AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Kiberməkanda yeni qadağa planı: iranli siyasətçilər sosial şəbəkəyə qadağa qoyur

  35

İranın Milli Kibertəhlükəsizlik Şurası ölkədə sərbəst şəkildə istifadə edilən son sosial media platformasını - "Instagram"-ı qapatmaq niyyətindədir. Bu, İranın "Instagram" istifadəçilərini çətin ki, narahat etsin, çünki onlar bu platformadan virtual fərdi şəbəkələr və ya VPN-lər vasitəsilə yararlanırlar. Asan yayınma üsulu iranlıların hökumət filtrlərindən qaçma və "Twitter", "Facebook" və "YouTube" kimi qadağan edilmiş platformalara çıxma, "WhatsApp" və "Telegram" kimi mesajlaşma proqramlarından istifadəsinə imkan verir.

İranın mühafizəkar məhkəmə sisteminin dəstəklədiyi qadağa qüvvəyə mindikdə, prezident Həsən Ruhaninin nə edəcəyini görmək maraqlı olacaq: onun 2,2 milyondan çox "Instagram" təqibçisi var.

Nazirlər, millət vəkilləri də daxil olmaqla, bir çox yüksək vəzifəli şəxs, "Twitter" və "Telegram"-a qadağaya açıq şəkildə əhəmiyyət vermir. İranın dini lideri Ayətullah Əli Xamnəi ingilisdilli "Twitter"-də 500 mindən çox və farsdilli "Instagram"-da 2,3 milyona izləyiciyə sahibdir. "Burson Cohn & Wolfe" kommunikasiya şirkəti, "Instagram"-daki ən effektiv dünya lideri arasında Donald Trampdan sonra Xamnei və Ruhaninin gəldiyini açıqlayıb.

İslam Respublikasının ən yüksək vəzifəli şəxslərinin istifadəsinə baxmayaraq, "Instagram"-a qadağa qoyma planı göstərir ki, İran rəhbərliyi hələ də sosial media haqqında necə rəy verməli olduğuna qərar verməyib; dünyanın bir çox ölkəsi kimi hüdudsuz girişlə, Çin kimi, məhdud daxilolma arasında orta yol tapmağa çalışır.

Siyasi media və mesajlaşma platformaları ilə bağlı olan İranın "milli interneti" nüvafiq rəsmi plan hazırlamağı nəzərdə tutur. O, hökumət tərəfindən nəzarət altına alınacaq. Çinin "Sina Weibo" və "WeChat" - beynəlxalq platformaları süzgəcdən keçirmə filtri kimi.

İran rəsmilərinin, Çinin etdiyi tək, icazəsiz VPN istifadəsinin qarşısını almaq qabiliyyətinə malik olması məlum deyil. İstifadəçiləri izləmək asan deyil. Bir çox VPN-lər pulsuzdur və kredit kartı ödənişlərinə ehtiyac qalmır.

Hər halda, Pekindan fərqli olaraq, Tehranda nəyə icazə verilməli və verməməli barədə fikir birliyi yoxdur. Ruhani və onun kommunikasiya naziri Məhəmməd Cavad Azəri Cahromi, sosial mediaya daha açıq çıxışı müdafiə edirlər. Xamnəi daha mühafizəkardır, amma Qərb platformalarından özünün istifadə etməsi bu şəbəkələrə ikili münasibəti göstərir.

Bu qeyri-müəyyənlik sosial media ekosisteminin inkişafına təkan verib. İranlı məşhurlar, idmançılar, xəbər təşkilatları - hətta nifrətamiz zəngin uşaqları - informasiya və əyləncənin aparıcı mənbəyi olan Qərb platformalarında böyük izləyici kütləsi toplayıblar. Bir çox İran müəssisələri sadə media və mesajlaşma proqramlarını rəqəmsal marketinq və e-ticarət üçün istifadə edir. Ölkənin aparıcı süd şirkəti olan "Kalleh"in, yaxud "Digikala"nın "Instagram" hesabları "Amazon"dan geri qalmır.

"Instagram"-ı məhdudlaşdırmaq çoxsaylı pərakəndə ticarət, reklamveren və s. üçün biznes modelinin əsas hissəsini texniki cəhətdən kriminallaşdıra bilər. Amma "Telegram"-la olduğu kimi, onlar bu qadağanı da, yəqin ki, adlayacaqlar.

