AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Şəriətdə üstünlük seyidliklə deyil, Allahın və Peyğəmbərin dediklərinə bağlılıqla, dürüstlük və əxlaqla bağlıdır

  27

Efirdə kişiyə bənzər qadınlar və qadına bənzər kişilər kütləni ələ ala bilirsə, bu halda, mənəvi boşluqda olmağımız qaçılmazdır

 Sovet rejiminin süqutundan sonra müstəqilliyini qazanan ölkəmizdə sanki, bütün mənəvi dəyərlər də bir anda dəyişdi. Atezim və kommunizim ideologiyasından qurtulan insanlar, elə bil bir mənəvi boşluğa düşdülər və böyük əksəriyyəti dinə üz tutdu. Bundan istifadə edən bəzi xarici qüvvələr də, öz emissarların ölkəmizə göndərərək bu boşluğu öz ideologiyaları ilə  doldurmağa çalışdılar. Cəmiyyət elə bil iki hissəyə bölündü. Xarici emissarların təsiri altına düşənlər və öz milli mənəvi dəyərlərin qorumağa çalışanlar.

 Həmin dövürdən bizi artıq 27 ildən çox bir zaman məsafəsi ayırır. Buna baxmayaraq, bu gün də insanların bir qismi,  sanki bir mənəvi boşluq içərisində çabalayır və çıxış yolu axtarır. Niyə, nə üçün, bütün bu suallara cavab tapmaq məqsədi ilə ilahiyyat üzrə fəlsəfə doktoru, tanınmış dinşünas, Əkrəm Həsənova müraciət etdik:

- Əkrəm müəllim bu gün insanlar sanki mənəvi boşluq içərisindədirlər. Sizcə bunun səbəbi nədir?

- Bunun səbəbi insanların, cəmiyyətin mənəviyyata qarşı laqeydliyidir. Biz insan olaraq hər gün çalışırıq ki, yaxşı yeyək, içək, geyinək və immunitetimiz yaxşı olsun. Belə olduqda bədən cəhətdən sağlam ola bilirik. Ancaq bu bizim maddi, görünən tərəfimizdir. Bir də bizim ruhumuz var. Doğrudur ki, ruh məsələsində ateistlər fərqli düşünür və müasir Qərb anlayışı fərqlidir. Onlar bəzən ruhun varlığını inkar edirlər. Ancaq heç də belə deyil. Biz yalnız əşya deyilik ki, ruhumuz olmasın. Bizim bədənimizi idarə edən güclü ruhumuz var ki, biz ruhumuzu da qidalandırmalıyıq. Ruhumuzu qidalandırmaq bizim mənəviyyatımızı, əxlaqımızı kamilləşdirir. Çünki, biz insanlarda yaradıcı qüvvəyə inam var. Bu baxımdan bəzən insanlar, çevrəmiz bizim ruh halımızı, mənəviyyatımızı korlayır, zədələyir. Bir növ elə bir çevrədə yaşayırıq ki, mənəvi halımız sarsılır. Məhz ruhumuzu, mənəviyyatımızı artırmaq üçün bizə müəyyən qədər dini bilgilər lazımdır. Çalışmalıyıq ki, orta və ali məktəblərdə gənclərimiz dini cəhətdən savadlansınlar. Xüsusilə efirlərə  savadlı ilahiyatçılar dəvət edilməlidir ki, onlar insanlara mənəvi bilgilər verə bilsinlər. Burada televiziyanın və mətbuatın da üzərinə müəyyən məsuliyyət düşür.

Mənəvi boşluqda olmağımızın bir səbəbini də televiziya ekranlarından mənəviyatsız insanların bizə, cəmiyyətimizə mənəviyyatsızlığı təbliğ etmələrində axtarmaq lazımdır. Yalnız maddiyata üstünlük verən, haram pullar hesabına harınlayan bir çox insanlar, şou-biznes təmsilçiləri (onlara sənət adamları deməyə dilim gəlmir-Ş.S), qadın və kişi müğənnilər var ki, məqsədyönlü şəkildə mənəviyyatımızı zədələyirlər.

