AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Səudiyyə-ABŞ əlaqələrində qarışıqlıq dönəmi

  30

Bu il ABŞ xarici siyasət tarixinin mühüm bir ildönüm qeyd edilir.

Əlli il bundan əvvəl, 1969-cu ildə ABŞ prezidenti Riçard Nikson öz doktrinasını elan edib. "Nikson doktrinası"na əsasən, ABŞ, öz bölgələrində təhlükəsizlik məsuliyyətini boynuna götürən dost ölkələrə vurğu edərək onlara hətərəfli dəstək verir. Bu, İran və Səudiyyə Ərəbistanını Körfəzin "əkiz sütunlar"ı halına gətirib çıxardı və əsas diqqət İrana yönəldildi.

Sözügedən iki ölkə Sovet İttifaqının təsiri altında sosializmin regional yayımına qarşı çıxmalı və neftin Körfəzdən qlobal bazarlara axınını təmin etməli idi.

On il sonra İslam inqilabı mühafizəkar İran rejimini devirdikdə, Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ-ın bölgədə strateji maraqlarının yeganə sütunu və sonrakı 40 ildə onun əsas regional ortağı olaraq qaldı. Ancaq 50 illik yubileyinə yaxınlaşdığımız "Nikson doktrinası"na əsaslanan xüsusi əlaqələr dramatik şəkildə aşılanmağa başlayıb.

2018-ci ildə Səudiyyə Ərəbistanı şahzadəsi Məhəmməd bin Salmanın (MBS) bir sıra xarici siyasət səhvləri - Yəmən münaqişəsi, qonşu Qətərin blokadası və Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının süqutu ilə bağlı narahatlıqlar artıb. MBS, getdikcə daha çox impulsiv və şüursuz şəxs olaraq görülür və onun taxt-taca layiqliyi şübhə doğurur.

Şahzadənin Səud Evində ənənəvi kollektiv qərarvermə və hakimiyyət balansını pozan, hakimiyyətin mərkəzləşdirilməsinə yönələn hərəkətləri daxili sabitliyin və Səudiyyə Ərəbistanının mühüm iqtisadi inkişaf proqramının - "Vision 2030"-un potensialına dair narahatlıqları artırıb.

Səudiyyə Ərəbistanı konsulluğunda jurnalist Camal Xaşuqcinin qətlə yetirilməsindən sonra Konqresdə bu narahatlıqlar görünməmiş səviyyəyə çatıb. Respublikaçı senator Lindsi Qraham, MBS-i Xaşuqci cinayətinin günahkarı elan edib və onun dəyişdirilməsinə çağırıb, yəni Riyad əleyhinə hərəkətə keçmək üçün addım atılıb.

2019-cu il ABŞ-Səudiyyə əlaqələrində yeni bir dinamikanın başlanğıcı olacaqmı?

Bu sualın cavabı əsasən ABŞ Konqresinə bağlıdır.

ABŞ Konqresi xarici siyasəti müəyyən edə bilər

ABŞ-da xarici siyasət qərarlarını qəbul etmək üstünlüyü, Konstitusiyaya əsasən, prezidentə aiddir. Bununla belə, Konqres xarici siyasət məsələləri üzrə qanunvericiliyi təmin edə bilər və buna görə də, xarici siyasət gündəmini diktə etmək potensialına malikdir.

Bundan əvvəllər də belə hallar baş verib.

1990-cı illərdə, məsələn, Konqres Klinton administrasiyasının İrana yanaşamasnı dəyişdirməyi bacarıb. Lobbiçi qruplar həm demokratlar, həm də respublikaçılar arasında anti-İran əhval-ruhiyyəsini gücləndirməyə müvəffəq olublar.

Nəticədə, İran əleyhinə xarici sanksiyalar haqqında 1995-ci il tarixli Qanun qəbul olunub; 1996-cı ildə İrana və Liviyaya, İranın energetika sektoruna 20 milyon dollardan çox sərmayə qoymuş beynəlxalq şirkətlərə qarşı sanksiya tətbiq edilib.

