AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Qiymətlər yenə qalxır

  86

Azərbaycan üçün ucuz meyvə-tərəvəz erası bitib

 Azərbaycanda artıq yay mövsümü başlayıb, bu mövsümün xarakterik xüsusiyyətləri var - bunlardan biri də kənd təsərrüfatında məhsul ilinin başlanmasıdır. Əvvəllər məhsul ilinin başlanması bir sıra məsələlərə, o cümlədən də ərzaq məhsullarının qiymətlərinə öz təsirini göstərirdi. Belə ki, yay gələndə bütün ərzaq məhsullarının qiyməti ucuzlaşırdı. Hətta, el arasında yay mövsümünü "kasıbları fəsli" adlandırırdılar. Lakin indi bizim əvvəllər müşahidə etdiyimiz qiymət tendensiyası tam tərsinə inkişaf edir. Azərbaycan Statistika Komitəsinin rəsmi məlumatına görə, ölkədə qiymətlər 2,4 faiz bahalaşıb, amma bu, sadəcə rəsmi rəqəmdi, əslində bir sıra ərzaq məhsullarının qiyməti iki dəfə, yəni yüz faiz bahalaşıb. Hələ kənd təsərrüfatı məhsullarının başqa ərzaqlara təsiri bir yana, özü aşırı dərəcədə bahalaşıb. Məsələn, ötən il bazarda ən yaxşı gilası 2-3 manata almaq olardısa, bu il analoji meyvəni 6-8 manata almaq olur. Buna uyğun olaraq, digər meyvə və tərəvəz məhsulları da bahalaşıb. Hazırda bütün dükan-bazarlarda vətəndaşlar bunun səbəbini axtarır, görəsən Azərbaycan kimi aqrar bir ölkədə meyvə-tərəvəz nə üçün bu qədər bahalaşıb?

Ölkə mediasında bu suala müxtəlif cavablar verilir, bəziləri bunu inhisarçılıqla, digərləri bazara çıxış imkanlarının məhdud olması, üçüncü qrup isə ümumiyyətlə ölkədə qiymətlərin bahalaşmasını təkzib edir.  Əvvəl onu qeyd edək ki, ölkədə meyvə-tərəvəz və digər kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətlərində bahalaşma aşırı dərəcədə müşahidə edilir və bunun inhisarçılıqla əlaqəsi minimum həddədir, bəlkə də yoxdur. Ölkədə meyvə-tərəvəz və digər kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətlərinin bahalaşmasının başlıca səbəbi bu qəbildən olan məhsulların az istehsal edilməsidir. Məsələn, bizdə yerli istehsal edilən ərzaq buğdası daxili tələbatın 40, süd 50, ət 40, soğan 80-90, kartof 50-60, balıq 30-40, meyvə 50-60, giləmeyvə 40, toyuq 70, digər bostan bitkiləri 80-100 faizə qədərini ödəyə bilir. Bununla yanaşı, bəzi hallarda fermerlərin bazarlara çıxış imkanları da tam təmin edilmir, paytaxt bazarları bir qrup işbazlar tərəfindən nəzarətə götürülür.

Göründüyü kimi, ölkəmiz kənd təsərrüfatı üçün potensiala malik olsa da, bu potensialı reallaşdıra bilmir, aqrar səhə məhsullarına olan yerli tələbatın əsas hissəsi idxal hesabına ödənilir. Ona görə də kənd təsərrüfatının məhsul mövsümü dövründə belə, meyvə-tərəvəzin qiyməti ya düşmür, ya da yayın sonunda - məhsulun qısamüddətli bolluğu dövründə ucuzlaşır. Respublikamızda yuxarıda qeyd edilən məhsul növlərinin böyük əksəriyyətinin yerli tələbatı tam ödəyə bilən, hətta, ixrac oluna bilən səviyyədə yetişdirmək mümkündür. Bunun üçün ilkin mərhələdə aqrar sahəyə beynəlxalq təcrübəyə əsaslanan dövlət dəstəyi verilməlidir. Ona görə beynəlxalq təcrübəyə əsaslanmanı qeyd edirik ki, hal-hazırda hökumətin aqrar sahəyə dəstək proqramları işləyir, lakin bunlar çox yarıtmaz şəkildə təşkil edilib. Məsələn, hazırda buğda biçini davam edir, amma "Aqraolizinq" fermerləri kombaynlarla təmin edə bilmir.

Ölkədə ərzaq məhsullarının bahalaşmasının digər səbəbi, milli valyutanın durmadan dəyər itirməsidir. Manatın xarici valyutalar qarşısında dəyəri süni şəkildə (bazara xarici valyuta atılması yolu ilə) sabit saxlanılsa da, xərc infliyasiyası onu ölkə daxilində dəyərdən salır.

