AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Səudiyyə-ABŞ əlaqələrində qarışıqlıq dönəmi

  20

Bu il ABŞ xarici siyasət tarixinin mühüm bir ildönüm qeyd edilir.

Əlli il bundan əvvəl, 1969-cu ildə ABŞ prezidenti Riçard Nikson öz doktrinasını elan edib. "Nikson doktrinası"na əsasən, ABŞ, öz bölgələrində təhlükəsizlik məsuliyyətini boynuna götürən dost ölkələrə vurğu edərək onlara hətərəfli dəstək verir. Bu, İran və Səudiyyə Ərəbistanını Körfəzin "əkiz sütunlar"ı halına gətirib çıxardı və əsas diqqət İrana yönəldildi.

Sözügedən iki ölkə Sovet İttifaqının təsiri altında sosializmin regional yayımına qarşı çıxmalı və neftin Körfəzdən qlobal bazarlara axınını təmin etməli idi.

On il sonra İslam inqilabı mühafizəkar İran rejimini devirdikdə, Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ-ın bölgədə strateji maraqlarının yeganə sütunu və sonrakı 40 ildə onun əsas regional ortağı olaraq qaldı. Ancaq 50 illik yubileyinə yaxınlaşdığımız "Nikson doktrinası"na əsaslanan xüsusi əlaqələr dramatik şəkildə aşılanmağa başlayıb.

2018-ci ildə Səudiyyə Ərəbistanı şahzadəsi Məhəmməd bin Salmanın (MBS) bir sıra xarici siyasət səhvləri - Yəmən münaqişəsi, qonşu Qətərin blokadası və Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının süqutu ilə bağlı narahatlıqlar artıb. MBS, getdikcə daha çox impulsiv və şüursuz şəxs olaraq görülür və onun taxt-taca layiqliyi şübhə doğurur.

Şahzadənin Səud Evində ənənəvi kollektiv qərarvermə və hakimiyyət balansını pozan, hakimiyyətin mərkəzləşdirilməsinə yönələn hərəkətləri daxili sabitliyin və Səudiyyə Ərəbistanının mühüm iqtisadi inkişaf proqramının - "Vision 2030"-un potensialına dair narahatlıqları artırıb.

Səudiyyə Ərəbistanı konsulluğunda jurnalist Camal Xaşuqcinin qətlə yetirilməsindən sonra Konqresdə bu narahatlıqlar görünməmiş səviyyəyə çatıb. Respublikaçı senator Lindsi Qraham, MBS-i Xaşuqci cinayətinin günahkarı elan edib və onun dəyişdirilməsinə çağırıb, yəni Riyad əleyhinə hərəkətə keçmək üçün addım atılıb.

2019-cu il ABŞ-Səudiyyə əlaqələrində yeni bir dinamikanın başlanğıcı olacaqmı?

Bu sualın cavabı əsasən ABŞ Konqresinə bağlıdır.

ABŞ Konqresi xarici siyasəti müəyyən edə bilər

ABŞ-da xarici siyasət qərarlarını qəbul etmək üstünlüyü, Konstitusiyaya əsasən, prezidentə aiddir. Bununla belə, Konqres xarici siyasət məsələləri üzrə qanunvericiliyi təmin edə bilər və buna görə də, xarici siyasət gündəmini diktə etmək potensialına malikdir.

Bundan əvvəllər də belə hallar baş verib.

1990-cı illərdə, məsələn, Konqres Klinton administrasiyasının İrana yanaşamasnı dəyişdirməyi bacarıb. Lobbiçi qruplar həm demokratlar, həm də respublikaçılar arasında anti-İran əhval-ruhiyyəsini gücləndirməyə müvəffəq olublar.

Nəticədə, İran əleyhinə xarici sanksiyalar haqqında 1995-ci il tarixli Qanun qəbul olunub; 1996-cı ildə İrana və Liviyaya, İranın energetika sektoruna 20 milyon dollardan çox sərmayə qoymuş beynəlxalq şirkətlərə qarşı sanksiya tətbiq edilib.

Prezident Bill Klinton, sonradan prezident Barak Obamanın etdiyi şəkildə, İranla praqmatik əlaqələr qurmaq istəyib. Ancaq həm demokratlar, həm də respublikaçıların dəstəklədiyi bu iki qanun layihəsini imzalamaq məcburiyyətndə qalıb. Klinton administrasiyası Körfəzin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə həm İrana, həm də İraqa qarşı sərt "ikili mühafizə" strategiyasını qəbul etməi olub.