Sadə iranlılar üçün VPN-lərlə birlikdə istifadə edilən bu proqramlar, bir növ, rəqəmsal məkanda ictimai söhbət və mübahisə meydanıdır. Bir çoxları, həmçinin ictimai mediada fəaliyyət göstərən siyasətçilər və vəzifəli şəxslərlə ünsiyyət quraraq, hökumətin uğursuzluqlarını göstərir və cavabdehlik tələb edirlər.

Sosial media kampaniyaları vəzifəlilərin idman stadionlarında qadınların iştirakına icazə verilməsi, müəllimlərin maaşını artırmaq və ekoloji problemlərə diqqət çəkməyə yardımçı olur.

Zaman-zaman sosial media kampaniyaların tanınmış ictimai xadimi yerdən-yerə də vurduğu hallar olur. Məsələn, dekabrın sonunda 1980-ci illərdə İran-İraq müharibəsi zamanı Məsləhət Şurasının katibi və İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun komandiri olmuş Möhsün Rzai minlərlə insanın həlak olduğu əməliyyatın ("Kərbəla-4" - tərc.) qəsdən həyata keçirildiyini yazıb. Guya İran tərəfi "hərbi yanıltma" üsuluna əl atıb.

Demokratikmusavat.com strateq.az-a istinadən bildirir ki, bir çox iranlılar bu tviti qəzəblə qarşılayıb: Rzainin tvitinə 4000 (çox qəzəbli) şərh və yalnız 2400 "layk" gəlib. Hətta İİKK-nin elit "Qüds" qüvvələrinin lideri Qasim Süleymani Rzainin iddiasını inkar etməyə məcbur olub.

"Tweet"-inin dərcindən 48 saat sonra Rzai üzr istəmək məcburiyyətində qalıb.

Politoloq Sadiq Zibakəlam Rabitə və Kommunikasiya Nazirliyinin təşkil etdiyi bir tədbirdə çıxış edərək bildirib ki, "Məclis, kəşfiyyat xidməti, prokurorluq və ya digər dövlət təşkilatları deyil, məhz kiberməkan Rzaini sözlərini geri götürməyə vadar edib".

Hərbi komandanın "Twitter"-də geri çəkilməyə məcbur edilməsi İran hökumətinə təhlükə törətmir. 2009-cu ildə "yaşıl inqilab"da etirazçıların "Twitter"-dən istifadəsini unutmamış İran rəhbərliyindəki mühafizəkar qruplarda isə bu, narahatlıq doğurur.

Nazirliyin tədbirində  Zibakəlam sosial media gücünün "qorxulu" olduğunu etiraf edib. "Instagram"-ı qadağan etmə planı da həmin qorxunun məhsuludur.

Amma praktiki baxımdan qadağa rəmzidir, qorxuya qarşı boş bir hərəkətidir. Rusiyanın mesajlaşma proqramı ilə "Telegram"-ın İran təcrübəsi daha nümunəvidir. O, ötən il aprelin 30-dan etibarən qapadılıb. Çünki "cinayət əməlləri üçün təhlükəsiz sığınacaq" halına gəlmişdi (Başqa sözlə, valyuta tacirləri tərəfindən ABŞ dollarının vahiməli alışını gücləndirən söz-söhbətlər yaymaq üçün istifadə edilmiş, İran rialını ucuzlaşdırmışdı).

"Telegram"-a nəzarəti əldə etmək üçün hökumət yerli kanallara çıxışın iplərini əlinə almışdı. Amma "Telegram" müştəriləri qadağanı adlamaq üçün VPN-lərə üz tutdu.

Tehran Universitetində aparılan bir araşdırmaya görə, qadağanın qüvvəyə mindiyi tarixdə gündəlik istifadə 2,4 milyarddan 850 milyona enib. Ancaq iki həftə sonra bu rəqəm 1,6 milyarda qədər yüksəlib. Noyabr ayına qədər hətta mühafizəkar siyasətçilər "Telegram"-ın istifadəsinə qayıdıblar.

Odur ki, Ruhani birdən "Instagram"-dan yoxa çıxarsa, onun 2,2 milyon izləyicisi ümidsizliyə qapılmayacaq: prezident tezliklə şəbəkəyə dönəcək.