Məsələn, efirlərdə kişiyə bənzər qadınlar və qadına bənzər kişilər kütləni ələ alıb. Belə bir halda, mənəvi boşluqda olmağımız qaçılmazdır.

- Gələn ilin sentyabrından orta və ali məktəblərdə dini tədrislər olacaq. Buna qədər "Həyat bilgisi" adlı dərslik inteqrativ fənn kimi tədris edilirdi. Yəqin ki, orada dini məlumatlar kifayət qədər olmadığından dinin ayrıca tədris olunması qərara alındı.

- Ümumiyyətlə, məktəblərdə dini fənlərin tədrisinə müstəqillik əldə etdiyimiz gündən başlamaq lazım idi. Doğrudur, o vaxlar müəyyən bir proses başlandı, lakin proses ləng getdiyindən, mənəvi aclıq keçirən gənclərimizin bir hissəsi heç özləri də dərk etmədən xarici radikal dini meyilləri təbliğ edən qruplara qoşuldular. Əgər onlar vaxtında orta məktəbdə və ali təhsil ocaqlarında dini bilgilər alsaydılar, əlbətdə ki, heç bir xarici radikal axına qoşulmaq təhlükəsi də ortaya çıxmazdı. Gec də olsa, artıq buna nail olduq ki, orta və ali məktəblərdə dini tədris verilsin, inanıram ki, bu proses gənclərə xüsusi mənəvi stimul verəcək. İndi artıq televiziyalarda ciddi və maraqlı dini, mənəvi verilişlərin hazırlanması proseslərinə başlamaq mərhələsinə keçmək lazımdır ki, ümumiyyətlə cəmiyyətimizin maarifləndirilməsi prosesi gücləndirilsin. Çünki bu prosesi indi başlamasaq artıq gec olacaq. Ümid edirik ki, bu problem də öz həllini tapacaq.

- Əkrəm müəllim oxucularımızı maraqlandıran digər bir məsələyə də aydınlıq gətirməyinizi xahiş edirik. Dinimizdə əhd etmək, nəzir vermək, yaxud almaq varm?

- Nəzir vermək dinimizdə var. O da, şəriətin göstərdiyi çərçivədə olmalıdır. Nəzirlə bağlı peyğəmbər(s.ə.s.) hədisində bildirilir ki, insanın nəzir verməsi onun qədərinə yazılanı dəyişmir. Peyğəmbər səhih bir hədisdə buyurub ki, sadəcə nəzir verməklə paxılın əlindən nəsə çıxmış olur. Çünki, islama görə insan yaxşı halda da sədəqə verməli, yaxşılıq etməli, çətin durumda da bunu etməlidir. Ancaq nəzir etmək şəriətin göstərdiyi və icazə verdiyi çərçivədə icazəli hesab edilir. O ki, qaldı qapılarda dilənmək və.s. belə nəzir icazəli deyil.

- Seyid kimlərə deyilir? Seyid olmayanlarla onların fərqi nədədir?

- Seyid Məhəmməd peyğəmbər (s.ə.s.) nəslindən gələn şəxsə deyilir. Ərəbcə tərcümədə ağa, rəhbər deməkdir. Şəriətdə üstünlük seyidliklə deyil, Allahın və Peyğəmbərin dediklərinə bağlılıqla, dürüstlük və əxlaqla bağlıdır. Seyid olanların nəsil şəcərəsi olur. Əgər varsa, biz onun seyid olmasını qəbul edirik, ancaq digər insanlardan fərqləndirmirik və xüsusi üstünlük vermirik. Onun üstünlüyü Allaha, mənəviyyata bağlılığı, cəmiyyətdə tutduğu dürüst mövqeyi ilə bilinir.

Şəriətə görə seyidlik insana xüsusi üstünlük vermir, o vaxta qədər ki, o Allahın sevimli bəndəsi olur. Dua edəndə, duası qəbul olunur. Dünyasını dəyişdikdən sonra isə o, bizə dua edə bilmir, bizə nə bu dünyada, nə də axirətdə kömək edə bilmir. Ancaq qəbirləri ziyarət etmək dinimizdə icazəli hesab edilir.