Beləliklə, Klinton İran prezidenti Xatəmi tərəfindən təklif olunan əlaqələrin daha da inkişaf etdirilməsinə üstünlük verə bilməyib.

Konqres həm də xarici siyasət məsələlərində üçdə iki səs çoxluğu ilə prezident vetolarını aşa bilər. Obamanın ikinci rəhbərliyi dövründə, konqresmenlər əsasən, 9/11 qurbanları ailələrinin Səudiyyə hökumətinə qarşı məhkəmə iddialarına imkan verən Terrorizmə Qarşı Mübarizə Qanunun qəbuluna nal olublar. Obama dərhal qanun layihəsinə veto qoyub, lakin həm Nümayəndələr Palatası, həm də Senat vetonun ləğvi lehinə səs verb.

Bu, Konqresin narahatlıqları olduqda ABŞ-ın xarici siyasət gündəmini təyin etmə potensialını göstərir.

Tramp örtüyü

Sələfləri kimi, prezident Donald Tramp da Yaxın Şərqdə Konqresin qarşısını ala biləcəyi müəyyən xarici siyasət yolunu davam etdirməyə qərarlıdır.

Tramp Səudiyyə Ərəbistanı ilə əlaqələri mühüm sayır və üç yoldan faydalanmağa çalışır: Səudiyyənin silah satın alması, Səudiyyənin Fələstinə dair "əsrin müqaviləsi"ni dəstəkləməsi və Səudiyyə Ərəbistanının anti-İran oxunda iştirakı - Obama mirasını ləğvi.

O, ABŞ-Səudiyyə münasibətlərinin ənənəvi sütunlarına, o cümlədən müdafiə sahəsində əməkdaşlıq, kəşfiyyat məlumatlarını bölüşdürmə və neft hasilatına az diqqət yetirir. ABŞ, Səudiyyə Ərəbistanının artıq dünyanın ən böyük neft istehsalçısı olmadığını nəzərə alır; prezident Riyadın dünya neft qiymətlərinə çox az təsir etdiyini də bilir.

Riyad və xüsusilə MBS ilə yaxşı münasibətləri davam etdirməkdə gördüyü faydanı nəzərə ala Tramp bu günə qədər xarici siyasət səhvlərini qınaması şərti ilə, gənc tacdar şahzadəni örtüklə təmin edib. Lakin bu vəziyyət dəyişə bilər.

Tramp öz qərar və öhdəlikləri ilə bağlı səbatlı olmadığını isbatlayıb. Dekabr ayında onun rəhbərliyi ABŞ qoşunlarının Suriyadan çıxarılmasını bəyan edib. Bu qərar yalnız ABŞ-ın kürdlərə aid öhdəliklərinə deyil, həm də anti-İran oxunun maraqlarına ziddir.

Daha önəmli budur ki, o, artıq xarici siyasətlə bağlı Konqresin təzyiqinə boyun əyir. 2017-ci ildə Konqresdə Rusiya, Şimali Koreya və İranı hədəfləyən sanksiya aktları, məsələn, Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə əməkdaşlığı məhdudlaşdırb. Tramp qanun layihəsinin icra hakimiyyəti orqanının danışıqlar aparmaq səlahiyyətini mənimsəməsindən şikayətlənib. Lakin prezident Konqresin veto perspektivini nəzərə alaraq, qanunu imzalamalı olub.

Konqres artıq Səudiyyə Ərəbistanına dair ilk addımlar atıb. 2018-ci ilin noyabrında ABŞ Senatı iki qeyri-icbari qətnamə qəbul edib. Birinci qətnamə Trampdan Yəməndəki hərbi əməliyyatlarda iştirakdan çəkinməyə çağırır. İkincisi isə MBS-i Xaşuqci cinayəti ilə bağlı ittiham edir.

Önümüzdəki aylarda nəzərdən keçiriləcək bir sıra qanun layihələri və qətnamələrin məzmunu da bəllidir. Bunlara Senatın qanunları daxildir: Səudiyyə Ərəbistanına hərbi yardımın qadağan edilməsi, həmçinin 2018-ci ildə OPEK və Rusiya tərəfindən istehsalın azaldaılmasına dair qərar nəzər alınmaqla, neft istehsalı və ixracatı kartelləri barədədir.

Bu tədbirlər, ehtimal ki, MBS-i cəzalandırmaq üçün ikitərəfli konsensusla irəli sürülür. Şahzadənin varislikdən məhrum edilməsi Konqresin hərəkətinin qarşısını ala bilər, ancaq Səudiyyə rəhbərliyi buna meyilli deyil.

