AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Mənzildən istifadə hüququ: fərqli qanunlar, uyğunsuzluqlar

  28

Son illər ölkəmizdə boşanma hallarının artması, artıq narahatlıq doğuran həddə çatıb.

Boşanma hallarının böyük əksəriyyətinin ailəmünaqişələri zəmində baş verməsi, onu deməyə əsas verir ki, bir çox ailələrdə mənəvi-pisixoloji durum heç də ürəkaçan deyil. Bununla belə, bir çoxları hesab edir ki, boşanmaların əsas səbəbi ailənin maddi durumu ilə bağlı olur. Bu, ciddi araşdırma tələb edən bir problem olduğu üçün bu barədə dəqiq faktlar göstərmək çox çətindir.

Boşanmalar zamanı ortaya çıxan əsas problemlərdən biri də, yaşayış sahəsindən istifadə hüququ ilə bağlı olur. Bu problem necə çözülür, daha çox kim haqlıdır- gəlin, yoxsa mənzil mülkiyyətçisi? Bütün bu sualları Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının Bakı şəhər 20 saylı vəkillər bürosunun vəkili Rövşən Qasımov  cavablandırdı.

- Rövşən bəy, bildiyimiz kimi, boşanmalar zamanı yaranan mübahisələrin əksəriyyəti yaşayış sahəsindən istifadə hüququ ilə bağlı olur. Belə olan təqdirdə, mülkiyyətçiyə məxsus mənzilə köçən gəlin ailə-nikah münasibətləri pozulanda mənzilə iddia edə bilərmi?

- Yaşayış sahəsindən istifadə hüququ ilə bağlı münasibətlərin tənzimlənməsinin 3 mərhələsini fərqləndirmək lazımdır. Birincisi, yaşayış evindən (mənzildən) istifadə edilməsi ilə bağlı hüquq münasibətləri 1 sentyabr 2000-ci ilədək, hazırkı Mülki Məcəllə qüvvəyə minənədək yaranıbsa, onda mübahisələrə 2009-cu ilin oktyabr ayının 1-dək qüvvədə olmuş 1982-ci il tarixli Mənzil Məcəlləsinin 53 və ya 123-cü maddələrinin tələblərinə görə baxılır. 53-cü maddənin tələbinə görə, icarədarla birlikdə yaşayan ailə üzvləri onunla bərabər hüquqlara malikdir. İcarədarın ailə üzvləri arvadı (əri), onların uşaqları və valideynləri hesab olunur. İcarədarla birlikdə yaşayıb onunla ümumi təsərrüfat aparan digər şəxslər də, ailə üzvləri hesab edilə bilər. Həmin şəxslər icarədarın ailə üzvləri sırasından çıxıb, onun yaşayış sahəsində yaşamaqda davam etdikdə icarədarın və onun ailə üzvlərinin eyni hüquq və vəzifələrinə malik olurlar. 123-cü maddənin tələbinə görə, yaşayış evi mülkiyyətçisinin evə köçürdüyü ailə üzvləri evdə yaşayış sahəsindən onunla bərabər istifadə etmək ixtiyarına malikdir. Mənzilə digər ailə üzvlərinin köçürülməsinə, yalnız mülkiyyətçinin razılığı ilə yol verilir. Həmin şəxslərin yaşayış sahəsindən istifadə hüququ yaşayış evinin mülkiyyətçisi ilə ailə münasibətlərinə xitam verildiyi halda da saxlanır. Gəlin qayınatasının evinə 1999-cu ildə köçübsə, onda, ailə üzvü kimi yaşayış sahəsindən istifadə hüququna malikdir. Yaşayış evindən (mənzildən) istifadə edilməsi ilə bağlı hüquq münasibətləri 1 sentyabr 2000-ci ildən, hazırkı Mülki Məcəllə qüvvəyə minəndən sonra yaranıbsa, onda mübahisələrə Mülki Məcəllənin 228.1, 228.2 və 228.5-ci maddələrinin tələblərinə uyğun baxılır. Mülki Məcəllənin 228.2-ci maddəsi yaşayış sahəsindən istifadə hüququnun yaranmasının müqavilə əsasını müəyyənləşdirir. Həmin maddəyə görə, yaşayış binasının tərkib hissəsindən istifadə hüququnun əmələ gəlməsi, həyata keçirilməsi şərtləri və xitamı mülkiyyətçi ilə bağlanan, notariat qaydasında təsdiqlənən yazılı razılaşma ilə müəyyənləşdirilir. Mülki Məcəllənin 228.5-ci maddəsinə görə, yaşayış binasının tərkib hissəsinin mülkiyyətçisinin onunla birgə yaşayan ailə üzvləri (əri, arvadı, valideynləri, uşaqları) yaşayış sahəsindən onunla bərabər istifadə etmək hüququna malikdir.