Prezident Bill Klinton, sonradan prezident Barak Obamanın etdiyi şəkildə, İranla praqmatik əlaqələr qurmaq istəyib. Ancaq həm demokratlar, həm də respublikaçıların dəstəklədiyi bu iki qanun layihəsini imzalamaq məcburiyyətndə qalıb. Klinton administrasiyası Körfəzin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə həm İrana, həm də İraqa qarşı sərt "ikili mühafizə" strategiyasını qəbul etməi olub.

Beləliklə, Klinton İran prezidenti Xatəmi tərəfindən təklif olunan əlaqələrin daha da inkişaf etdirilməsinə üstünlük verə bilməyib.

Konqres həm də xarici siyasət məsələlərində üçdə iki səs çoxluğu ilə prezident vetolarını aşa bilər. Obamanın ikinci rəhbərliyi dövründə, konqresmenlər əsasən, 9/11 qurbanları ailələrinin Səudiyyə hökumətinə qarşı məhkəmə iddialarına imkan verən Terrorizmə Qarşı Mübarizə Qanunun qəbuluna nal olublar. Obama dərhal qanun layihəsinə veto qoyub, lakin həm Nümayəndələr Palatası, həm də Senat vetonun ləğvi lehinə səs verb.

Bu, Konqresin narahatlıqları olduqda ABŞ-ın xarici siyasət gündəmini təyin etmə potensialını göstərir.

Tramp örtüyü

Sələfləri kimi, prezident Donald Tramp da Yaxın Şərqdə Konqresin qarşısını ala biləcəyi müəyyən xarici siyasət yolunu davam etdirməyə qərarlıdır.

Tramp Səudiyyə Ərəbistanı ilə əlaqələri mühüm sayır və üç yoldan faydalanmağa çalışır: Səudiyyənin silah satın alması, Səudiyyənin Fələstinə dair "əsrin müqaviləsi"ni dəstəkləməsi və Səudiyyə Ərəbistanının anti-İran oxunda iştirakı - Obama mirasını ləğvi.

O, ABŞ-Səudiyyə münasibətlərinin ənənəvi sütunlarına, o cümlədən müdafiə sahəsində əməkdaşlıq, kəşfiyyat məlumatlarını bölüşdürmə və neft hasilatına az diqqət yetirir. ABŞ, Səudiyyə Ərəbistanının artıq dünyanın ən böyük neft istehsalçısı olmadığını nəzərə alır; prezident Riyadın dünya neft qiymətlərinə çox az təsir etdiyini də bilir.

Riyad və xüsusilə MBS ilə yaxşı münasibətləri davam etdirməkdə gördüyü faydanı nəzərə ala Tramp bu günə qədər xarici siyasət səhvlərini qınaması şərti ilə, gənc tacdar şahzadəni örtüklə təmin edib. Lakin bu vəziyyət dəyişə bilər.

Tramp öz qərar və öhdəlikləri ilə bağlı səbatlı olmadığını isbatlayıb. Dekabr ayında onun rəhbərliyi ABŞ qoşunlarının Suriyadan çıxarılmasını bəyan edib. Bu qərar yalnız ABŞ-ın kürdlərə aid öhdəliklərinə deyil, həm də anti-İran oxunun maraqlarına ziddir.

Daha önəmli budur ki, o, artıq xarici siyasətlə bağlı Konqresin təzyiqinə boyun əyir. 2017-ci ildə Konqresdə Rusiya, Şimali Koreya və İranı hədəfləyən sanksiya aktları, məsələn, Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə əməkdaşlığı məhdudlaşdırb. Tramp qanun layihəsinin icra hakimiyyəti orqanının danışıqlar aparmaq səlahiyyətini mənimsəməsindən şikayətlənib. Lakin prezident Konqresin veto perspektivini nəzərə alaraq, qanunu imzalamalı olub.

