AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Ərzaq niyə bahalaşır?

  25

Çay sodasına qoyulan "kvota", qiyməti 10 dəfə bahalaşdırıb

 Başlığa çıxardığımız sual bütün ölkə vətəndaşlarını maraqlandıran ən aktual problemlərimizdən biridir. Çünki biz hər gün baş çəkdiyimiz bazar, mağaza və marketlərdə qiymətlərin yüksəlişə doğru inkişaf etdiyinin şahidi oluruq. Son zamanlar isə hər kəsin mətbəxində olan qida (çay) sodası birdən birə 9-10 dəfə bahalaşdı. Belə ki, məişətdə çox unversal bir məhsul kimi tanınan qida (çay) sodası əvvəllər 500 qramlıq qablaşdırmada 50-70 qəpiyə təklif edilirdisə, indi həmin məhsul 50 qramlıq paketlərdə 50 qəpiyə təklif edilir. köhnə satışla bu məhsulun 1 kiloqramı 1-1,4 manata satılırdısa, indi sodanın 1 kiloqramı 10 manata satılır. Sodanı Başqırdıstandan idxal edən şirkətdən deyirlər ki, guya zavodda təmir işləri gedir, ona görə də məhsul istehsalı azalıb. Lakin əldə etdiyimiz məlumata görə, Başqırdıstan Kimyəvi Məhsullar zavodu sonuncu dəfə 2016-cı ildə əsaslı təmir edilib, cari təmirlər isə hər zaman reallaşır. Zavod nümayəndəsinin sozlərinə görə, son zamanlar heç bir çeşid üzrə istehsalın azalması müşahidə edilməyib. Məlumdur ki, ucuz və keyfiyyətli məhsul kimi, qida sodasından, qab şamponu və digər yuyucu tozların əvəzinə, şirniyatların hazırlanmasında, hətta müalicə vasitəsi kimi də  istifadə edilir. Ehtimal olunur ki, bu da müəyyən qrupların biznes maraqlarına maneə yaradır. Ələlxüsus da Azərbaycanda yuyucu vasitələrin ticarəti ilə məşğul olanlara qida sodasının belə ucuz olması qətiyyən sərf etmir. Bu səbəbdən də çay sodasına Azərbaycanda qeyri-rəsmi kvota qoyulub - elə həcmdə idxal edilsin ki, yalnız şirniyyat sahəsində istifadə edilsin!

Mütəxəssislərin fikrincə, bu məsələdə hökumətin dəstəyi yoxdursa, qısa müddət ərzində ölkədə başqa bir idxalçı peyda olacaq və çay sodasını əvvəlki formada ölkəyə gətirəcək. Yox, əgər bu işdə hökumətin əli varsa, vəziyyət elə oldubu kimi də qalacaq. Çünki başqa cəhdlərə qarşı hökumətin gömruk qadağası işə düşə bilər. Bundan çəkinən sahibkarlar isə "soda sevdası"na baş vurmayacaq.

 İdxaldan asılılıq bazarın sabitləşməsinə imkan vermir

 Əvvala onu qeyd edək ki, ölkədə bütün qiymətlərin sabitləşməsi üçün azad rəqabət və geniş spektrlı istehsalçılar olmalıdır. Geniş spektrlı istehsalçılar bolluq yaratmalı, rəqabət isə sahibkarı qiymət artımından çəkindirməlidir. Başqa sözlə desək, bazar iqtisadiyyatında qiymətləri ən səmərəli cilovlayan iqtisadi vasitə rəqabətdir. Bu element Azərbaycan iqtisadiyyatında zəif inkişaf etdiyindən, hökumət inzibati qaydada qiymətlərə nəzarət edir, qiymətləri bahalaşdıran sahibkarlara qarşı inzibati tənbeh tədbirləri görür. Bu məsələnin bir tərəfi.