-Misal üçün, evimizdə yaşayan yaxın qohumun həmin mənzildən istifadə hüququ varmı?

- Bunu yuxarıda da qeyd etdim ki, digər ailə üzvlərinin (gəlinin və ya kürəkənin) köçürülməsinə yalnız mülkiyyətçinin razılığı ilə yol verilir. Həmin şəxslərin yaşayış binasının tərkib hissəsindən istifadə hüququ mülkiyyətçi ilə ailə münasibətlərinə xitam verildiyi halda da saxlanır. Beləliklə, mənzilin mülkiyyətçisinin ailə üzvlərinin (əri, arvadı, valideynləri, uşaqları) yaşayış sahəsindən istifadə hüququ qanundan irəli gəlir və bunun üçün mənzilin mülkiyyətçisi ilə ailə üzvləri arasında müqavilənin bağlanması tələb edilmir. Digər şəxslərin (məsələn, qayınatanın evinə gəlin köçmüş şəxsin) istifadə hüququndan danışa bilmək üçün onunla mülkiyyətçi arasında notariat qaydasında təsdiqlənən müqavilə bağlanmalı və istifadə hüququ daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınmalıdır.

Üçüncü mərhələ isə yeni Mənzil Məcəlləsi ilə tənzimlənir. 2009-cu ilin okyabr ayının 1-dən qüvvəyə minmiş yeni Mənzil Məcəlləsi Mülki Məcəllədən fərqli qayda müəyyənləşdirir. Həmin Məcəllənin 30.1-ci maddəsinə görə, yaşayış sahəsi mülkiyyətçisinin ailə üzvlərinə həmin mülkiyyətçi ilə ona məxsus olan yaşayış sahəsində birlikdə yaşayan mülkiyyətçinin arvadı (əri), habelə onun uşaqları və valideynləri aid edilir. Digər qohumlar, mülkiyyətçinin himayəsində olan əmək qabiliyyəti olmayanlar mülkiyyətçi tərəfindən ailə üzvləri kimi yaşayış sahəsinə köçürüldükdə onun ailə üzvləri hesab edilə bilər. Məcəllənin 30.2-ci maddəsinə görə, yaşayış sahəsinin mülkiyyətçisi ilə ailə üzvləri arasında başqa razılaşma yoxdursa, mülkiyyətçinin ailə üzvləri həmin yaşayış sahəsindən onunla bərabər istifadə etmək hüququna malikdir. Yeni Mənzil Məcəlləsi əvvəlki Mənzil Məcəlləsi və Mülki Məcəllədən fərqli bir qayda müəyyənləşdirib. Belə ki, yaşayış sahəsinin mülkiyyətçisi ilə keçmiş ailə üzvü (məsələn, gəlin) arasında başqa razılaşma yoxdursa, yaşayış sahəsinin mülkiyyətçisi ilə ailə münasibətlərinə xitam verildikdə keçmiş ailə üzvünün həmin yaşayış sahəsindən istifadə hüququ saxlanmır (30.4-cü maddə). Bəzən onlar bizə lazım olan zaman mənzilimizi boşaltmır, hətta mənzilə sahiblənmək üçün əllərindən gələni əsirgəmirlər. Mənzildən müvəqqəti istifadə edən həmin şəxslərin evdən çıxmasını tələb etdikdə onların həmin mənzildən istifadə hüquqlarının olduğunu iddia edirlər.

- Mülkiyyət sahibi bu halda nə etməlidir və mülkiyyətçinin hüquqları qanunla necə qorunur?