Konqres artıq Səudiyyə Ərəbistanına dair ilk addımlar atıb. 2018-ci ilin noyabrında ABŞ Senatı iki qeyri-icbari qətnamə qəbul edib. Birinci qətnamə Trampdan Yəməndəki hərbi əməliyyatlarda iştirakdan çəkinməyə çağırır. İkincisi isə MBS-i Xaşuqci cinayəti ilə bağlı ittiham edir.

Önümüzdəki aylarda nəzərdən keçiriləcək bir sıra qanun layihələri və qətnamələrin məzmunu da bəllidir. Bunlara Senatın qanunları daxildir: Səudiyyə Ərəbistanına hərbi yardımın qadağan edilməsi, həmçinin 2018-ci ildə OPEK və Rusiya tərəfindən istehsalın azaldaılmasına dair qərar nəzər alınmaqla, neft istehsalı və ixracatı kartelləri barədədir.

Bu tədbirlər, ehtimal ki, MBS-i cəzalandırmaq üçün ikitərəfli konsensusla irəli sürülür. Şahzadənin varislikdən məhrum edilməsi Konqresin hərəkətinin qarşısını ala bilər, ancaq Səudiyyə rəhbərliyi buna meyilli deyil.

Beləliklə, 2019-cu il ABŞ-Səudiyyə əlaqələrində yeni bir dinamikanın başlanğıcı ola bilər, amma onu prezident yox, Konqresin müəyyənləşdirməsi və formalaşdırması mümkündür.

Demokratikmusavat.com

Xəbər Lenti

12 il sonra üçəmləri oldu, üçotaqlı mənzil bağışlandı - FOTO

Novruz tətilini necə keçirək? - Gənclərə məsləhət

Həyat yoldaşı Aytən Səfərovanı belə təbrik etdi - FOTO

Niderlandda atışma nəticəsində üç nəfər həlak olub

Türkün zəfər dastanı - Çanaqqala savaşının 104-cü ili

Senator Kirsten Cillibrand 2020-ci ildə ABŞ prezidenti vəzifəsinə namizədliyini irəli sürəcək

Görkəmli xanəndə Xan Şuşinskinin vəfatından 40 il ötür

Ölənlərin sayı minə çata bilər - Mozambik prezidentindən ŞOK AÇIQLAMA

Yeni Zelandiyada kütləvi qətl törədən şəxs haqda daha bir fakt

Babayandan Qarabağla bağlı inanılmaz TƏKLİF

Kiyevdə Poroşenkonun şirniyyat mağazası yandı - VİDEO

Babam yaşındakı kişinin qucağında... - Terrorçudan şok etiraf

Gənc oğlan azyaşlı qohumunu cinsi əlaqəyə məcbur etdi - Qusarda şok olay

Nazir: "Venesuela neft tədarükü üçün yeni bazarlar axtarır"

Nazpərini Hema Maliniyə oxşatdılar - FOTO

Ruhani: "İran ABŞ-ı məhkəməyə verməlidir"

“Türk Hava Yolları” Antalya-Bakı-Antalya istiqamətində birbaşa uçuşlara başlayır

Yol polisi ər-arvadı belə döydü - İranda tükürpədən olay - VİDEO

Trend İnformasiya Agentliyinin əməkdaşı KİVDF-nin elan etdiyi yazı müsabiqəsinin qalibi olub - FOTO

Əli Həsənov: "Azərbaycan dövlətinin KİV-lərə, jurnalistlərə dəstəyi şəffaf şəkildə həyata keçirilir, bu prosesdə heç bir qaranlıq məqam yoxdur" - FOTO

Əli Həsənov: "Azərbaycan dövlətinin KİV-lərə, jurnalistlərə dəstəyi şəffaf şəkildə həyata keçirilir, bu prosesdə heç bir qaranlıq məqam yoxdur"