Yuxarıda qeyd etdiyimiz amillərin təsiri altında yay mövsümündə belə, ərzaq məhsulları ucuzlaşmır, əksinə bahalaşır. Bu bahalaşmanı isə ölkə iqtisadiyyatında olan inhisarçılıq amili daha da gücləndirir. Yəni, kənd təsərrüfatı məhsulları az istehsal edildiyi üçün nə o özü ucuzlaşmır, nə də başqa ərzaq məhsullarının ucuzlaşmasına təsir göstərə bilmir. Məsələn, bir neçə il əvvələ qədər yay mövsümündə ət 15-20 faiz ucuzlaşırdı, amma son 3-4 ildə biz bunu müşahidə edə bilmirik, çünki istehsal kəskin şəkildə azalıb.

Nəticə olaraq qeyd edək ki, əgər ölkənin aqrar sektoru beynəlxalq təcrübəyə əsaslanan dövlət dəstəyi ilə təmin edilməsə, vətəndaşlar bir daha meyvə tərəvəzin ucuzlaşmasını müşahidə edə bilməyəcəklər.

 

Akif Nəsirli

akif-nasirli@mail.ru

Xəbər Lenti

Günün qoroskopu: Xeyli gözlənilməzlik yaşayacaq

Şri Lankadakı prezident seçkilərində müxalifətdən namizəd qalib gəlib

Livanda yol qəzasında 18 nəfər yaralanıb

Yaponiya dənizində gəmi alışıb

Misirdə mikroavtobus yük maşını ilə toqquşub: 7 ölü, 11 yaralı

Psevdomembranoz kolit

Honkonqda orta məktəblərdə dərslər yenidən təxirə salınıb

Bərdədə ağır qəza, yaralılar var

İranın Yəzd şəhərində etiraz aksiyasında 40 nəfər saxlanılıb

Ukrayna millisindən uğurlu göstərici

Portuqaliya millisi Avro-2020-də

Çin qoşunları Honq Konqda küçələri təmizləməyə yardım edir

İsrail fələstinlilərin atdığı raketə hava hücumu ilə cavab verib

Kaliforniyada məktəbdə atəş açan şagird ölüb

Boliviyada Evo Moralesin beş tərəfdarı ölüb

Bakıda 2 avtomobil toqquşub, sürücülərdən biri xəsarət alıb

Mingəçevir Şəhər Mərkəzi Xəstəxanasında yanğın olub

Gürcüstan müxalifəti parlament binasının giriş-çıxış qapılarını bağlayıb

İranın 100-ə yaxın yaşayış məntəqəsində etiraz aksiyası keçirilib

Bakı bulvarından şəhərə açılan mənzərə - FOTOREPORTAJ

"Benzemanın milliyə qayıtması mümkün deyil" - Federasiya prezidenti

"İnter" Jirunu "Çelsi"dən alır

Almaniya yığmasından rekord göstərici

"Qarabağ" - "Düdelanj" matçının biletləri satışa çıxarılır

“Qəbələ”nin durumu necə olacaq? – Vəziyyət kritikdir

“Barselona” Messi ilə danışıqlara başladı

Fici sahillərində 5,8 bal gücündə zəlzələ olub

“Hər kəs onun dünyanın ən yaxşısı olduğunu bilir” - Suares

Venesiya yenidən su altında qala bilər

Belarus MSK: Seçici aktivliyi 60 faizi keçib - YENİLƏNİB

Atletlərimiz beynəlxalq turnirdəki çıxışlarına yekun vurublar - FOTO

Bu Xalq artistini tanıdınız? - ARXİVİ ÜZƏ ÇIXDI

2020-ci ilin dəbli qadın çantaları - FOTOlar

Ən böyük pul ehtiyatı olan şirkətlər - TOP 10

Windows Mobile əməliyyat sistemi nəyə görə uğursuz oldu? - Bill Qeyts açıqladı

Kök turistlərə eşşəyə minmək qadağan edilir

Cem Yılmaz Miri Yusiflə bağlı fikirlərinə aydınlıq gətirdi

Benzin tarixə qovuşur? - Alimlər enerji almağın yeni üsulunu yaradırlar

Moskva aeroportlarında 20-yə yaxın reys təxirə salınıb və ya gecikir

Qiyamət savaşı: 2125-ci ildə Türkiyə ilə İsrail...