Allah dostu olduğu üçün digər yaxınlarımız kimi onların qəbrini ziyarət edə bilərik. Onlar üçün dua edə bilərik. Çünki, insan seyid olsa belə, artıq dünyasını dəyişdikdən sonra özünə və yaxınlarına dua edə bilmir.

Ancaq həyatda əməli saleh insan kimi yaşayıbsa, Allah onların övladlarına kömək edir, bir şərtlə, onların övladları da Allahın sərhədlərini qorumalıdır. Yoxsa, mən seyidəm deyib, insanlara qarşı təkəbbürlülük edir, yalan danışır, əxlaqsızlıq edirsə, o da bir insandır və günah qazanır.

- Məhəmməd Peygəmbər (s.ə.s.) dövründən üzü bəri neçə nəsl sonra təkrar onun nəsli sayılır? Onu təyin etmək mümkündür? Ümumiyyətlə, seyidliyi təsdiq edən sənəd var?

- Bilirsiniz, seyidlik anlayışı Səfəvilər hakimiyyətə gələndən sonra formalaşıb və o dövrdə seyid olanlara xüsusi üstünlük, böyük vəzifə verirdilər. Hətta kifayət qədər saxta sənəd düzəldib vəzifə üçün seyidlik adını alanlar da olub. Sonra bu cür fikir axını, xüsusi cərəyan, məzhəb formalaşıb və günümüzə qədər də bu davam edir. Fikir versəniz, bu anlayış əsasən İran ərazisi və cənub bölgəsində özünü daha qabarıq göstərir. Peyğəmbərin övladları, nəvələri, nəticələri, Qiyamət gününə qədər gələnlər hamısı seyid hesab edilir. Əsl seyidləri müəyyən etmək çox çətindir. Hardasa, belə rəsmi qədim sənəd varsa, onunla müəyyən oluna bilər, yaxud da ata babaları seyid olanlar bunu nəsildən-nəsilə şifahi yolla bildirə bilərlər. İndi dəqiq seyid olanlarla yalançı seyid olanları fərqləndirmək qeyri- mümkündür.

Məsələn, bəzi ərəb ölkələrində seyidlər nəsil səcərəsi ilə tanınır. Sonralar bu nəsillər artıb, hər yerə səpələniblər. Bu səbəblə ola bilər ki, bütün ölkələrdə seyyid nəslindən olan insanlar olsun. Ancaq bunu müəyyən etmək yuxarıda qeyd etdiyim kimi mümkün deyil.

 Şahnaz Salehqızı

 

Xəbər Lenti

Günün qoroskopu: İstəklərinizə nəzarət edin

Tbilisidə hökumət əleyhinə aksiya yenidən başlayıb

Xorvatiya əcnəbilərin işə qəbul kvotasını artırıb

Azərbaycan idmançıları "Minsk 2019"un dördüncü günündə üç bürünc medal qazanıblar

"Bizim üçün ailə dəyərləri hər şeydən önəmlidir" - Mənim balam - FOTO

Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva Moskvada Azərbaycan Mədəniyyəti Günündə iştirak edib

"Lenta.ru" Azərbaycan haqqında məqaləyə görə üzr istədi - FOTO

“Ebola” bu ölkəni darmadağın edir - 1500 ölü

Saxta 100 manatlıq əsginaslar dövriyyəyə buraxan şəxs tutulub

Dani Alveş "Fənərbaxça"ya keçir?

ABŞ və Argentinadan imtina etdi - İtaliyada qalmaq istəyir

Neftçalada "Mercedes" yanıb

Trampdan şok qərar: Xamenei hədəfdə...

Bakıda 19 yaşlı qız xəstəxanadan itkin düşdü

Dövlət qulluğuna qəbulla bağlı test imtahanı keçiriləcək

Boksçumuz II Avropa Oyunlarının dörddəbir finalına yüksəlib

Röyadan YENİ FOTOlar

Azərbaycanda yol hərəkətinin nizamlanması üçün iki yeni nişan yaradılır

Mikroavtobus ağaca çırpılıb və yanıb, xəsarət alan var

Ceyranların evi - Şirvan Milli Parkına ekskursiya - FOTO

Bakıda zor tətbiq etməklə 17 min manat mənimsəyən şəxs saxlanılıb

ABŞ İrana qarşı sanksiyaları ləğv edə bilər, əgər...