Qiymətlərin bahalaşmasının əsas səbəblərindən biri də, ölkə daxilində yerli tələbatı ödəyən məhsul istehsalının zəifləməsidir. İstehsalın zəifləməsinin obyektiv və subyektiv səbəbləri var. Subyektiv səbəb ondan ibarətdir ki, ölkədə yerli tələbat təyinatlı məhsulların istehsalı hökumət tərəfindən demək olar ki, stimullaşdırılmır. Məsələn, ölkədə pambıq istehsalı prioritet kimi seçilib. Etirazımız yoxdur, beynəlxalq bazarda mövqe tutmaq üçün pambıq istehsalı əmtəə sayıla bilər. Biz ilk növbədə daxili bazarlarımızı qaydasına qoymalıyıq. Daxili bazarda bolluq yaratmalıyıq, bu bolluq şəraitində formalaşan sahibkarlar ehtiyac duyduğu anda hökumət onların beynəlxalq bazara çıxışına dəstək verməlidir. Artıq burada məhsulun çeşidi hökumət üçün maraqlı olmur, onun üçün sahibkarın brendi maraqlı olur. Brend beynəlxalq bazara çıxır və ölkəyə valyuta gətirir. Yəni yerli bazarlar sahibkarın beynəlxalq bazara çıxması üçün bir tranpilin rolunu oynamalıdır. Onların içərisindən keyfiyyəti, tələbatı ödəmə qabiliyyəti və digər göstəriciləri ilə seçilən sahibkarlar beynəlxalq bazar üçün mal təklif edir. Sahibkarlığın inkişafının "yol xəritəsi" bu qaydada inkişaf etdikdə, onlar həm daxili bazara, həm də dünya bazarına gözlənilən töhfələrini verir. Biz ildən- ilə pambıq istehsalını genişləndiririk. Amma ölkə daxilində bu məhsula ehtiyac yoxdur, biz onu neft kimi xammal olaraq satırıq. Əvəzində isə daixil istehsala işləmək istəyən fermerləri sıxışdırırıq. Nəticədə, ət, taxıl, bostan-tərəvəz və s. bu kimi ölkə daxilində həyati ehtiyac olan məhsulların istehsalı azalır. İstehsalın azalması isə birbaşa qiymətin bahalaşmasına səbəb olur, bu aksiomadır.

Ölkədə istehsalın zəifləməsinin digər başlıca, həm də obyektiv səbəbi Azərbaycana mal ixrac edən dövlətlərdə valyutaların ucuzlaşması, respublikamızda isə manatın sabit qalmasıdır. Bütün qonşu ölkələrdə və digər tərəfdaş dövlətlərdə  valyutalar son bir ildə ən azı 40-50 faiz, bəzilərində daha çox ucuzlaşıb. Bu ucuzlaşma isə yerli mal istehsal etməkdənsə, onu xaricdən idxal etməyi iqtisadi cəhətdən daha səmərəli edir. Dünənə qədər quş əti istehsal edən iş adamı, bu gün onu artıq Ukraynadan daha ucuz qiymətə alıb gətirir. Bir qədər sonra isə bu məhsulların qiyməti qalxır, onda dərhal Azərbaycanda qiymətlər həmin tendensiyaya uyğun yüksəlir.

Bu prosesin başlıca fəsadlırı ondan ibarətdir ki, biz artıq alıcı olaraq öz sahibkarlarımızın deyil, xarici ölkələrin iş adamlarının investoruna çevrilirik. İkincisi, ölkədə qiymətlərin artıb-azalması bizdən deyil, xarici ölkələrdən asılı olur. Üçüncüsü, ölkədən ciddi valyuta axını baş verir, çünki Azərbaysanlı sahibkar mal idxalı ilə məşğuldusa, o hər partiya mal gətirəndə ölkədən bu və ya digər yolla valyuta çıxarır. Bu daha çox dollar olur, çünki ABŞ valyutası dünyanın hər yerində problemsiz işləyir. Bununla da biz daxili bazarı xaricdən asılı vəziyyətə salmaqla, təkcə qiymətlərə nəzarəti itirmirik, həm də dövlətin valyuta ehtiyatının əriməsinə «töhfə» vermiş oluruq.

  Hökumət vəziyyəti dəyişməkdə maraqlı görünür

 Son zamanlar həyata keçirilən vergi-gömrük və maliyyə islahatları, o cümlədən regionların inkişafının növbəti proqramının qəbul edilməsi problemin aradan qaldırılmasına ciddi töhfələr verə bilər. Birincisi, gömrük şəffaflığının artırılması, idxal mallarının rüsumlarının qaldırılması ilkin mərhələdə ölkədə qiymətlərin qalxmasına səbəb ola bilər. Amma bu tendensiya regionların inkişaf etdirilməsinə, yerli istehsalı stimullaşdırılmasın təkan verəcək. Yetər ki, yerli istehsalçıların dirçəldilməsi üçün ilkin mərhələdə dövlətin real dəstəyi ortada olsun.

