesi gedir, yəni kəndlər boşalmır, sadəcə olaraq, şəhərləşir. Kənddə elə yaşam şəraiti yaradılır ki, insan öz doğma yurd- yuvasında belə, özünü şəhərdəki kimi hiss edir. Bizdə isə bu yoxdur. Bizdə əksinə, şəhərlər kəndlərə çevrilir (diqqət edin, Bakıətrafı qəsəbələrdə mal, qoyun at, it, pişik sürülərinə, toyuq-cücə fermalarına belə, rast gələ bilərsiniz). Bunun səbəbini bilsəm də yazmıram, çünki analoqu olmayan iqtisadi və sosial inkişafa nail olmuş ölkənin(onu da diqqətinizə çatdırım ki, son 20 ildə Bakıətrafı qəsəbə və kəndlərin sosial-iqtisadi  inkişafının (urbanizasiyasının) təmin edilməsi üçün 4 Dövlət Proqramı"böyük uğurla" həyata keçirilib) reallığa söykənməyən quru statistik rəqəmlərlə baş qatmağı sevənlərin və onları dəstəkləyənlər inciyə bilər.

Məlumdur ki, kəndlərin şəhərləşməsi üçün ilk növbədə kommunal infrastrukturun formalaşdırılması əsas şərtlərdən biridir. Azərbaycan kəndlərində isə bu sistemlər demək olar ki, yox səviyyəsindədir. Qaz, işıq, su, kanalizasiya və s.və i.

Digər bir səbəb iş yerlərinin olmamasıdır.

Əvvəllər belə deyərdilər ki, insan kənddə acından ölməz. Şəhərdə isə ölərsən, heç kim də xəbər tutmaz. Bu gün isə tam əksini düşünürlər. Şəhərdə ən azından, zibillikdə olsa belə, çörək taparsan, çünki burada çörəyi zibilliyə atan yetərincə harın insanlar daha çoxdur. Kənddə isə insanları hər şeylərindən məhrum ediblər.

Mənə belə gəlir ki, gənclərin şəhərə axınını normal qarşılamaq lazımdır. Çünki inkişaf etməkdə olan, qloballaşan dünyamızda gəncləri kənddə saxlamaq mümkün deyil. Gənclər kənddə öz arzularını gerçəkləşdirmək imkanlarından məhrumdurlar və bu səbəbdən də şəhərə üz tuturlar.

Biz də ötm əsrin 60-ın axırları, 70-in əvvəllərində şəhərə inkişaf etmək, yüksəklikləri fəth etmək arzuları ilə gəldik və burada bir çoxlarımız heç zaman reallaşmayacaq arzularımızda özümüzü gömdük.

Belə deyirlər ki, yaş ötdükcə doğulduğun torpaq səni özünə çəkir. Mənə belə gəlir ki, bu, təbii bir qanunauyğunluqdur və insan yaşlandığı zaman öz doğma yurduna, kəndinə qayıtmalıdır. Yəni gənclər kəndi tərk edirsə, yaşlılar da şəhərdəki yerləri onlar üçün boşaldıb kəndə qayıtmalıdırlar.

Bunun üçün elə bir pensiya sistemi qurulmalıdır ki, kəndə qayıdan insan özünü atılmış hesab etməsin. Yaşlı insan kəndə həm yaşamaq üçün, həm də kəndi yaşatmaq üçün getməlidir, ölmək üçün yox!

"Dünya miqyaslı" iqtisadçı-alim, professor Səlim Müslümov Azərbaycanda elə bir pensiya sistemi yaradıb ki, insanlar kəndə yalnız ölmək üçün gedirlər.

Digər bir məsələ kəndlərimizin də məmurlar tərəfindən zəbt olunmasıdır. Rayon rəhbərliyi və onun ətrafı rayonu elə qamarlayıb ki, elə bil ulu babalarından onlara miras qalıb.

Şəhərdən gedənin orada nəinki əkib-becərmək, heç bir daxma tikib yaşamaq imkanı belə yoxdur. Şəhərləri iri məmur-oliqarxlar zəbt etdiyi kimi, kəndləri də yerli kiçik padşahlar zəbt edib.