Artıq ayrı evlərdə yaşayırlar

Allahşükür Paşazadə Novruz bayramı münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik edib

Salyan Rayon Mərkəzi Xəstəxanasının Doğum Evinin və Uşaq Xəstəxanasının əsaslı təmirinə 2 milyon manat ayrılıb

İstanbul heç vaxt Konstantinopol olmayacaq - Ərdoğan

Hikmət Hacıyev Almaniya XİN-in Şərqi Avropa bölməsinin direktoru ilə görüşüb

“Qarabağ”ın qapıçısı Fransa ilə oyun üçün milliyə çağırıldı

"Elə qadın var ki, müğənni ondan namusludur" - Damla

“Messi ilə eyni dövrdə yaşamaq xoşbəxtlikdir” - Valverde

Elnur niyə efirlərdən imtina edib?

“Narkotikə görə 1-2 sutka komada olmuşam” - Elşad Xose

"Beşiktaş"ın futbolçusu Azərbaycan millisindən kənarlaşdırıldı

Prezident İlham Əliyev Azərbaycan xalqını Novruz bayramı münasibətilə təbrik edib

“Bacanaqlar”da bu dəfə Afəti ələ saldılar - VİDEO

Gürcüstan parlamentində dava - VİDEO

Millət vəkili: "Əfv sərəncamlarının verilməsi humanizm, əxlaqi və cəmiyyətdaxili harmoniyanın qorunması baxımından böyük önəm daşıyır"

Nazirlər Kabinetinin illik hesabatı: sistemli və ardıcıl fəaliyyətin töhfələri

Gülnarə Xəlilovanın “Novruz” kolleksiyasi Özbəkistanda təqim ediləcək - VİDEO - FOTO

Səudiyyəli nazir: "Azərbaycan OPEC+ sazişinin digər ölkələri üçün nümunədir"

Ekspert: "Prezident İlham Əliyevin əfv sərəncamı ulu öndər Heydər Əliyevin humanizm siyasətinin uğurla davam etdirilməsinin təsdiqidir"

UEFA Ronalduya intizam işi açdı - "Atletiko" ilə oyunda etdiyi hərəkətə görə

Kəpəyin istehsalı və satışının da ƏDV-dən azad edilməsi təklif olunur

Azərbaycana 84 kq heroin keçirmək istədilər, qarşısı alındı

LUKOYL Azərbaycanda fəaliyyətini genişləndirmək istəyir

Poçt göyərçini fantastik qiymətə satıldı - FOTO

Maştağada 7 nömrəli Birləşmiş Şəhər Xəstəxanasının ərazisində yeni korpusun tikintisi ilə bağlı maliyyə vəsaiti ayrılıb

“Xoşuma gəldi, qoydum belimə” - Küçədən silah tapan şəxs - VİDEO - FOTO

OPEC+ monitorinq komitəsinə yeni ölkələr daxil olacaq

Hikmət Hacıyev: "Azərbaycanın da səbrinin həddi var"

Rüşvətə görə həbs edilən prokuror azadlığa buraxıldı

Xorvatiya - Azərbaycan oyununun hakimləri açıqlandı

"Testene Art Baku" III Beynəlxalq İncəsənət festival-müsabiqənin Qala konserti keçirildi

Nəhənglərin Kante savaşı - "Çelsi" 100 milyon tələb edir

Siyavuş Novruzov: "Əfv sərəncamının imzalanması xarici qüvvələri, ermənipərəst dairələri ciddi şəkildə narahat edir"

Nəsrinin incəbelliyinin sirri - 7-dən sonra yemək yemir - FOTO

İki qadın futbolçu nişanlandı - FOTO

Bank Respublika Torpaq çərşənbəsində kreditlər üzrə faizləri endirəcək!