Parkda Bakı sakininə quldurluq edənə hökm oxundu - 8 il

Deputat: "2019-cu il Azərbaycan tarixinə sosial və idarəçilik islahatlarının qızıl səhifəsi kimi yazılacaq"

Londonda Zamirə Hacıyeva ilə bağlı yeni məhkəmə başladı

Azərbaycan II Avropa Oyunlarında neçəncidir? - Medal sıralaması

"Evlənərkən qızın yaşını dəqiq bilmirdim" - 14 yaşlı qızla evlənib cinsi əlaqəyə girdi - Azərbaycanda şok

Bakı aeroportunda həbs edilən ər-arvadın məhkəməsi başlayıb

Azərbaycanlının davada ölməsinə görə millətlərarası münaqişə? - VİDEO - FOTO

"Neftçi"nin Türkiyədə ikinci rəqibi müəyyənləşdi

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: "Əsas hədəf yeni xidmətlərin insanlara yönəlməsi və vətəndaşların keçmişdə üzləşdiyi çətinliklərin aradan qaldırılmasından, dövlət xidmətlərini insanlar üçün rahat, asan etməkdən ibarətdir"

Gürcüstan sərhədçiləri erməniləri aparan avtobusu saxladı

“Brilliantın müğənni olmağına mən səbəb olmuşam” - Akif İslamzadə

Komitə rəsmisi: "Azərbaycana yad dini ideologiyaların ixrac edilməsinə cəhdlər olunur" - FOTO

Elmar Qasımov ipponla qazandı - 4-cü medal

Dərmanın qiyməti pensiyasının

məbləğindən yüksək...

 Türk xalqı bir daha özünü təsdiqlədi

Mərkəzi Bank depozit hərracının NƏTİCƏLƏRİNİ açıqlayıb

Tunar oğlu üçün qonaqlıq verdi - FOTO

Bolqarıstanda elektrik stansiyasında yanğın

"Bu boyda bədən olar?" - Damla idman zalından paylaşdığı FOTOlara görə tənqid edildi

Zelenski daha 3 qubernatoru işdən qovdu

Rafael Beniteslə yollar ayrıldı

Kanadada fil təlimçiyə hücum etdi

Nazir: "Kənd təsərrüfatı sahəsində innovativ texnologiyaların tətbiqi lazımdır"

Aleksandr Səmədov Azərbaycandan təklif alıb: "Bu haqda düşünürəm"

"Sperantsa" - "Neftçi" oyununun saatı açıqlandı

Zakir Həsənov Ordunun yaradılmasının 101 illiyi münasibətilə şəxsi heyəti təbrik edib

Azərbaycan Prezidenti Sloveniyanın dövlət başçısını təbrik edib

Gürcüstan hökuməti müxalifətin tələbini qəbul etdi

Türkiyədə yük qatarı avtobusla toqquşdu - Ölənlər var

Azərbaycan İsrailə biyan ixrac edəcək

Prezident İlham Əliyev xorvatiyalı həmkarını təbrik edib

Zabit Səmədov Ramzan Kadırovla döyüşdü - VİDEO

Müdafiə Nazirliyinin hərbi qulluqçularına ali hərbi rütbələr verilib

İki təyyarə toqquşdu

Xalq artistinin evindən oğurluq edən xadiməyə HÖKM OXUNDU

Ermənistan tərəddüd edir: daxili gərginlik və geosiyasi ziddiyyətlərin yaratdığı təzyiqlər

Azərbaycan və Türkiyə dövlət xidmətləri və e-hökumət sahəsində əməkdaşlıq edəcək

“Qadın müğənnilərimiz “kim tez və çox soyundu” deyə, məqsəd qoyublar”

Bakıda blokda qadına şok yaşatdılar

ASAN Beynəlxalq Assosiasiyasının yaradılmasına dair Niyyət Bəyannaməsi imzalanıb

“Real” və “Çelsi”nin əfsanələrinin matçında qol yağışı - FOTOlar

Azay Quliyev: "QHT-lər şər, böhtan, hədə-qorxu yolu ilə bizdən layihə almağa çalışır"