Uzunçuluq olmasın, Qərb dövlətlərində çox qəribə bir tendensiya var, hansı ki Azərbaycanda belə bir şey yüz il sonra da olmayacaq. Görünəni budur, bunu mən özümdən uydurmuram. Onlar buna "insan amili" deyirlər. Yəni hər şey insan üçün-təbiət də, təbii sərvətlər də, hətta dövlətlər də ona görə yaradılır ki, insanlara xidmət etsin.

Bizdə isə deyəsən, buna "məmur amili" deyirlər. Yəni hər şey məmurlar üçün-təbiət də, təbii sərvətlər də, hətta insanlar belə, məmurların əmlakına çevrilib bu məmləkətdə.

Odur ki, türklər demişkən, "kəndinizə" gəlin, millət, "kəndinizə!"

P.S. Normal ölkələrdə pensiyaçı, təqaüd yaşına çatan kimi, dünyanın istədiyi yerində özünə mülk, ev alır və orada yaşayır. Yaxud, 5-6 yüz min dollara bir maşın (onlar buna təkər üstündə ev deyirlər) sifariş edir, dünya səyahətinə çıxırlar.

Azərbaycan təqaüdçüsü isə hər gün səksəkədə yaşayır ki, kommunal xərcləri ödəyə bilmədiyi üçün onu evindən bayıra atacaqlar.  Bax, budur statistik rəqəmləri sevənlərin uğurlu inkişaf strategiyası.

P.P.S. Mən bu yazını, sadəcə olaraq problemə diqqət çəkmək üçün yazdım, başqa heç bir amacım yox! Əlqərəz, kəndi şəhərləşdirmək ideyası N.Xruşşovla birlikdə arxivə atıldı.

Yusif Seyid

Xəbər Lenti

Madaqaskarın təhsil naziri 2 milyon dollarlıq konfet almaq istədiyi üçün işdən çıxarıldı

AMEA: Mərkəzi Elmi Kitabxananın direktoru İsa Həbibbəylinin bibisi qızı deyil

Yazmaram ürəyim sizi anmasa...

Tamam Cəfərova: Prezidentin AİB rəhbərliyi ilə görüşü Azərbaycanın qlobal maliyyə mərkəzləri arasında ciddi nüfuzumuzun göstəricisidir

Böyük Britaniyada ictimai nəqliyyatda maska taxmaq məcburi olacaq

Slovakiya və Çexiya bəzi ölkələrlə sərhədləri açdı

TƏBİB: Onlayn alış-verişə üstünlük verin

Meksikada polis zorakılığına qarşı etirazlar başladı

Aybəniz Haşımovanın səhhətində problem yaranıb

Gürcüstan əhalisinin sayı 3 milyon 716 min nəfərdir

"Arsenal"ın yeni səfər forması - FOTO

73-cü Kann Festivalı: Rəsmi seçim üçün saxlanılan 56 filmin siyahısı açıqlandı

Ermənistanda bir gündə 600-ə yaxın şəxs koronavirusa yoluxdu, 7 nəfər öldü

İki günlük qadağada zibil də atmaq olmaz - Rəsmi

Polis Bakıda əməliyyat keçirdi, evdən silah aşkarlandı

"Direktor vəzifəsinə qəbul olmaq istəyənlər üçün hazırlıq prosesi təşkil oluna bilər"

İspaniyada son 80 ildə ən aşağı doğum göstəricisi qeydə alınıb

Azərbaycanda iki vəzifəli şəxs pozuntulara görə işdən çıxarıldı

İki günlük qadağa Bakıda marketlərdə izdiham yaratdı - VİDEO

"Verilən qərarların məcburi xarakter daşımasına baxmayaraq əhali bu xəstəliyə hələ də laqeydliklə yanaşır"

Tarixçi: "AXC dövründə Azərbaycan torpaqlarının Ermənistana verilməsi acı tarixdir" - FOTO

Məcburi köçkün Nadejda Quliyeva: "Şuşaya piyada qayıtmağa hazıram" - VİDEO

Mətbuat Şurası həftəsonu məhdudiyyətlərlə bağlı jurnalistlərə müraciət etdi

Korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə Komissiyanın Milli Məclisdən olan yeni üzvləri məlum oldu

Ünvanlı sosial yardımda hansı yeniliklər olacaq?