- Mülki Məcəllənin tələbinə görə, yaşayış binasının tərkib hissəsi mülkiyyətçisinin (mənzil sahibinin) ailə üzvləri və digər şəxslər yaşayış binasından istifadə hüququna bu şərtlə malikdirlər ki, həmin hüquq daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınsın. Yaşayış binasının tərkib hissəsindən istifadə hüququnun əmələ gəlməsi, həyata keçirilməsi şərtləri və xitamı mülkiyyətçi ilə bağlanan, notariat qaydasında təsdiqlənən yazılı razılaşma ilə müəyyənləşdirilir. Yaşayış binasının tərkib hissəsindən istifadə hüququna xitam verilməsi haqqında razılaşma olmadıqda, bu hüquqa mülkiyyətçinin məhkəmə qaydasında tələbinə əsasən, bazar qiyməti ilə müvafiq kompensasiya verməsi yolu ilə xitam verilə bilər. Əgər mənzilin sahibi qohumuna və ya tanıdığı birinə mənzildə yaşamasına yalnız şifahi razılıq veribsə və onların arasında notariat qaydasında təsdiqlənən yazılı razılaşma bağlanmayıbsa, həmin şəxsin mənzil sahibinə məxsus mənzildən istifadə hüququ yaranmır. Yuxarıda qeyd olunanlara əsasən demək olar ki, həmin şəxsin evdən istifadə hüququ ilə bağlı tələbi qanuna uyğun deyil və mənzilin mülkiyyətçisi mübahisəli mənzildən həmin şəxsin çıxarılmasını tələb edə bilər. Qanun bütün hallarda ev sahibinin mülkiyyət hüquqlarını tam şəkildə qoruyur. Konstitusiya Məhkəməsinin 2007-ci ildə qəbul etdiyi bir qərarında qeyd olunur ki, eyni mənzildə ailə üzvləri (və ya onlara bərabər tutulan şəxslər) yaşadığı halda, onlardan birində (və yaxud bir neçəsində) mənzilə mülkiyyət hüququ (o cümlədən mənzildən istifadə hüququ), digərlərində isə yalnız mənzildən istifadə hüququnun mövcud olması mümkündür. Bu şəxslər arasında yaranan mübahisələrin həlli zamanı mülkiyyət hüququ və mənzildən istifadə hüququnun təbiəti, onların mütənasibliyi və həyata keçirilməsinə dair qüvvədə olan Azərbaycan qanunvericiliyinin müddəaları nəzərə alınmalıdır.

 Şahnaz Salehqızı

Xəbər Lenti

Günün qoroskopu: İstəklərinizə nəzarət edin

Tbilisidə hökumət əleyhinə aksiya yenidən başlayıb

Xorvatiya əcnəbilərin işə qəbul kvotasını artırıb

Azərbaycan idmançıları "Minsk 2019"un dördüncü günündə üç bürünc medal qazanıblar

"Bizim üçün ailə dəyərləri hər şeydən önəmlidir" - Mənim balam - FOTO

Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva Moskvada Azərbaycan Mədəniyyəti Günündə iştirak edib

"Lenta.ru" Azərbaycan haqqında məqaləyə görə üzr istədi - FOTO

“Ebola” bu ölkəni darmadağın edir - 1500 ölü

Saxta 100 manatlıq əsginaslar dövriyyəyə buraxan şəxs tutulub

Dani Alveş "Fənərbaxça"ya keçir?

ABŞ və Argentinadan imtina etdi - İtaliyada qalmaq istəyir

Neftçalada "Mercedes" yanıb

Trampdan şok qərar: Xamenei hədəfdə...

Bakıda 19 yaşlı qız xəstəxanadan itkin düşdü

Dövlət qulluğuna qəbulla bağlı test imtahanı keçiriləcək

Boksçumuz II Avropa Oyunlarının dörddəbir finalına yüksəlib

Röyadan YENİ FOTOlar

Azərbaycanda yol hərəkətinin nizamlanması üçün iki yeni nişan yaradılır

Mikroavtobus ağaca çırpılıb və yanıb, xəsarət alan var

Ceyranların evi - Şirvan Milli Parkına ekskursiya - FOTO

Bakıda zor tətbiq etməklə 17 min manat mənimsəyən şəxs saxlanılıb

ABŞ İrana qarşı sanksiyaları ləğv edə bilər, əgər...