Son zamanlar sahibkarların vergi yükünün azaldılması, kölgə iqtisadiyyatının, xüsusilə də ticarətdə ikili mühasibatlığın hədəflənməsi, bu istiqamətdə atılan real addımlardan biri kimi qiymətləndirilə bilər.

 Akif Nəsirli 

akif-nasirli@mail.ru

Xəbər Lenti

"Bavariya”dan 80 milyonluq transfer

Prezident İlham Əliyev Qazaxıstan xalqının lideri Nursultan Nazarbayevə zəng edib

"Bizim həyət" layihəsi çərçivəsində abadlaşdırılan növbəti həyət sakinlərin istifadəsinə verilib - FOTO

Ferqüssonun çeynənmiş saqqızı ŞOK QOYMƏTƏ satıldı

Vüsalə həbsdə olan Təranənin qızını ziyarət etdi - FOTO

Qazaxıstan parlamenti Astananın adının dəyişdirilməsi haqda qanun qəbul etdi

Kasilyasdan yeni müqavilə

"Qadağalarla yaşayan qızlar ikiüzlüdür" - Səmra

Türkiyədə şiddətli zəlzələ

Dariqa Nazarbayeva Qazaxıstan senatının spikeri seçilib

"Barselona"nın transfer bombası

Bundesliqa klubu yeni baş məşqçisini açıqladı

Ronaldo və Messi eyni klubda çıxış edə bilər - İDDİA

Hökumətdən maraqlı təklif - Hər ata görə min dollar

Qazaxıstanın yeni prezidenti vəzifəsinin icrasına başladı

Zakir Həsənov Pakistana rəsmi səfərə gedir

Əlilliyi olan şəxslər, valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqlar peşə təhsili müəssisələrinə müsabiqədənkənar qəbul ediləcək - YENİ QAYDA

Elmar Məmmədyarov Çili Respublikasında bir sıra görüşlər keçirib - FOTO

Evində narkotik yetişdirən şəxs ələ keçdi

Nikola Yurçeviç Qurban Qurbanovun qadağasını ləğv etdi - Zaqrebdə son vəziyyət necədir?

Azərbaycanda ötən il 1286 minik avtomobili istehsal edilib

Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan infrastruktur baxımından çox sürətlə inkişaf edir"

Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycanın qonşu dövlətlərlə əlaqələri yeni mərhələyə qədəm qoyub"

"Mərcan" toyuqlu Şah plov Novruz süfrəsinin əsas bəzəyidir

Prezident İlham Əliyev: "Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin icrası Azərbaycanın uzunmüddətli, dayanıqlı inkişafını təmin edəcək, siyasi və iqtisadi maraqlarımızı qoruyacaq"

Dörd ölkədən Türkiyəyə qarşı həmlə

"Barselona"nın bəyənmədiyi futbolçunu 25 klub istəyir

Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan xalqı islahatların nəticələrini görür və bundan sonra da görəcək"

Prezident İlham Əliyev: "Bu il və bundan sonrakı illərdə ordu quruculuğu üçün nə lazımsa, onu da edəcəyik"

Türkiyədə əməliyyat: Çox sayda PKK mənsubu həbs olundu

Azərbaycan Prezidenti: "Hər bir sahədə islahatların aparılması ilə bağlı müvafiq göstərişlər verilib və sənədlər paketi hazırlanır"

Əhalinin banklardakı pulları 8 milyard manatı keçib

Abramoviç “Çelsi”yə qiymət qoydu: 2,5 milyard!

Azərbaycan Prezidenti: "Problemli kreditlərin həlli ilə bağlı fərmanın dünyada bənzəri yoxdur"

Gümüş İtaliya yolunda

Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması üzrə danışıqlar formatının dəyişdirilməsi ilə bağlı qaldırılan məsələləri qəbul edə bilməz"

Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan yalnız və yalnız inkişaf yolu ilə gedəcək, vətəndaşların sosial vəziyyəti ildən-ilə yaxşılaşacaq"

ABŞ-Türkiyə böhranının nəticəsi ağır olacaq - Oleq Ponomarenko

Qazaxda bir gecədə üç nəfər bıçaqlandı

Düşmən cəbhədə təxribat törətdi

Tramp Makrona zəng etdi: Suriyadakı vəziyyət...