Sevda bir çantaya 5 min dollar ödəyib

Bottas Avstraliya Qran Prisinin qalibi oldu

Xristian futbolçu müsəlmanlara dəstək oldu - VİDEO

OPEK+ ölkələrinin növbəti görüşü təxirə salına bilər

Azərbaycan OPEK+ sazişi çərçivəsində göstəricilərini daha da yaxşılaşdıracaq

Qızların Avropa çempionatında yumruq davası - VİDEO

"Nar" nömrə ilə xaricdə Wi-Fi pulsuzdur

İranda çay daşdı - Park su altında qaldı - VİDEO

2010-cu ildə Şəbnəm - Təəccübləndirən dəyişim - FOTO

“Ronalduya nifrət edirəm, ancaq…” – Qrizmann

Rusiyalı ekspert Azərbaycan-Səudiyyə Ərəbistanı birgə layihələrinin reallaşdırılmasını proqnozlaşdırır

“Bəzilərində xarizma və sənət yoxdur” - Əməkdar artistdən atmaca - VİDEO - FOTO

Super Liqada qalmaqal - Derbi yarıda qaldı - FOTO

Hollandiyada tramvayda gülləbaran - FOTO

Millət vəkili: "Prezidentin əfv sərəncamı ümumi ictimai həmrəylik baxımından da əlamətdar hadisəyə çevrildi"

Serbiyada prezidentin istefası istənilir - FOTO

Aşıq Ulduz iş adamı olan kürəkəninin sərvətindən danışdı: "Bakıda, İstanbulda evi..."

Sosial şəbəkədən asılı qalanların qorxusu - VİDEO - FOTO

Abbas Bağırov ilk dəfə həyat yoldaşı və oğlu ilə - FOTO

"İndi arvadlarımıza daha çox vaxt ayıracağıq" - Tomas Müller

Yeni 10 manatlıqlar dövriyyəyə buraxılıb - FOTO

Yeni 10 manatlıqlar dövriyyəyə buraxılıb

İstanbulda fabrik yanır: 5 nəfər zəhərlənib - YENİLƏNİB

Əfsanəvi gitaraçı vəfat etdi

140 kq-lıq qadın 9 yaşlı qızın üstündə oturub, öldürdü - FOTO

Realiti şounun iştirakçısı meşədə ölü tapıldı - FOTO

"Pop oxuyanlar acından ölür, mənə isə bir toya 7 min verirlər"

"Xalq seçimi": Day.Az-ın oxucuları yaxşıların yaxşısını seçdilər - VİDEO - FOTO

Doğuş "Səni axtarıram"a bu geyimdə gəldi - FOTO

İşdən çıxarılan tibb işçilərindən daha bir VİDEO

Məscid qətliamını canlı yayımlayan yeniyetmə də həbs olundu - FOTO

Bakı ilə Dərbənd və Maqas şəhərləri arasında əməkdaşlıq memorandumu imzalanıb

Cüdo üzrə paralimpiya yığmamız Gürcüstana gedib

Talıbdan onu tənqid edənlərə: "İkiüzlülər" - Qalmaqal

Deputat: "OPEC+ formatında iclasın Bakıda keçirilməsi mühüm hadisədir"

Bursa səfərində "Qalatasaray"dan möhtəşəm geri dönüş - VİDEO - FOTO

Aydın Xırdalanlı bu hala düşdü - FOTO

Prezident İlham Əliyev Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin enerji və sənaye nazirini qəbul edib

Messidən het-trik, "Barselona" darmadağınla qalib gəldi - VİDEO - FOTO

İsrail əsgəri öldürüldü, Qəzzada ehsan paylandı

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün müdafiəsi, 20 Yanvar və Çernobıl hadisələri zamanı əlil olanlar avtomobillə təmin olunacaqlar - SƏRƏNCAM

Səudiyyəli nazir: "Əsas məqsəd qlobal neft ehtiyatları səviyyəsini normallaşdırmaqdır"

Nazir müavini: "Rusiya OPEK+ sazişinin icrasına sadiqdir"