Demokratikmusavat.com

Xəbər Lenti

12 il sonra üçəmləri oldu, üçotaqlı mənzil bağışlandı - FOTO

Novruz tətilini necə keçirək? - Gənclərə məsləhət

Həyat yoldaşı Aytən Səfərovanı belə təbrik etdi - FOTO

Niderlandda atışma nəticəsində üç nəfər həlak olub

Türkün zəfər dastanı - Çanaqqala savaşının 104-cü ili

Senator Kirsten Cillibrand 2020-ci ildə ABŞ prezidenti vəzifəsinə namizədliyini irəli sürəcək

Görkəmli xanəndə Xan Şuşinskinin vəfatından 40 il ötür

Ölənlərin sayı minə çata bilər - Mozambik prezidentindən ŞOK AÇIQLAMA

Yeni Zelandiyada kütləvi qətl törədən şəxs haqda daha bir fakt

Babayandan Qarabağla bağlı inanılmaz TƏKLİF

Kiyevdə Poroşenkonun şirniyyat mağazası yandı - VİDEO

Babam yaşındakı kişinin qucağında... - Terrorçudan şok etiraf

Gənc oğlan azyaşlı qohumunu cinsi əlaqəyə məcbur etdi - Qusarda şok olay

Nazir: "Venesuela neft tədarükü üçün yeni bazarlar axtarır"

Nazpərini Hema Maliniyə oxşatdılar - FOTO

Ruhani: "İran ABŞ-ı məhkəməyə verməlidir"

“Türk Hava Yolları” Antalya-Bakı-Antalya istiqamətində birbaşa uçuşlara başlayır

Yol polisi ər-arvadı belə döydü - İranda tükürpədən olay - VİDEO

Trend İnformasiya Agentliyinin əməkdaşı KİVDF-nin elan etdiyi yazı müsabiqəsinin qalibi olub - FOTO

Əli Həsənov: "Azərbaycan dövlətinin KİV-lərə, jurnalistlərə dəstəyi şəffaf şəkildə həyata keçirilir, bu prosesdə heç bir qaranlıq məqam yoxdur" - FOTO

Əli Həsənov: "Azərbaycan dövlətinin KİV-lərə, jurnalistlərə dəstəyi şəffaf şəkildə həyata keçirilir, bu prosesdə heç bir qaranlıq məqam yoxdur"

Artıq ayrı evlərdə yaşayırlar

Allahşükür Paşazadə Novruz bayramı münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik edib

Salyan Rayon Mərkəzi Xəstəxanasının Doğum Evinin və Uşaq Xəstəxanasının əsaslı təmirinə 2 milyon manat ayrılıb

İstanbul heç vaxt Konstantinopol olmayacaq - Ərdoğan

Hikmət Hacıyev Almaniya XİN-in Şərqi Avropa bölməsinin direktoru ilə görüşüb

“Qarabağ”ın qapıçısı Fransa ilə oyun üçün milliyə çağırıldı

"Elə qadın var ki, müğənni ondan namusludur" - Damla

“Messi ilə eyni dövrdə yaşamaq xoşbəxtlikdir” - Valverde

Elnur niyə efirlərdən imtina edib?

“Narkotikə görə 1-2 sutka komada olmuşam” - Elşad Xose

"Beşiktaş"ın futbolçusu Azərbaycan millisindən kənarlaşdırıldı

Prezident İlham Əliyev Azərbaycan xalqını Novruz bayramı münasibətilə təbrik edib

“Bacanaqlar”da bu dəfə Afəti ələ saldılar - VİDEO

Gürcüstan parlamentində dava - VİDEO

Millət vəkili: "Əfv sərəncamlarının verilməsi humanizm, əxlaqi və cəmiyyətdaxili harmoniyanın qorunması baxımından böyük önəm daşıyır"

Nazirlər Kabinetinin illik hesabatı: sistemli və ardıcıl fəaliyyətin töhfələri

Gülnarə Xəlilovanın “Novruz” kolleksiyasi Özbəkistanda təqim ediləcək - VİDEO - FOTO

Səudiyyəli nazir: "Azərbaycan OPEC+ sazişinin digər ölkələri üçün nümunədir"

Ekspert: "Prezident İlham Əliyevin əfv sərəncamı ulu öndər Heydər Əliyevin humanizm siyasətinin uğurla davam etdirilməsinin təsdiqidir"

UEFA Ronalduya intizam işi açdı - "Atletiko" ilə oyunda etdiyi hərəkətə görə

Kəpəyin istehsalı və satışının da ƏDV-dən azad edilməsi təklif olunur

Azərbaycana 84 kq heroin keçirmək istədilər, qarşısı alındı

LUKOYL Azərbaycanda fəaliyyətini genişləndirmək istəyir

Poçt göyərçini fantastik qiymətə satıldı - FOTO

Maştağada 7 nömrəli Birləşmiş Şəhər Xəstəxanasının ərazisində yeni korpusun tikintisi ilə bağlı maliyyə vəsaiti ayrılıb