"Sarı jiletlər"in aksiyaları Fransaya 200 milyon avroya başa gəlib

"O insanlarla İŞİD arasında fərq yoxdur" - Ərdoğandan sərt sözlər

İqtisadiyyat Nazirliyinin strukturuna daxil olmayan tabeliyindəki qurumların sayı artıb

Cənubi Koreyada neft tankerində yanğın: 2 ölü

İndoneziyada zəlzələ, 5,2 bal

Azərbaycanda Novruz bayramı qeyd edilir

Qaçqın axınının azalması meyli saxlanılır

Şəkər xəstələri üçün dərmanların alınmasına ayrılan vəsait 22 faiz artırılıb

Bayram repertuarı

On yaşlı azərbaycanlı qız Amerikada 100 min dollar qazana bilər - VİDEO

ABŞ prezidentliyinə namizəd ilk 24 saat ərzində 6,1 milyon dollardan artıq vəsait toplayıb

Qızlar üçün maraqlı NOVRUZ FALLARI

Sədaqət toyunun vaxtını AÇIQLADI

Metropolitendə ilk dəfə Novruz şənliyi təqdim olunur - FOTO

Günün qoroskopu: Özəl həyatda isə işlər o qədər də yaxşı deyil

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Azərbaycan xalqını Novruz bayramı münasibətilə təbrik edib

Əfv sərəncamı Prezidentimizin humanizm siyasətinin daha bir nümunəsidir

Sabahdan BAYRAM TƏTİLİ başlayır

Övladlığagötürmə ilə bağlı yeni qaydalar hazırlanır

Türkiyədə Koroğluya abidə ucaldıldı

Tehranda təyyarədə yanğın olub

Xoşqədəm Hidayətqızı: "O rəqqasə də ailə dağıdıb"

Azərbaycan şəhəri erməni şəhəri ilə qardaşlaşıb?

Məşhur müğənnini öldürmək istəyən azərbaycanlı kimdir?

Paşinyan “Putinin NATO-su”na faciəvi ssenari yazdı: Dağılacaq, əgər...

Zurabişvili azərbaycanlılarla görüşdü - FOTO

U-21 millimizə daha bir futbolçu çağırıldı

Bütün oyunlar eyni saatda - birinci divizion

Novruzda damdan atılan duz və Bahar qız haqqında maraqlı məlumatlar

Yeni yaradılan Ərazi Tikinti-Planlaşdırma Mərkəzinin ödənişli xidmətləri - SİYAHI

Azərbaycanda bayram ərəfəsində qızıl və gümüş bahalaşıb

Bakıdan tarixi Novruz şəkilləri - FOTO

Ronaldu İspaniyada klinika açdı

AÇ-2020-nin seçmə mərhələsinin topu təqdim olundu

"0:6 hesablı məğlubiyyəti hamımız xatırlayırıq" - Maksim Medvedev

"Azərbaycan millisi bizə çətinlik yarada bilər" - xorvatiyalı hücumçu

Rusiya diviziyaları HÜCUMA HAZIRDIR

Qıpçaq bəyinin sultan nəvəsinin gedişi – Nazarbayev hər kəsi mat qoydu

BMW-dən türk dili qadağası

Bakıda yataqxanada yanğın: Sakinlər təxliyyə olundu

Riqa-Bakı-Riqa aviareysləri bərpa olunacaq

Novruz gəlir, yaz gəlir...

“Keçəl” və “Kosa” ilə bağlı təzadlı fikirlər - Onlar dəyişdirilməlidirmi?

Prezident İlham Əliyev: Bizim tariximiz qorunur, tarixi abidələr bərpa olunur və İçərişəhər öz gözəl simasını saxlayır

İtaliyanın əyalət parlamenti “erməni soyqırımı”nı tanıdı

Nəriman Həsənzadə: "Onda “Oskar”ı da ləğv etsinlər" - MÜSAHİBƏ

Gömrükçülərdən daha bir əməliyyat: 110 kiloqramdan artıq heroin aşkarlandı

Azərbaycan Premyer Liqasında 22-ci turun oyunlarının vaxtı açıqlandı

"Ailə dağıdan bütün məşhurların adını efirdə açıqlayacağam" - Xoşqədəm

"Atası yaşda kişi ilə eşq yaşamamalıdır" - Aysel Xoşqədəmi məhkəməyə verib

Messi və Dibala millinin yeni formasını təqdim etdi - FOTO

Aygün oxudu, Ayan oynadı - 3 ildir küsülüdürlər - VİDEO

Bakı toplantısının əks-sədası: Neft bahalaşır

"Aqolli Azərbaycanda ən yaxşı səfirimiz idi" - Albaniyanın prezidenti

Yeni Zelandiya terrorçusu Türkiyədə “Vampir” Drakulanın əsir saxlandığı yeri ziyarət edibmiş