Beləliklə, 2019-cu il ABŞ-Səudiyyə əlaqələrində yeni bir dinamikanın başlanğıcı ola bilər, amma onu prezident yox, Konqresin müəyyənləşdirməsi və formalaşdırması mümkündür.

Demokratikmusavat.com

Xəbər Lenti

“Vikipediya”da məşhur bəstəkar Elza İbrahimova haqqında 8 dildə məqalə yaradıldı

Abxaziyada Rusiyaya məxsus ZTR aşdı, ölənlər var

“Atamın qız formasıyam” - Əməkdar artist - VİDEO - FOTO

“Saçım uzun olanda çox sataşırdılar” - Çingiz Mustafayev - VİDEO - FOTO

“O rol məndə iz buraxdı” - Xoşagəlməz vərdişlərə yiyələnən əməkdar artistin ETİRAFLARI - VİDEO - FOTO

“Xalqın tələblərinə qarşı mübarizə aparmaq qanuni deyil” - İran prezidenti

Yaponiya İrandan neft idxalını bərpa edib

AŞPA-nın daimi prezidenti seçilib

Bir cib diktatorunun manifesti və ya Müsibəti-Əli

24 ildir danışmadığı bibisinin efirə çıxması Oksananı utandırdı

Oksananın arıqlığında fotoşop izləri - FOTO

60 ölkənin dövlət başçısı Davos Forumuna toplaşır

Ötən il Gürcüstan Azərbaycana 98 mln. dollar dəyərində siqaret satıb

Elnarənin açıqlaması ətrafında qalmaqal bitmir - "Müğənnilik nə vaxtdan eyib peşə olub?"

Azərbaycanda yeni diaspor saytı fəaliyyətə başladı

"Barselona"da ciddi itki - 2 həftə oynamayacaq

Orxan Məmmədov: "Qadın sahibkarlığının inkişafı üzrə stimullaşdırıcı mexanizmlərin işlənib hazırlanması nəzərdən keçirilir" - FOTO

Türkiyə Zap, Haftanin və Xakurkda terrorçuları vurdu

Balotellinin yeni klubu müəyyənləşdi

"Paşinyan hoqqabazdır" - Respublika Partiyası

"Neftçi"dən növbəti oğurluq: Bu dəfə "Fənərbağça"dan - VİDEO

Qurban Qurbanovdan Pedro açıqlaması

Şəfiqə Axundovanın anadan olmasından 95 il ötür

Gürcüstan və Azərbaycan arasında ticarət dövriyyəsinin həcmi 1 mlrd. dolları ötüb

"Barselona"dan növbəti qələbə - VİDEO - FOTO

Nanə Elçinin arxiv görüntülərini yaydı - VİDEO

"Mançester Siti" 3 xalı 3 qolla qazandı - VİDEO - FOTO

Mehriban Xanlarova anası üçün göz yaşı tökdü - VİDEO

14 yaşlı qız 21 yaşlı oğlanla çılpaq halda xarabalıq ərazidə tutuldu - FOTO

Əfqanıstan hökuməti "Taliban" ilə danışıqlar aparmağa hazırdır

Türkiyədə tələbələri aparan avtobusla yük maşını toqquşdu: 20-dən çox yaralı var

Azərbaycanlı hakimlərə danışılmış oyunlarla bağlı seminar keçirildi

Gürcüstanın Azərbaycana borcu azalıb

"10 illik dəyişimim, emo deyiləm" - FOTO

Çində əhalinin sayı açıqlandı: 1,395 milyard nəfər

Ofeliya Aslan Musiqili Teatrda yad ediləcək - FOTO

Sabiq baş nazir metroda - FOTO

"Tottenhem"dən möhtəşəm geridönüş - VİDEO - FOTO

Ukraynada daha bir azərbaycanlı iş adamı itkin düşüb

Moskvada film kimi olay: quldurların əlindən qaçdı, zirehli "Gelandewagen"inə oturub onları güllələdi

Əfqanıstanda xüsusi təyinatlıların bazasında partlayış: 18 nəfər ölüb

Marseloya şok: əsas heyətdə yerini itirib

"Mehman Hüseynov məsələsi, sadəcə, bir bəhanədir, əsl məqsəd Azərbaycanın uğurlarına kölgə salmaqdır"

ABŞ-ın hərbi gəmisi Gürcüstandadır

Aynişan kədərləndi: "Anam 7 il yataqda mübarizə apardı"

4 futbolçu qəzada öldü

Azərbaycan klubu “Şalke” və "Zenit"in sabiq futbolçusunu baxışdan keçirir

"Ey ağzıgöyçəklər, şəhid ailələri üçün özünüz nə etmisiniz?"