Parkda Bakı sakininə quldurluq edənə hökm oxundu - 8 il

Deputat: "2019-cu il Azərbaycan tarixinə sosial və idarəçilik islahatlarının qızıl səhifəsi kimi yazılacaq"

Londonda Zamirə Hacıyeva ilə bağlı yeni məhkəmə başladı

Azərbaycan II Avropa Oyunlarında neçəncidir? - Medal sıralaması

"Evlənərkən qızın yaşını dəqiq bilmirdim" - 14 yaşlı qızla evlənib cinsi əlaqəyə girdi - Azərbaycanda şok

Bakı aeroportunda həbs edilən ər-arvadın məhkəməsi başlayıb

Azərbaycanlının davada ölməsinə görə millətlərarası münaqişə? - VİDEO - FOTO

"Neftçi"nin Türkiyədə ikinci rəqibi müəyyənləşdi

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: "Əsas hədəf yeni xidmətlərin insanlara yönəlməsi və vətəndaşların keçmişdə üzləşdiyi çətinliklərin aradan qaldırılmasından, dövlət xidmətlərini insanlar üçün rahat, asan etməkdən ibarətdir"

Gürcüstan sərhədçiləri erməniləri aparan avtobusu saxladı

“Brilliantın müğənni olmağına mən səbəb olmuşam” - Akif İslamzadə

Komitə rəsmisi: "Azərbaycana yad dini ideologiyaların ixrac edilməsinə cəhdlər olunur" - FOTO

Elmar Qasımov ipponla qazandı - 4-cü medal

Dərmanın qiyməti pensiyasının

məbləğindən yüksək...

 Türk xalqı bir daha özünü təsdiqlədi

Mərkəzi Bank depozit hərracının NƏTİCƏLƏRİNİ açıqlayıb

Tunar oğlu üçün qonaqlıq verdi - FOTO

Bolqarıstanda elektrik stansiyasında yanğın

"Bu boyda bədən olar?" - Damla idman zalından paylaşdığı FOTOlara görə tənqid edildi

Zelenski daha 3 qubernatoru işdən qovdu

Rafael Beniteslə yollar ayrıldı

Kanadada fil təlimçiyə hücum etdi

Nazir: "Kənd təsərrüfatı sahəsində innovativ texnologiyaların tətbiqi lazımdır"

Aleksandr Səmədov Azərbaycandan təklif alıb: "Bu haqda düşünürəm"

"Sperantsa" - "Neftçi" oyununun saatı açıqlandı

Zakir Həsənov Ordunun yaradılmasının 101 illiyi münasibətilə şəxsi heyəti təbrik edib

Azərbaycan Prezidenti Sloveniyanın dövlət başçısını təbrik edib

Gürcüstan hökuməti müxalifətin tələbini qəbul etdi

Türkiyədə yük qatarı avtobusla toqquşdu - Ölənlər var

Azərbaycan İsrailə biyan ixrac edəcək

Prezident İlham Əliyev xorvatiyalı həmkarını təbrik edib

Zabit Səmədov Ramzan Kadırovla döyüşdü - VİDEO

Müdafiə Nazirliyinin hərbi qulluqçularına ali hərbi rütbələr verilib

İki təyyarə toqquşdu

Xalq artistinin evindən oğurluq edən xadiməyə HÖKM OXUNDU

Ermənistan tərəddüd edir: daxili gərginlik və geosiyasi ziddiyyətlərin yaratdığı təzyiqlər

Azərbaycan və Türkiyə dövlət xidmətləri və e-hökumət sahəsində əməkdaşlıq edəcək

“Qadın müğənnilərimiz “kim tez və çox soyundu” deyə, məqsəd qoyublar”

Bakıda blokda qadına şok yaşatdılar

ASAN Beynəlxalq Assosiasiyasının yaradılmasına dair Niyyət Bəyannaməsi imzalanıb

“Real” və “Çelsi”nin əfsanələrinin matçında qol yağışı - FOTOlar

Azay Quliyev: "QHT-lər şər, böhtan, hədə-qorxu yolu ilə bizdən layihə almağa çalışır"