Bəzi QHT layihələrinin maliyyələşdirilməməsi SƏBƏBLƏRİ açıqlanıb

ASAN: Məqsədimiz vətəndaşların həyatını asanlaşdırmaqdır

Bu layihələr Bolqarıstan üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir - XİN - FOTO

“ABŞ əsgərlərinin həyatını qorumaq istəyirsə…” - İranlı general hədələdi

Toyda çəkiliş üstündə dava - 1 nəfər bıçaqlandı

"Pişiyin əli ətə çatmayanda deyir iylənib" - Günelin sözü başına bəla oldu - FOTO

Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevaya BMT-nin xüsusi mükafatı təqdim edilib - FOTO

Fanatları Şəbnəm Tovuzluya hücum etdi - VİDEO

Penitensiar xidmət və polis tərəfindən birgə ƏMƏLİYYAT - Məhkumun gizlətdiyi silah...

İranda 3 min "Peugeot 301" istehsal olunacaq

Nisə Qasımova: “Gəlinimdən ötrü ölərəm"

“Bir də gördüm ki, babam yox oldu” - Arif Məlikovun nəvəsi - VİDEO - FOTO

15 yaşlı azərbaycanlı qız ABŞ-da 1-ci oldu, qızıl medal qazandı - FOTOlar

Türkiyədə 32 hərbçi saxlanıldı

“Övlad sahibi olmaq üçün ailə olmasa da olar” - Xəyalə Manaflı - VİDEO - FOTO

“Hər oyunda bir az daha artıraraq, davam edəcəyik” - Messi

Tehran ABŞ-ın pilotsuz aparatlarını vurmağa hazırdır

Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva BMT-nin xüsusi mükafatına layiq görülüb - FOTO

"Ayaks" Hollandiya millisinin üzvünü transfer edir

Məşhur “avtoş”un qatilinə hökm oxundu

AŞ PA-nın yay sessiyası işə başlayıb

Oyuna Rusiya əleyhinə şüarla çıxdılar - Gürcü futbolçulardan etiraz

Dünyanın ən bahalı müdafiəçi transferi reallaşır

Azərbaycan Baş prokurorunun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Rusiyada səfərdədir

Mətanət adaşı haqda dediklərini dandı - VİDEO

2 yaşlı uşaq özünü nənəsini tapançası ilə vurub

Qasımov və Mehdiyev 1/4, Kokauri 1/2 finalda - YENİLƏNİB

“Elzanın “ağzını tikmişəm” şeiri öz başına gələnlərdir”

Şəkidə 5 tondan artıq narkotik tərkibli bitki məhv edilib - FOTO

Ailə faciəsi: Fiziki qüsurlu oğullarını yanğınsöndürənlərə verib, yanaraq öldülər - VİDEO - FOTO

Arvadını it zəncirinə bağladı, onu və 20 günlük körpəsini döyə-döyə öldürdü - TƏFƏRRÜAT - FOTO

Yeni nazir əməliyyat müşavirəsi keçirdi

“Dedilər ki, tutulana qədər özünü öldür” - 2-ci əri ilə bibisinin evini soyan məhkum qadın - VİDEO - FOTO

Dilarə Əliyevanın qızının toyunda NƏLƏR BAŞ VERDİ? - VİDEO - FOTO

"Copa Amerika"nın tribuna gözəlləri - FOTOlar

Azərbaycanda İLK DƏFƏ minimum əmək haqqı yaşayış minimumunu üstələyir

“İntihara cəhdlərim oldu” - Tanınmış ifaçı depressiyaya düşməyindən danışdı - VİDEO - FOTO

Bank VTB (Azərbaycan)-ın kollektivi qanvermə aksiyası keçirib

Zaur canlı yayımda yeməyi döşəməyə dağıtdı - VİDEO

“Hər şeyimlə diqqət çəkirəm” - Səmra

Hərbi hissədə yanğın - Ətrafdakı sakinlər təxliyə edilir

İki cüdoçumuz 1/8 finalda

Bu gün hansı idmançılarmız yarışır? - Avropa Oyunları

Dilarənin Çingiz sevgisi: “Gir həyatıma”