“Xoşuma gəldi, qoydum belimə” - Küçədən silah tapan şəxs - VİDEO - FOTO

OPEC+ monitorinq komitəsinə yeni ölkələr daxil olacaq

Hikmət Hacıyev: "Azərbaycanın da səbrinin həddi var"

Rüşvətə görə həbs edilən prokuror azadlığa buraxıldı

Xorvatiya - Azərbaycan oyununun hakimləri açıqlandı

"Testene Art Baku" III Beynəlxalq İncəsənət festival-müsabiqənin Qala konserti keçirildi

Nəhənglərin Kante savaşı - "Çelsi" 100 milyon tələb edir

Siyavuş Novruzov: "Əfv sərəncamının imzalanması xarici qüvvələri, ermənipərəst dairələri ciddi şəkildə narahat edir"

Nəsrinin incəbelliyinin sirri - 7-dən sonra yemək yemir - FOTO

İki qadın futbolçu nişanlandı - FOTO

Bank Respublika Torpaq çərşənbəsində kreditlər üzrə faizləri endirəcək!

Sevda bir çantaya 5 min dollar ödəyib

Bottas Avstraliya Qran Prisinin qalibi oldu

Xristian futbolçu müsəlmanlara dəstək oldu - VİDEO

OPEK+ ölkələrinin növbəti görüşü təxirə salına bilər

Azərbaycan OPEK+ sazişi çərçivəsində göstəricilərini daha da yaxşılaşdıracaq

Qızların Avropa çempionatında yumruq davası - VİDEO

"Nar" nömrə ilə xaricdə Wi-Fi pulsuzdur

İranda çay daşdı - Park su altında qaldı - VİDEO

2010-cu ildə Şəbnəm - Təəccübləndirən dəyişim - FOTO

“Ronalduya nifrət edirəm, ancaq…” – Qrizmann

Rusiyalı ekspert Azərbaycan-Səudiyyə Ərəbistanı birgə layihələrinin reallaşdırılmasını proqnozlaşdırır

“Bəzilərində xarizma və sənət yoxdur” - Əməkdar artistdən atmaca - VİDEO - FOTO

Super Liqada qalmaqal - Derbi yarıda qaldı - FOTO

Hollandiyada tramvayda gülləbaran - FOTO

Millət vəkili: "Prezidentin əfv sərəncamı ümumi ictimai həmrəylik baxımından da əlamətdar hadisəyə çevrildi"

Serbiyada prezidentin istefası istənilir - FOTO

Aşıq Ulduz iş adamı olan kürəkəninin sərvətindən danışdı: "Bakıda, İstanbulda evi..."

Sosial şəbəkədən asılı qalanların qorxusu - VİDEO - FOTO

Abbas Bağırov ilk dəfə həyat yoldaşı və oğlu ilə - FOTO

"İndi arvadlarımıza daha çox vaxt ayıracağıq" - Tomas Müller

Yeni 10 manatlıqlar dövriyyəyə buraxılıb - FOTO

Yeni 10 manatlıqlar dövriyyəyə buraxılıb

İstanbulda fabrik yanır: 5 nəfər zəhərlənib - YENİLƏNİB

Əfsanəvi gitaraçı vəfat etdi

140 kq-lıq qadın 9 yaşlı qızın üstündə oturub, öldürdü - FOTO

Realiti şounun iştirakçısı meşədə ölü tapıldı - FOTO

"Pop oxuyanlar acından ölür, mənə isə bir toya 7 min verirlər"

"Xalq seçimi": Day.Az-ın oxucuları yaxşıların yaxşısını seçdilər - VİDEO - FOTO

Doğuş "Səni axtarıram"a bu geyimdə gəldi - FOTO

İşdən çıxarılan tibb işçilərindən daha bir VİDEO

Məscid qətliamını canlı yayımlayan yeniyetmə də həbs olundu - FOTO

Bakı ilə Dərbənd və Maqas şəhərləri arasında əməkdaşlıq memorandumu imzalanıb

Cüdo üzrə paralimpiya yığmamız Gürcüstana gedib

Talıbdan onu tənqid edənlərə: "İkiüzlülər" - Qalmaqal

Deputat: "OPEC+ formatında iclasın Bakıda keçirilməsi mühüm hadisədir"

Bursa səfərində "Qalatasaray"dan möhtəşəm geri dönüş - VİDEO - FOTO

Aydın Xırdalanlı bu hala düşdü - FOTO

Prezident İlham Əliyev Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin enerji və sənaye nazirini qəbul edib

