AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Qaçanı qovaq, yoxsa...

  46

Mütəxəssislərin insandan istədiyi nə?

 Bütün dövrlərdə texnika, texnologiya və ya qidalanma sahəsində təhlükəli və təhlükəsiz məqamlar olub. Adicə şirniyyat, yaxud, qənnadı məhsullarının həddən ziyadə istehlak edilməsinin insan orqanizminə ziyan olmasını bildiyimiz halda, azyaşlılara, özümüzdə, yaxınlarımızda və ətrafımızda olan az qala bütün uşaqlara həmişə konfet təklif etmişik. Bununla onlara olan istək və məhəbbətimizi, nəvazişimizi bildirmişik, onların da bizimçün konfet kimi şirin olduğunu demək istəmişik. Bu adət, ümumiyyətlə, canımıza-qanımıza hopub, ən əziz qonağımızın, evimizin ən istəkli üzvünün qarşısına çayla birlikdə şirniyyat, şəkərli qidalar düzməklə onun nəzərimizdə ən istənilən, mötəbər bir şəxs olduğunu bəyan etmişik. Bu hörmət-izzət uzun zamandır şirin qidaların zərəri barədəki uzun-uzadı mülahizələrə, az qala qlobal çağırışlara belə, yenməyib, yenə bilməyib.

Qeyd etdiyimiz kimi, insan orqanizminə nəyin ziyan, nəyin xeyirli olduğu barədə çağırışlar zaman-zaman gündəmə gəlib, hələ də davam edir. Hətta alimlər, qida mütəxəssisləri, gen mühəndisliyilə məşğul olanlar ümumi sözlərlə, fikirlərlə kifayətlənməyərək, həyatımızı yaxşı və pis, xeyirli və ziyanlı kimi, iki bölməyə ayırıblar. Bu, az qala qaranlıq və aydınlıq, xeyir və şər adlı bəşəri bir mövzuya çevrilib. Odur ki, böyük və kiçik yaşlı olmasından asılı deyil, müasir insan, hamı bu gün “nə olar, nə olmaz” diqtəsini həyatının ayrılmaz bir hissəsinə çevirib.

Misal üçün, min illərdir insanın əsas qidasını təşkil edən, zülal mənbəyi olan ət və ət məhsullarının deyil, yaşıl qidaların, meyvə-tərəvəzlərin insana daha vacib olduğu günün əsas mülahizələrindəndir. Buna mülahizə deyirik, çünki hələ də fikirlər haçalıdır və birincinin, yoxsa ikincinin daha dəqiq, düzgün olduğu da şübhəlilər arasındadır.

Yaxud, qidasını əsasən, düyü təşkil edən xalqları daha sağlam və uzun ömür sürmək mənasında həmişə misal gətirirlər. Digər tərəfdən, düyünün həftədə yalnız bir-iki dəfə istehlak edilməsini bəyan etməklə, hər gün bu ərzaqla qidalananlar çaş-baş vəziyyətə salınır. Halbuki, bu xalqlar dünyaya gözünü açandan düyünü görüb, düyü sözü eşidiblər...

Bundan başqa, qara deyil, yaşıl çayın xeyirli cəhətlərini sadalamaqla yanaşı, arxasınca onun da ziyan olması, bir sözlə, çaydansa, su içməyin xeyrindən bəhs edirlər. İnsanlar da su, yoxsa, onun qaynadılmış, yaşıl, qara variantı barədə düşüncələrlə məşğuldur.

Bunu da mütləq deməliyik, çünki misal birbaşa özümüzə aiddir. İstehlakda qənddən deyil, şəkərdən istifadəni tövsiyə edənlər nədənsə unudur ki, çay içənlərin hamısı qədimdən “dişləmə qənd” anlayışını şəkər tozuna deyil, qəndə xitabən işlədib.

Duz - qidalanmada dad anlayışını ifadə edən, insan orqanizmində əsas elementlərin siyahısında yer alan bu məhsuldan birdəfəlik imtinanın düzgün olub-olmaması da mübahisə predmetidir. Maraqlıdır, “dadsız xörək”, “duzsuz lətifə”, “şit adam” söz birləşməsi, bənzətmələr görəsən, bəs nə üçün yaranıb?

Nə isə, çay deyil, su və ondan başlayaraq sıralanan istehlak, qida məhsullarının bəzisindən qismən, bəzisindən də bütünlüklə uzaq durmağın aşılandığı hazırkı zəmanədə bircə məqam unudulur. Sivilizasiyanın, müasir dünyanın hər dürlü mətləblərindən uzaq olan insan övladı ötən əyyamlarda az, ya çox, bütünlüklə, yaxud aşırı formada bu məhsullardan istifadə edərək müasir insandan da uzun və sağlam yaşayırdı. Deməli, işin mənfi tərəfi hansısa ərzaq məhsulundan hazırda az, ya da çox istifadə edilməsində, onun bizi xəstə salmasında deyil. Məsələ onun tərkibinin “xəstə” olmasındadır. Bunu da boynuna götürən yoxdur...