Bəzi QHT layihələrinin maliyyələşdirilməməsi SƏBƏBLƏRİ açıqlanıb

ASAN: Məqsədimiz vətəndaşların həyatını asanlaşdırmaqdır

Bu layihələr Bolqarıstan üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir - XİN - FOTO

“ABŞ əsgərlərinin həyatını qorumaq istəyirsə…” - İranlı general hədələdi

Toyda çəkiliş üstündə dava - 1 nəfər bıçaqlandı

"Pişiyin əli ətə çatmayanda deyir iylənib" - Günelin sözü başına bəla oldu - FOTO

Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevaya BMT-nin xüsusi mükafatı təqdim edilib - FOTO

Fanatları Şəbnəm Tovuzluya hücum etdi - VİDEO

Penitensiar xidmət və polis tərəfindən birgə ƏMƏLİYYAT - Məhkumun gizlətdiyi silah...

İranda 3 min "Peugeot 301" istehsal olunacaq

Nisə Qasımova: “Gəlinimdən ötrü ölərəm"

“Bir də gördüm ki, babam yox oldu” - Arif Məlikovun nəvəsi - VİDEO - FOTO

15 yaşlı azərbaycanlı qız ABŞ-da 1-ci oldu, qızıl medal qazandı - FOTOlar

Türkiyədə 32 hərbçi saxlanıldı

“Övlad sahibi olmaq üçün ailə olmasa da olar” - Xəyalə Manaflı - VİDEO - FOTO

“Hər oyunda bir az daha artıraraq, davam edəcəyik” - Messi

Tehran ABŞ-ın pilotsuz aparatlarını vurmağa hazırdır

Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva BMT-nin xüsusi mükafatına layiq görülüb - FOTO

"Ayaks" Hollandiya millisinin üzvünü transfer edir

Məşhur “avtoş”un qatilinə hökm oxundu

AŞ PA-nın yay sessiyası işə başlayıb

Oyuna Rusiya əleyhinə şüarla çıxdılar - Gürcü futbolçulardan etiraz

Dünyanın ən bahalı müdafiəçi transferi reallaşır

Azərbaycan Baş prokurorunun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Rusiyada səfərdədir

Mətanət adaşı haqda dediklərini dandı - VİDEO

2 yaşlı uşaq özünü nənəsini tapançası ilə vurub

Qasımov və Mehdiyev 1/4, Kokauri 1/2 finalda - YENİLƏNİB

“Elzanın “ağzını tikmişəm” şeiri öz başına gələnlərdir”

Şəkidə 5 tondan artıq narkotik tərkibli bitki məhv edilib - FOTO

Ailə faciəsi: Fiziki qüsurlu oğullarını yanğınsöndürənlərə verib, yanaraq öldülər - VİDEO - FOTO

Arvadını it zəncirinə bağladı, onu və 20 günlük körpəsini döyə-döyə öldürdü - TƏFƏRRÜAT - FOTO

Yeni nazir əməliyyat müşavirəsi keçirdi

“Dedilər ki, tutulana qədər özünü öldür” - 2-ci əri ilə bibisinin evini soyan məhkum qadın - VİDEO - FOTO

Dilarə Əliyevanın qızının toyunda NƏLƏR BAŞ VERDİ? - VİDEO - FOTO

"Copa Amerika"nın tribuna gözəlləri - FOTOlar

Azərbaycanda İLK DƏFƏ minimum əmək haqqı yaşayış minimumunu üstələyir

“İntihara cəhdlərim oldu” - Tanınmış ifaçı depressiyaya düşməyindən danışdı - VİDEO - FOTO

Bank VTB (Azərbaycan)-ın kollektivi qanvermə aksiyası keçirib

Zaur canlı yayımda yeməyi döşəməyə dağıtdı - VİDEO

“Hər şeyimlə diqqət çəkirəm” - Səmra

Hərbi hissədə yanğın - Ətrafdakı sakinlər təxliyə edilir

İki cüdoçumuz 1/8 finalda

Bu gün hansı idmançılarmız yarışır? - Avropa Oyunları

Dilarənin Çingiz sevgisi: “Gir həyatıma”