Azərbaycan OPEK+ sazişini əvvəlki şərtlərlə davam etdirməyi planlaşdırır

Bakıda Birləşmiş Millətlər Təşkilatının dövlət xidmətləri üzrə mükafatlandırma mərasimi keçirilib - FOTO

Zavod işçiləri çimərlik geyimində çalışır - Belarusda istilərin nəticələri - FOTO

Mingəçevirdə oğul ananı bıçaqlayıb

Ronaldo ailəsi ilə istirahətdə - FOTO

Avropada cinsi əlaqə festivalına insan axını BAŞLADI - FOTO

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva BMT-nin Dövlət Xidmətləri Forumunun açılış mərasimində iştirak edib - FOTO

Avropada cinsi əlaqə festivalına insan axını BAŞLADI: VİDEO

Dilarə qızının toyunda Röya ilə barışdı - VİDEO

Rahidənin qısa ətəkdə paylaşımı maraq doğurdu - FOTO

Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva BMT Baş katibinin müavini Liu Cenmin ilə görüşüb - FOTO

YouthSpeak Forum 2019 uğurla başa çatdı - FOTO

“İnanmayın, o, mənim dostumdur”

"Meydana çıxmağı səbirsizliklə gözləyirəm" - "Qarabağ"ın transferi

Sənubərin məclislərə eynəkli getməsinin səbəbi bilindi - FOTO

Sənubər məclislərə eynəkli getməsinin səbəbi bilindi - FOTO

Kolumbiya qrup lideri kimi mərhələ adladı - VİDEO

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva BMT-nin Dövlət Xidmətləri Forumunun açılış mərasimində iştirak edib

Millət vəkili: "Dövlət başçısının imzaladığı sərəncamlarda sosial ədalət və inkluzivlik təmin edilir"

İki uşağı ölən azərbaycanlı məşhur: Sonra övladımız olmadı - FOTO

İmamoğlu: "İstanbulda qanun və ədalət hökmranlıq edəcək"

Argentinanı 1/4 finala yüksəldən qələbə - VİDEO - FOTO

Azərbaycan millisi Avropa ikincisi oldu

Azərbaycanda qohumlar arasında dava - 18 yaşlı gəncin üzərindən avtomobillə keçdi

Azərbaycanlı müğənni sevdiyi qızı qaçırdı: polislər qapılarını kəsdilər - FOTO

La Liqaya yüksələn son klub müəyyənləşdi - FOTO

Paşinyan Qarabağda savaş istəyir

Çimərlikdə atanı uşağının gözü qarşısında daşla döydülər - Azərbaycanda ŞOK HADİSƏ

Manaf məşhur müğənninin ərə getməsinə qarşı çıxdı: "Nəbadə…"

Qonşu ölkədən meyvə ixracı azalır

Banqladeşdə qatar relslərdən çıxıb: ölənlər və yaralılar var

Bu gün 40 dərəcə isti gözlənilir

İndoneziya adaları yaxınlığında güclü zəlzələ olub

Yeni Qvineya adasınd 6,1 bal gücündə zəlzələ qeydə alınıb

Argentina Amerika Kubokunun play-off mərhələsinə vəsiqə qazanıb

Kamerunda yol qəzasında 22 nəfər həlak olub

Sabir Cəfərov erməniyə qalib gələrək çempion olub - FOTO

İllik 10,6 milyon avro qazanacaq

Diaqnostik qiymətləndirmədən keçməyən müəllimlərin də maaşı artacaq - RƏSMİ

Tbilisidə kütləvi etiraz aksiyaları DİN-in binası qarşısında davam edəcək

Batumidə üçüncü mərtəbədən lift qırılıb düşüb

Səudiyyə Ərəbistanında hava limanı atəşə tutulub

Türkiyə SQ İraqın şimalında 58 terrorçunu zərərsizləşdirib

Yunanıstanda avtomobil velosipedçilərin üstünə sürüb: ölənlər var