Stalin dəhşəti: 30 min türk belə öldürüldü

"Heç nədən utanmıram" - "Toppuş bacı"

Gürcüstan müxalifəti paytaxt Tbilisidə etiraz yürüşü keçirir

Natavanla Dadodan yeni FOTOlar

Yüz minlərlə çexiyalı milyarder baş nazirə qarşı küçələrə çıxdı - BABİŞƏ ULTİMATUM VERİLDİ

“Qızlar kişi turistlərə potensial ər gözü ilə baxırlar...” - Afrikanı gəzib-dolaşan azərbaycanlı fotoqrafla MÜSAHİBƏ

Tarixdə iz qoyanlar: Çələbizadə Əhməd Əfəndi niyə güllələnmişdi...

Belarus MSK: Seçici aktivliyi 37,14 faiz təşkil edir

Ərdoğan AKP-dəki yerini ona verəcək - İddia

Rusiya ABŞ-ın ən yaxın müttəfiqinə S-400 satır

"Messinin hazırkı müqaviləsində birtərəfli ləğv etmək haqqı var"

Arvadını əyləndirmək istəyən kişi milyonçu oldu

İranda aksiyalarda 25 nəfər öldü, 40 nəfər saxlanıldı - Hökumətdən xəbərdarlıq

MDB PAA DİMBİ Bakı filialının direktoru Belarusda Nümayəndələr Palatasına keçirilən seçkilərdə iştirak edib

"Elnarəyə yaxından baxanda, qoca görünür"

Boliviyada etiraz aksiyaları - 23 ölü

Müsavatın iç üzü Avropa gündəmində - Almandilli mətbuat partiyanın "mühacir alveri"dən yazdı

NATO-da böhran: Alman deputat Makronu dəstəklədi

İngiltərə nəhəngi Çağlar Söyüncüyə "elçi" düşdü

Xamenei benzinin bahalaşmasını dəstəklədi: Sabotaj...

Kiyevdə yataqxanada partlayış olub, ölənlər var

Qol.az 11 yaşında!

Generaldan şok: Hər gün 50 müsəlman öldürək

Millinin baş məşqçisi başından zədələndi - Heç nə xatırlamadı

Lukaşenko səs verdi

Baş məşqçi 27:0 hesablı qələbəyə görə qovuldu

ABŞ-dan İrandakı aksiyalara dəstək - FOTO

23 yaşlı türkü 11 Avropa klubu istəyir

Ekspert: "Trans-Xəzər boru kəməri Türkmənistan qazının Avropaya tranziti üçün əsas marşrutdur"

Pərvin Abıyeva elə geyindi ki, gözlərini ondan çəkə bilmədilər - VİDEO - FOTO

Onlar Avro-2020-də oynayacaqlar - 24 komandadan 16-sı

Əli Kərimli və radikal ətrafı bəraət axtarışında

Aqşin Yeniseyin səhhətindən xəbər var

Tramp tibbi müayinədən keçdi - Nəticələr açıqlandı

Banqladeşdə partlayış: 7 ölü, 8 yaralı

Helsinkidə Cəfər Cabbarlının 120 illik yubileyi münasibətilə tədbir keçirilib - FOTO

20 futbolçunu yoldan çıxardan qadın - FOTOlar

İraq İranla sərhəd keçidini bağladı - Aksiyalar səngimir

Ermənistan dəm qazı ilə mübarizə apara bilmir: Yenə 5 ölü

Belarusda parlament seçkiləri keçirilir

Arzuman Abdulkərimov: "Müxalifətin Əli İnsanov kimi biri ilə işbirliyinə girməsi..."

Azərbaycan “Tokio 2020”-yə 10 lisenziya qazanıb

Belçikadan Rusiyaya 4 qol - VİDEO

Nikola Yurçeviç: "Bəlkə də nəsə etmək mümkün idi..."

Cem Yılmaz müğənni Raufa da söz atdı: "Azərbaycanın Tarkanı..." - VİDEO

Türkiyədə ağır yol qəzası: 4 ölü

İdman təyyarəsi qəzaya uğradı - Pilot həlak oldu

ABŞ-da atışma: 5 ölü

Uels millimizə bu qollarla qalib gəldi - VİDEO

"Qara Qarayevə qarşı oynamaq çox çətindir" - Ben Deyvis

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Milli Dirçəliş Günü münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik edib

"Özümün də çox səhvim oldu" - Ramil Şeydayev

Belçikada miqrant yoldan keçənlərə hücum edib

Türkiyədə yenə güclü zəlzələ

Dünya dini liderlərinin Sammitinə ev sahibliyi ölkəmizə nə qazandırır?

Qar bu ölkəni iflic etdi - Məktəblər bağlandı

Akrobatika və aerobika gimnastikası üzrə Azərbaycan çempionatlarının qalibləri müəyyənləşib

Litva parlamentinin sədri: "Azərbaycan və Litva münasibətləri daha yüksək səviyyəyə qaldırmaq niyyətindədir"