Azərbaycan OPEK+ sazişini əvvəlki şərtlərlə davam etdirməyi planlaşdırır

Bakıda Birləşmiş Millətlər Təşkilatının dövlət xidmətləri üzrə mükafatlandırma mərasimi keçirilib - FOTO

Zavod işçiləri çimərlik geyimində çalışır - Belarusda istilərin nəticələri - FOTO

Mingəçevirdə oğul ananı bıçaqlayıb

Ronaldo ailəsi ilə istirahətdə - FOTO

Avropada cinsi əlaqə festivalına insan axını BAŞLADI - FOTO

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva BMT-nin Dövlət Xidmətləri Forumunun açılış mərasimində iştirak edib - FOTO

Avropada cinsi əlaqə festivalına insan axını BAŞLADI: VİDEO

Dilarə qızının toyunda Röya ilə barışdı - VİDEO

Rahidənin qısa ətəkdə paylaşımı maraq doğurdu - FOTO

Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva BMT Baş katibinin müavini Liu Cenmin ilə görüşüb - FOTO

YouthSpeak Forum 2019 uğurla başa çatdı - FOTO

“İnanmayın, o, mənim dostumdur”

"Meydana çıxmağı səbirsizliklə gözləyirəm" - "Qarabağ"ın transferi

Sənubərin məclislərə eynəkli getməsinin səbəbi bilindi - FOTO

Sənubər məclislərə eynəkli getməsinin səbəbi bilindi - FOTO

Kolumbiya qrup lideri kimi mərhələ adladı - VİDEO

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva BMT-nin Dövlət Xidmətləri Forumunun açılış mərasimində iştirak edib

Millət vəkili: "Dövlət başçısının imzaladığı sərəncamlarda sosial ədalət və inkluzivlik təmin edilir"

İki uşağı ölən azərbaycanlı məşhur: Sonra övladımız olmadı - FOTO

İmamoğlu: "İstanbulda qanun və ədalət hökmranlıq edəcək"

Argentinanı 1/4 finala yüksəldən qələbə - VİDEO - FOTO

Azərbaycan millisi Avropa ikincisi oldu

Azərbaycanda qohumlar arasında dava - 18 yaşlı gəncin üzərindən avtomobillə keçdi

Azərbaycanlı müğənni sevdiyi qızı qaçırdı: polislər qapılarını kəsdilər - FOTO

La Liqaya yüksələn son klub müəyyənləşdi - FOTO

Paşinyan Qarabağda savaş istəyir

Çimərlikdə atanı uşağının gözü qarşısında daşla döydülər - Azərbaycanda ŞOK HADİSƏ

Manaf məşhur müğənninin ərə getməsinə qarşı çıxdı: "Nəbadə…"

Qonşu ölkədən meyvə ixracı azalır

Banqladeşdə qatar relslərdən çıxıb: ölənlər və yaralılar var

Bu gün 40 dərəcə isti gözlənilir

İndoneziya adaları yaxınlığında güclü zəlzələ olub

Yeni Qvineya adasınd 6,1 bal gücündə zəlzələ qeydə alınıb

Argentina Amerika Kubokunun play-off mərhələsinə vəsiqə qazanıb

Kamerunda yol qəzasında 22 nəfər həlak olub

Sabir Cəfərov erməniyə qalib gələrək çempion olub - FOTO

İllik 10,6 milyon avro qazanacaq

Diaqnostik qiymətləndirmədən keçməyən müəllimlərin də maaşı artacaq - RƏSMİ

Tbilisidə kütləvi etiraz aksiyaları DİN-in binası qarşısında davam edəcək

Batumidə üçüncü mərtəbədən lift qırılıb düşüb

Səudiyyə Ərəbistanında hava limanı atəşə tutulub

Türkiyə SQ İraqın şimalında 58 terrorçunu zərərsizləşdirib

Yunanıstanda avtomobil velosipedçilərin üstünə sürüb: ölənlər var

Cənub bölgəsinin bu kəndlərində həsirtoxuma sənəti bu gün də yaşadılır - FOTO