Messidən het-trik, "Barselona" darmadağınla qalib gəldi - VİDEO - FOTO

İsrail əsgəri öldürüldü, Qəzzada ehsan paylandı

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün müdafiəsi, 20 Yanvar və Çernobıl hadisələri zamanı əlil olanlar avtomobillə təmin olunacaqlar - SƏRƏNCAM

Səudiyyəli nazir: "Əsas məqsəd qlobal neft ehtiyatları səviyyəsini normallaşdırmaqdır"

Nazir müavini: "Rusiya OPEK+ sazişinin icrasına sadiqdir"

İki gün ərzində 31 cinayətin üstü “isti izlər”lə açıldı

Muğam Mərkəzində "musiqi alətlərinin tarixi” mövzusunda beynelxalq konfrans keçirilib - FOTO

Azərbaycanlı aktyor həmkarı ilə evləndi - FOTO

Nazir: "Azərbaycan OPEC-in neft bazarında balansın saxlanması üzrə səylərini bundan sonra da dəstəkləməyə hazırdır"

ARB 24-ün keçmiş əməkdaşları telekanal adından sui-istifadə edirlər - AÇIQLAMA

Muğam Mərkəzində konsert keçirilib - FOTO

Aprelin 1-dən yaşa görə müavinətlər 80 faizə yaxın artırılacaq

"Transfer sehrbazı" "Sevilya"ya qayıtdı

“Aparıcı olduğuma görə məni almırdılar”

“Marsel” də PSJ ilə bacarmadı

"Mançester Siti"yə zəif rəqib

La Liqa: lider fərqi artırdı

Yeni Zelandiya silah dövriyyəsi haqqında qanunu sərtləşdirir - Terror aktından sonra

Övladlığagötürmə ilə bağlı YENİ QAYDALARın layihəsi hazırlanır

“Gəlişini mayda gözləyirdik, özünü marta çatdırdı” - FOTO

"Prezident İlham Əliyevin əfv sərəncamı məhkum üzvü olan ailələrin bayram sevincinə əlavə sevinc qatdı"

“Boeing” qəzaları arasında oxşarlıq aşkarlandı - FOTO

Cəmilənin FOTOların istifadə edib, saxta hesab açdılar - FOTO

Kosmik təhlükə: Yerə asteroid yaxınlaşır

Ərdoğan tramvay sürdü - FOTO

Latviyalı nazir: "Azərbaycanla nəqliyyat sahəsində əməkdaşlıqda maraqlıyıq"

Bakıda OPEC+ Birgə Monitorinq Komitəsinin iclası start götürür

Bakıda güclü külək əsir

Boksçumuz Avropa çempionu oldu

Çin prezidenti İtaliya, Fransa və Monakoya səfər edəcək

Konqo DR-da qatar relsdən çıxıb: onlarla ölü və yaralı

Terrorçuya haqq qazandıran siyasətçini peşman etdilər

Messi "Barselona"nın tərkibində ən çox qələbə qazanan futbolçudur

Əfqanıstanda 5 İŞİD üzvü məhv edilib

Zelandiya teraktının səbəbkarı... - Türk nazir açıqladı

Xalid Əl Falih: "OPEK+ razılaşmasının icrası mart ayında 100 faizi keçəcək"

Honkonq metrosunda qatarlar toqquşub - FOTO

Bu dəfə "Boinq" sərnişinləri ölümdən döndü

"S-400 sistemlərinin alınması ABŞ-Türkiyə münasibətlərində ciddi problemlər yaradır"

Milan derbisində 5 qol vuruldu

Nazir: "Kiçik və orta biznesə sərmayələr Latviya və Azərbaycan arasında iqtisadi əməkdaşlığa böyük fayda verəcək"

Zimbabvedə daşqınlar nəticəsində ölənlərin sayı 65-ə çatıb

"Neft bazarında əminlik tədricən qayıdır"

5 ədəd top mərmisi tapılıb - FOTO

Bakteriya mənşəli qida zəhərlənmələri - İnsan orqanizminə düşdükdə...

İnformasiya müharibəsi dövründə kibertəhlükəsizlik

"İnsan vətənpərvər doğulmur, yetişdirilir" - Mənim balam - FOTO

"Azərbaycan ordusu aprel döyüşləri ilə düşmənə mesaj verdi"

Günün qoroskopu: İntuisiyanızın səsinə qulaq verin

Terrorçunun ailəsi üzr istədi - FOTO

Dəməşq qərb dördlüyünün birgə bəyanatına cavab verdi

Türk əsgərlər xüsusi təhlükəli terrorçunu məhv etdilər