Şəhərin mərkəzində QADIN ALVERİ - Razılaşan maşına minib gedir - FOTO

Nazir: "Çexiya şirkətləri Bakı-Tbilisi-Qars ilə yükdaşımalara maraq göstərir"

Səudiyyə Ərəbistanında qadınlar üçün daha bir qadağa aradan qalxır

“Allah necə yaradıbsa, elə də oluram. Sadəcə olaraq, bir az əl gəzdirirəm"

Azərbaycan Premyer Liqası dünya reytinqində 20 pillə gerilədi

Pele tənqid etdi, Neymar susmadı - "Nə istəsən deyə bilərsən"

20 yanvar Qətərdə anıldı

Kapital Bank-ın müştəriləri "13-cü maaş" qazandı

Firanın şəffaf geyimi tənqid edildi - FOTO

Röyanın 20 Yanvar paylaşımına da söz tapdılar, müğənni susdurdu - FOTO

İsrailin Suriyanı bombalama anı - VİDEO

"Formula-1" pilotunun nişanlısı hamilədir - FOTO

İngiltərə klubu əfsanəvi futbolçuya tapşırıldı

Rusiyanın bu şəhərindən Azərbaycan sərhədinədək elektrik qatarları işləyəcək

Millinin boksçusu avtomobil qəzasında ÖLDÜ: 3 yaralı var - VİDEO - FOTO

Halldorsson "Qarabağ"ı İslandiya çempionuna dəyişir

"Yox" cavabı aldığı üçün tanınmış modelin üzünə kislota töküb yandırdı - FOTO

Bu gün AŞPA-nın qış sessiyası işinə başlayır

Meksikada baş vermiş faciədə ölənlərin sayı 85-ə çatıb - YENİLƏNİB - VİDEO

Trampla Kim Çen In arasında görüşün mümkün yeri açıqlanıb

Meksikada baş vermiş faciədə ölənlərin sayı 85-ə çatıb - VİDEO

İsrail ordusu Suriyada İranın silah anbarlarına hücum edir

Ərdoğan və Tramp telefonla nədən danışıblar?

Azərbaycanda Ay tutulmasını izləmək mümkün olub

İtaliya A Seriyası: 20-ci turun oyunları keçirilib

Şənlik iştirakçıları atəşə tutulub, 7 nəfər ölüb

Pompeo İran liderlərinə çağırış edib

İkinci ABŞ-KXDR sammiti Vyetnamda keçiriləcək

Vaşinqtonda yanğın aparıcı telekanalların studiyalarına ziyan vurub

Afinada mitinq zamanı Yunanıstan telekanalının çəkiliş qrupuna hücum olub

Azərbaycanda doğum evlərində yeni standartlar tətbiq ediləcək

Yaponiya Kuril adalarının bir hissəsini almağa razılaşıb

La Liqa: 20-ci turun görüşləri keçirilib

İki azyaşlı bağlı qapı arxasında qalıb

İsveçrədə iki nəfər qar uçqunu nəticəsində həlak olub

Dörd otaqlı ev yanıb

Qadın qaynı tərəfindən döyülüb

5-10 dəqiqəyə uşaqların qəlbini ələ alan Nuranə: "Uşaqların çoxu mənə "bacı", "xala" deyir" - FOTO

Ölkəmizin ən məşhur meşə zolağı sayılan Qəçrəşin füsunkar qış mənzərələri - FOTOREPORTAJ

"Bütün günü baş kəsmə videolarına, neqativ yüklü xəbərlərə baxsanız..." - FOTO

Mənzil idarəçiliyində yeni mərhələnin başlanğıcı

Günün qoroskopu: Maliyyə fonu uğursuzdur

Rəcəbov heç-heçə etdi, Məmmədyarov isə...

Ermənilərlə azərbaycanlılar barışa bilərmi? - Sorğu

Çöpçü uşağın ölümünə səbəb ola bilər – Həkimlər

Oğuzda yol qəzasında ər-arvad yaralandı - Vəziyyətləri ağırdır

Ağstafada yanğın zamanı xəsarət alan qadın ölüb

Çilidə zəlzələdən sonra iki nəfər ürək tutmasından ölüb

"Futbolçulara bir az çətin tapşırıq vermişdik" - Sənan Qurbanov

"Keşlə" "Dinamo"ya uduzdu

"Qəbələ"nin oyununda 4 qol - FOTO

Binəqədidə bağlı qapı arxasında qalan şəxs xilas edilib

Rusiya İdlibə zərbə endirdi, ölən və yaralananlar var

Dayanacaq çaşqınlığı: Sərnişinlər hansı dayanacaqda dayansın?