Ətrafımızda cərəyan edən, təkcə məişətdə, qidalanma müstəvisində deyil, bizimlə birgə yaşayan, hər günümüzdə iştirak edən, bizsiz mövcud olmayan, özümüzü də onsuz təsəvvür etmədiyimiz yeni texnologiyalar dünyasında da xeyir və şər məsələsi vaxtaşırı gündəmə gəlir. Uzağa getməyək, elə bu gün xəbər yayılıb ki, Polşanın baş naziri 5G texnologiyalarının istifadəsinin dayandırılması barədə beynəlxalq çağırışa qoşulub və bununla bağlı sənədi də imzalayıb. Səbəb də odur ki, 5 G texnologiyası insan orqanizmi üçün təhlükəlidir və bu zərərdən bitkilər aləmi, heyvanlar da sığortalanmayıb. Dünyanın sayı minlərlə ölçülən aparıcı elm xadimi və təbiblərinin iştirakıyla aparılan tədqiqatlar nəticəsində bu qənaətə gəlinib. Deyilənə görə, 5 G-nin tətbiqindən əvvəl heç bir təcrübə aparılmayıb və bu texnologiyaların 3 G və 4 G-dən daha yüksəkdə quraşdırıldığına rəğmən, onun elektromaqnit hissəciklərinin zərəri daha çoxdur. Həmin elektromaqnit hissəciklər də insanlarda stress, genetik pozulma, yaddaşsızlıq problemi, xərçəng xəstəliyi və digər fəsadlar yaradır. Necə deyərlər, “bir addım irəli, iki addım geri” mülahizəsinin yeri gəlir bu məqamda.

Dövr, dövran, zaman, zəmanə və kim necə istəyirsə, elə də adlandırdığı dünyamızda onun heç biri yaramır - nə yerində saymaq (“Həyat ətrafımızdan su kimi axır”), nə də həddən ziyadə irəliyə qaçmaq. Sürət, internet, müasir kosmik tədqiqatlar, robotlar, texnologiyalar tələb olunursa, vacibdirsə, onun əksinə, bunlar şüa, radiasiya, xəstəlik yaradırsa, yayırsa... Yenə də yuxarıdakı dilemma yada düşür.

Texnologiyalar lazımdır, lakin onun qarşılığında, xəstəliklərə tutulmaq, fəsadlara yol açmaq da lazım gəlir. Yaşamaq üçün qidalanmaq da vacibdir, amma ondan doğan, yaşamağa son qoyan, beyinləri girinc edən məsələyə hansı adı verək?

Suallar labirintində yol varsa, danışmaqdan, bəyanatlar səsləndirməkdən, tədqiqatların nəticəsini elan etmzdən, insanları qidalanmadan və həyatın sürətindən çəkindirmədən öncə onu da göstərin, cənab alimlər, təbiblər, bir sözlə, insan mütəxəssisləri.

 Nigar Vaqifqızı

Xəbər Lenti

QDTİB: Azərbaycanla bərpa olunan enerji mənbələri, kənd təsərrüfatı, süd emalı sahələrində işləməyi planlaşdırırıq

Dünya çempionatının son günündə 1 gümüş, 1 bürünc medal

"Leyptsiq" yeni mövsümə darmadağınla başladı

Sakit Okeanda güclü zəlzələ olub

"Bu iş mənim hobbim olsa da..." - FOTO

700 balları itirməklə nə qazandıq?

Günün qoroskopu: Reallığa qayıdın

“Beynəlxalq Ordu Oyunları - 2019” yarışlarında hərbi qulluqçularımız mükafatlandırılıb - FOTO

Batma təhlükəsi ilə üzləşən 2 nəfər xarici ölkə vətəndaşı xilas edilib

Moruq yığan Qəbələ sakini dağdan yıxıldı

Türklərin, azərbaycanlıların və yəhudilərin qanına susamış iğdırlı “Dro”

İsrail İran hədəflərini vurdu, İraq hava məkanını bağladı

Ermənistan “140 hektar torpaq almışıq” dedi, Azərbaycan MN istehzalı cavab verdi

Beyləqanda Suvarma Sistemləri İdarəsi özəl mülkə çevrilib? – Ölü canlar, satılan qoyunlar, daha nələr…