İki gün ərzində 31 cinayətin üstü “isti izlər”lə açıldı

Muğam Mərkəzində "musiqi alətlərinin tarixi” mövzusunda beynelxalq konfrans keçirilib - FOTO

Azərbaycanlı aktyor həmkarı ilə evləndi - FOTO

Nazir: "Azərbaycan OPEC-in neft bazarında balansın saxlanması üzrə səylərini bundan sonra da dəstəkləməyə hazırdır"

ARB 24-ün keçmiş əməkdaşları telekanal adından sui-istifadə edirlər - AÇIQLAMA

Muğam Mərkəzində konsert keçirilib - FOTO

Aprelin 1-dən yaşa görə müavinətlər 80 faizə yaxın artırılacaq

"Transfer sehrbazı" "Sevilya"ya qayıtdı

“Aparıcı olduğuma görə məni almırdılar”

“Marsel” də PSJ ilə bacarmadı

"Mançester Siti"yə zəif rəqib

La Liqa: lider fərqi artırdı

Yeni Zelandiya silah dövriyyəsi haqqında qanunu sərtləşdirir - Terror aktından sonra

Övladlığagötürmə ilə bağlı YENİ QAYDALARın layihəsi hazırlanır

“Gəlişini mayda gözləyirdik, özünü marta çatdırdı” - FOTO

"Prezident İlham Əliyevin əfv sərəncamı məhkum üzvü olan ailələrin bayram sevincinə əlavə sevinc qatdı"

“Boeing” qəzaları arasında oxşarlıq aşkarlandı - FOTO

Cəmilənin FOTOların istifadə edib, saxta hesab açdılar - FOTO

Kosmik təhlükə: Yerə asteroid yaxınlaşır

Ərdoğan tramvay sürdü - FOTO

Latviyalı nazir: "Azərbaycanla nəqliyyat sahəsində əməkdaşlıqda maraqlıyıq"

Bakıda OPEC+ Birgə Monitorinq Komitəsinin iclası start götürür

Bakıda güclü külək əsir

Boksçumuz Avropa çempionu oldu

Çin prezidenti İtaliya, Fransa və Monakoya səfər edəcək

Konqo DR-da qatar relsdən çıxıb: onlarla ölü və yaralı

Terrorçuya haqq qazandıran siyasətçini peşman etdilər

Messi "Barselona"nın tərkibində ən çox qələbə qazanan futbolçudur

Əfqanıstanda 5 İŞİD üzvü məhv edilib

Zelandiya teraktının səbəbkarı... - Türk nazir açıqladı

Xalid Əl Falih: "OPEK+ razılaşmasının icrası mart ayında 100 faizi keçəcək"

Honkonq metrosunda qatarlar toqquşub - FOTO

Bu dəfə "Boinq" sərnişinləri ölümdən döndü

"S-400 sistemlərinin alınması ABŞ-Türkiyə münasibətlərində ciddi problemlər yaradır"

Milan derbisində 5 qol vuruldu

Nazir: "Kiçik və orta biznesə sərmayələr Latviya və Azərbaycan arasında iqtisadi əməkdaşlığa böyük fayda verəcək"

Zimbabvedə daşqınlar nəticəsində ölənlərin sayı 65-ə çatıb

"Neft bazarında əminlik tədricən qayıdır"

5 ədəd top mərmisi tapılıb - FOTO

Bakteriya mənşəli qida zəhərlənmələri - İnsan orqanizminə düşdükdə...

İnformasiya müharibəsi dövründə kibertəhlükəsizlik

"İnsan vətənpərvər doğulmur, yetişdirilir" - Mənim balam - FOTO

"Azərbaycan ordusu aprel döyüşləri ilə düşmənə mesaj verdi"

Günün qoroskopu: İntuisiyanızın səsinə qulaq verin

Terrorçunun ailəsi üzr istədi - FOTO

Dəməşq qərb dördlüyünün birgə bəyanatına cavab verdi

Türk əsgərlər xüsusi təhlükəli terrorçunu məhv etdilər