Avtomobili sığorta olunan şəxsə 3 dəfə cərimə yazıldı

Mingəçevirdə 20 yanvar şəhidlərinin xatirəsi anılıb - FOTO

Ağdamda qadın əməliyyat zamanı ölüb

Putinin köməkçisindən Yaponiyaya sərt mesaj

20 yanvar tarixini yeni Azərbaycan tarixinin başlanğıcı kimi qəbul etmək olar - Gürcüstanlı politoloq

Azərbaycan Ordusunda 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi anılıb

123 minə yaxın insan işıqsız qaldı

Aralıq dənizində zəlzələ

Netanyahudan tarixi qərar: 47 ildən sonra...

Afinada iğtişaşlar: 10 polis yaralandı

Tibetdə zəlzələ olub

Deputat canlı yayımda karbamid yedi - VİDEO

Nazirlər saatlarla nədən danışırlar...

Ermənilər ABŞ prezidentliyinə namizədə qarşı çıxdılar

"Neftçi" yunanıstanlı futbolçu alır

"Qəbələ"nin oyununda 4 qol - YENİLƏNİB

Azərbaycan İrana neft ixracını azaldıb

Parisdə 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi anılıb - FOTO

Ehtiyatlı olun, evdən çıxmayın - Tramp amerikalılara səsləndi

Qanlı Yanvar faciəsi qurbanlarının xatirəsi Məşədi Dadaş məscidində yad edildi - FOTO

Qanlı Yanvar faciəsi qurbanlarının xatirəsi Məşədi Dadaş məscidində yad edilidi - FOTO

Malidə BMT-nin düşərgəsinə hücum: 8 ölü

"Sovet İttifaqının totalitar rejimi dövründə baş verənləri bugünkü demokratik Rusiya ilə eyniləşdirmirik" - Polad Bülbüloğlu - FOTO

Cənub bölgəsində 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi yad edilib - FOTO

Biz rusiyalılar dərdinizə şərik çıxır və bu dəhşətli faciəni xatırlayırıq - Dmitri Savelyev

Qərb bölgəsində 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi anılıb - FOTO

Antalyada şəhidlərimiz anıldı - "Qəbələ"nin oyununda

Renatın komandası yenə uduzdu

"Zirə"nin rəqibləri dəyişdi

"Qəbələ" yenidən hesabda öndə

Nikol Paşinyandan hansı islahatlar gözlənir?

İsrail qırıcıları Dəməşq aerportuna hücum edib

Üç ailənin yaşadığı ev yanıb

Əfqanıstanda qubernatora bombalı hücum olub

UEFA yeni topu təqdim etdi

DİN bu gün Şəhidlər xiyabanında baş vermiş insidentə münasibət bildirib

"Azərbaycan xalqı və hökuməti Sovetlər İttifaqının totalitar rejimi ilə bügünkü demokratik Rusiyanı heç vaxt əlaqələndirməyib"

Prezident Administrasiyası: "Türkiyə Azərbaycanın ağrı-acısını heç vaxt unutmayacaq"

Mbappe nə təkzib etdi, nə də təsdiq

Əşrəf Qani yenə prezident olmaq istəyir

Malidə BMT-nin 8 əsgəri öldürüldü

Daşkənddə dəyəri 1 milyon dollardan çox olan qədim xəzinə tapılıb

İran bu məhsulların idxalını qadağan etdi

ABŞ-da öldürülən azərbaycanlının meyiti vətənə gətirildi

"Roma"da ciddi itki

Əməkdar artist: "Heç üzümüz gülmədi"

"20 Yanvar hadisələri də xalqı Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda hərəkatdan çəkindirə bilmədi"

“Sarı jiletlilər” 10-cu dəfə mitinq keçirdi - 80 min nəfər küçələrə axışdı

Çeçenistanda 123 minə yaxın insan işıqsız qalıb

Britaniyada məhkəmə binası qarşısında maşın partlayıb - VİDEO

Anri futbolçunu söydü

Milli Şura Şəhidlər Xiyabanında qarşıdurma yaratdı - 20 nəfər saxlanıldı

Qvardioladan qəribə qadağa