Bu muzey və sərgi zalları saat 14:00-dan fəaliyyətini dayandırır

Bill Qeyts koronavirusla bağlı əsas hədəfini açıqladı

"Liverpul"a yox, "Çelsi"yə keçir

Azərbaycanda koronavirus xəstələrində ən çox hansı simptomlar olur? - AÇIQLAMA

Azərbaycanda dərslərin nə vaxt başlayacağı açıqlandı - RƏSMİ

Azərbaycan polisi qanunu və demokratiyanı qoruyur: bunu anlamaq gərək - "Politşou" təqdim edir - Videolayihə

"Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzkar və işğalçı siyasəti bu dövlətin faşist və terrorçu mahiyyətinin birbaşa davamıdır"

Manatın bu günə məzənnəsi

Dünya bazarlarında təbii qaz bahalaşıb

Həftəsonu küçəyə çıxmaq 2000 manatadək cərimə və ya həbslə nəticələnə bilər - RƏSMİ

Mövqelərimiz snayperlərdən atəşə tutuldu

Arvadını bıçaqlayıb polisə təslim oldu

Pandemiya dövründə Bakıda ödənişli xidmətlərin dəyəri azalıb

Britaniyanın Biznes nazirinin koronavirus testinin nəticəsi açıqlandı

ABŞ koronavirusa qarşı beynəlxalq tədbirlər üçün 11 milyard dollar ayırır

Elon Mask "Amazon"u inhisarçı adlandırdı

Qətərdə dünya çempionatına hazıralanan üçüncü stadion istifadəyə verildi

Ötən sutka Nyu-Yorkda 300-ə yaxın etirazçı həbs olundu

ABŞ-la Meksika sərhəddində 10 tona yaxın narkotik tutulub

Verner "Çelsi"yə transfer edilə bilər

Moskvada koronavirusdan ölənlərin sayı 2 800 nəfəri keçib

MEDEF: Azərbaycan və Fransa şirkətləri azı 4 sektorda əməkdaşlıq üçün real imkanlara malikdir

Sabirabadda yük avtomobili yanıb

"Gizli daşıyıcılar" koronanın ikinci dalğasını başlada bilər

Dünyanın ən çılğın azarkeşlərinə məxsus stadionlar - SİYAHI

Yaponiya koronavirusa qarşı vaksinin hazırlanmasına 300 milyon dollar ayıracaq

Ağrıkəsici koronavirusun müalicəsində istifadə olunacaq - ARAŞDIRMA

Yunanıstan hökuməti koronavirusa yoluxduğu halda turistlərin tibbi xərclərini ödəyəcək

Qız ona ayaqqabı almayan anasını PİLLƏKƏNDƏN İTƏLƏDİ - FOTO

Tokio Olimpiya və Paralimpiya Oyunları sadələşdirilmiş variantda keçirilə bilər

Günün qoroskopu: Zahiri görünüşə aldanmayın

Prezident İlham Əliyevə Respublika Günü münasibətilə təbriklər gəlməkdə davam edir

ÜST: "Vəziyyət yaxşılaşır deyə, bayram etmək vaxtı deyil, ikinci dalğaya hazırlaşmalıyıq"

YAP İdarə Heyətinin videokonfrans formatında iclası keçirilib

İqtisadiyyat Nazirliyi: 1505 obyektdə sanitar-epidemioloji tələblər pozulub - FOTO

DİN dəfn icazəsi ilə bağlı məsələyə aydınlıq gətirdi

Heminqueyin naməlum hekayəsi çap olunub

Türkiyədə koronavirusdan ölən azərbaycanlıların sayı artdı - VİDEO

“Dövlət rüsumu haqqında” qanuna dəyişiklik edilib

Putin: "Rusiyada koronavirusla bağlı vəziyyət yaxşılaşır"

Türkiyədə 3 deputatın səlahiyyətlərinə xitam verildi

TƏBİB sədri: "Ölkədə müxtəlif səbəblərdən hər gün 150-170 nəfər vəfat edir"

"Abituriyentlərdən koronavirus test nəticəsi tələb olunmur" - RƏSMİ

"Modul tipli xəstəxanalarda 2000-ə qədər çarpayı fondu olacaq"

"Erməni tərəfinin həyasızlığı özlərinə qaşı çox mürəkkəb bir vəziyyət yaradır"

TƏBİB sabahkı iş günü ilə bağlı özəl qurumlara tövsiyə etdi

Belarusda yeni Baş nazir təyin olunub

Türkiyə Afrikaya tibbi yardım göndərdi

Braziliyada koronavirusdan rekord sayda ölüm qeydə alınıb