Şeydayev derbidə 90 dəqiqə oynadı

"Səbail" "Zirə"yə qalib gəldi - YENİLƏNİB

Ülvi Qənizadə dünya çempionatının gümüş medalını qazanıb

Mətanət İsgəndərli Türkiyədə ərdə olan qızı ilə - FOTO

Cəbəllütariq ABŞ-ın "Grace1" İran tankerinin saxlanılması tələbini rədd edib

Bakıda özünü binadan atmaq istəyən şəxs xilas edilib

İkinci turun oyunlarının başlama saatı açıqlandı

Alpbax Avropa Forumu işə başlayıb

"Bavariya" Mandzukiçin transferindən imtina etdi

Məşhur futbolçu karyerasını başa vurdu

"Borussiya"dan "Bavariya"ya

Eddi debüt edə bilmədi

Hindistanda daşqın və torpaq sürüşmələrindən 18 nəfər həlak olub

Əsgər Əlizadə dünya çempionatının bürünc medalını qazanıb

Türkiyədə PKK terrorçularına qarşı əməliyyat: 10 nəfər saxlanılıb

Bu il Moldovada yanğından 60 nəfər həlak olub

Kəlbəcərlilər 577 hektar sahədə əkin aparıb

Şəhriyar Məmmədyarov Hikaru Nakamura ilə mübarizə aparacaq

İŞİD Kabildə baş verən partlayışa görə məsuliyyəti öz üzərinə götürüb

Abşeronda yük avtomobili yanıb

Dövlət qulluğuna qəbul üçün test imtahanı keçirilib

Fransada bazar yanıb - sakinlər təxliyə edilib

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Azərbaycanın layiqli övladları, əsgər və zabitləri ilə fəxr edirəm - VİDEO - FOTO

"Fars körfəzində istənilən gəmini ələ keçirə bilərik" - iranlı admiral

Xaçmazda qəza: üç yaralı

Beyl “Real”da qalacaq

Yük maşını hərəkətdə olarkən yandı - FOTO

Mourinyo niyə kədərləndi?

Ordumuz düşməni nişangah altında saxlayır - Müdafiə Nazirliyi

Estoniya hökuməti ictimai televiziya üçün yeni bina inşa edəcək

Bakıda 2 otaqlı mənzil yanıb - 1 nəfər xilas edilib

Qardabani rayonundakı Azərbaycan məktəbləri təmir olunur

Çində 5 bal gücündə zəlzələ olub

Türkiyədə ağır yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib

Portlend şəhəri etirazlara hazırlaşır

Finlandiya enerji sisteminin sabitləşməsində Azərbaycana kömək üçün yeni yollar axtarır

Fəriddən yeni mövsümdə ilk qol – Çexiyada

Kavani Bekhemin klubuna keçir

Hüseynov 300-ə çatdı

"Səbail" "Zirə"yə qarşı - YENİLƏNİR

Azərbaycanlı xanım müğənni avtomatla şəklini paylaşdı - Bağdadda... - FOTO

Vilayət Eyvazov bu rayona yeni polis rəisi təyin etdi

“Linfild”-“Qarabağ” matçının hakimləri müəyyənləşib

"İntihar" hallarını siyasiləşdirənlər, faciədən gəlir güdənlər

Bərdədə iki yaşlı uşağı “tok” vurdu

Oktay Rza vəfat etdi

İsmayıl Abdullayev şərhçilikdən uzaqlaşdırıldı - İrqçiliyə görə

Üç fələstinli Qəzza zolağının sərhədində atışmada ölüb

DİN və Paş Prokurorluqdan Şəmkirdəki dəhşətli hadisə ilə bağlı AÇIQLAMA

"Səbail" "Zirə"yə qarşı

Xavi ilk titulunu qazandı - Məşqçi kimi

Tiflis MDB-dən çıxmaqla səhv etdi - Burcanadze

Anomal hava şəraiti balıqların kütləvi ölümünə səbəb olub

Çin silkələndi

Markizio Italiyaya qayıdır

Şoyqu ABŞ-ı təhdid etdi: Raketləriniz...

Əfqanıstanda daha bir partlayış, 10 ölü

London məhkəməsindən Nigeriya ilə bağlı sarsıdıcı qərar - Ölkə büdcəsinin üçdə birini...

UEFA statistikanı açıqladı: "Qarabağ" bu göstəricidə bütün klubları geridə qoydu

Mario Balotellinin yeni klubu

Amerikalılar rusların "Ölü əl"ini istəyirlər

ABŞ-da böyük qarşıdurma yaşana bilər - Tramp narahatdır

CHP sədrindən Əsədlə bağlı SKANDAL ÇAĞIRIŞ

“Linfild” - “Qarabağ” matçını bu hakim idarə edəcək

Türkiyədə dəhşətli zəlzələ ABŞ-ın gizli silahı ilə törədilib?

Həsən Şaş istefa verdi - “Qalatasaray”da ŞOK

Qazaxıstanda sutka ərzində 2 zəlzələ

Ölkələrin pensiya yaşı - Siyahı

İranda süni saqqal yapışdıran 6 qız cəza alacaq - Futbol sevgisi baha başa gəldi

Türkiyədə mikroavtobus qəzası: xəsarət alanlar var

Yunker məzuniyyətini yarımçıq qoydu - SƏBƏB

Nyu-Yorkda təyyarə yaşayış binasına çırpıldı, 1 ölü

La Liqada 8 qollu heç-heçə, "Real" isə... - VİDEO

Məşhur teleaparıcı təyyarə qəzasında öldü

Bu ölkədə toy mərasimində DƏHŞƏTLİ partlayış: 63 ölü, 182 yaralı

Rəqqasə Fatimənin qızının toyundan FOTOlar

Azərbaycanda şərab turizmini inkişaf etdirmək üçün böyük potensial var