"Real"ın "Liverpul"u dağıtmaq planı - Ulduzlar hədəfdədi

"Bu nə sinədir?" - Mətanətin dekoltesi tənqid edildi

Fətullah Gülənin qardaşı evində ölü tapıldı

“Bu il çempion “Neftçi” olacaq” - Ramin Musayev

Tanış olduğu qadının kişi çıxdığını görüb onu öldürdü - TƏFƏRRÜAT

"Çelsi" üçün yeni müştəri

Bakıda bank hesabından oğurluq edən şəxs tutuldu

Onlayn satış səhifələrinə inanmaq olarmı? - VİDEO - FOTO

"Qızını oğluma almaq istəyirdim" - Rozadan Fatiməyə gözlənilməz sözlər

AŞ PA məruzəçiləri Azərbaycanda məhkum olunmuş şəxslərin əfv olunmasını alqışlayıb

Azərbaycanlı “Qızıl Qurd” karate üzrə dünya çempionuna qarşı - FOTO

Narkotiklə tutuldu, evindən bıçaq-balta çıxdı - FOTO

Xalq artisti Hüseynağa Sadıqovun xatirəsi yad olundu

Turun ən yaxşısı "Zirə"nin futbolçusu oldu - FOTO

Paşinyan: "Ermənistan Azərbaycanla azaraq sərhədi keçmiş vətəndaşların mübadiləsinə hazırdır"

Keçmiş prezident ABŞ-da həbs olundu

Heydər Əliyev Sarayında “Min bir gecə” baleti nümayiş ediləcək

Expressbank bayram günlərində də müştərilərə xidmət göstərəcək

Qida təhlükəsizliyi mətbəxdə bitir

“Azərbaycanda heç kim möcüzəyə ümid etmir” - Yurçeviç

25-ci Yubiley Azərbaycan Beynəlxalq “Qida sənayesi” sərgisi

"Biz, öz işlərimizlə möhtərəm Prezidentimizi dəstəkləyirik" - İş adamı Azay Möhnətov

Azərbaycanda publik hüquqi şəxs statuslu Ərazi Tikinti-Planlaşdırma Mərkəzi yaradılır

Türkiyədə "aşirət" başçısı Leylaya elçi düşdü - FOTO

Əhali iki ayda 7 milyard manatdan çox gəlir əldə edib

Premyer Liqada 21-ci turun rəmzi komandası açıqlandı - FOTO

Baş nazirin müavini: "Əli İnsanov əvvəlki səhvinin mənəvi yükünü nəinki dərk edir, hətta onu yenidən etməyə hazırdır"

AŞPA-nın rəsmi saytı “Azərbaycan ədəbiyyatı antologiyası”ndan yazdı

Afətdən daha bir qalmaqallı addım: Nəsiminin bu qəzəlinə mahnı oxudu - İt hürər... - VİDEO

"ASAN xidmət"ə yeni sədr müavini təyin olunub

Nazarbayev istefa verdi

Ədliyyə Nazirliyi dəfnlərin vahid dövlət reyestrini aparacaq

Bakıda əcnəbi vətəndaşın pulunu oğurlayan qadın saxlanıldı

Şahzadə Turki Al Faysal: "Səudiyyə Ərəbistanı və Azərbaycan iqtisadi əməkdaşlıq üçün böyük potensiala malikdirlər"

“Çempionlar Liqasında bir favorit varsa, bu, “Barselona”dır” – Poçettino

Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin “Qəzəllər” layihəsi davam edir

Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə kimsəsiz və xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqlar üçün Novruz şənlikləri keçirilib - FOTO

Bakıda daha bir poçt şöbəsi istifadəyə verilib - FOTO

Deputatlarımız ABŞ-a səfər edəcəklər

Sumqayıtdan ev almaq istəyənlərə "Kristal Abşeron"dan ŞAD XƏBƏR

"Nar" abunəçiləri üçün Novruz kampaniyası!

Qulaq falına çıxmaq cəhalətdir - RƏY

"Qeyrətini ayaq altına atma" - Vasifdən papaq atanlara irad

Türkiyəyə gözlənilməz dəstək - Fransa da ABŞ-a qarşı çıxdı

Tanınmışlar İlkinin qızının ad gününə yığışdılar - FOTO

ETSN: Qızılğac Milli Parkında 3000-4000 qızılqaz qışlayır - FOTO