AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Əsas diqqət dövlət dilinin tədrisinə yönəldilməlidir

  14

Ekspert deyir ki, təhsil ocağına dil kursu kimi yanaşılmamalıdır 

Demokratikmusavat.com kaspi.az-a istinadən yazını təqdim edir.

Milli Məclisin deputatı Gövhər Baxşəliyeva plenar iclasda çıxışı zamanı bir məsələyə diqqət çəkib. O bildirib ki, bu gün Azərbaycanda rus dilində təhsil alanların sayında artım müşahidə olunur: "Nədənsə, ölkəmizdə uşaqların ilkin təhsil olaraq rus bölmələrində təhsil almasına daha çox üstünlük verilir. Bu, yanlış meyldir. Azərbaycanda uşaqların rus dilində təhsilə meyllənməsinin qarşısı vaxtında alınmalıdır. Bunun, rus dilinə qarşı çıxmağım kimi qiymətləndirilməsini istəmirəm. Rusiya Azərbaycanla dost dövlətdir. Rus dili də ingilis dili kimi - xarici dil kimi tədris olunmalıdır. Lakin uşaqların birinci sinifdən rus sektoruna meyllənməsi kökündən yanlışdır. Ziyalılar bu istiqamətdə iş aparmalıdır. İlkin təhsil mütləq şəkildə ana dilində olmalıdır. Çünki ilkin təhsil uşaqların şəxsiyyət kimi formalaşması dövrünə təsadüf etdiyindən, bu, gələcəyimiz üçün çox vacibdir. Sual oluna bilər ki, sovetlər dövründə çoxları rus dilində təhsil alırdılar. O dövrdə karyera qurmaq, yüksək elmi dərəcə əldə etmək üçün bu dil lazım idi, amma bu gün biz müstəqilik və ölkəmizdə karyera qurmaq üçün bütün lazımi şərait var".

Mövzu ilə bağlı təhsil ekspertlərinin rəyini öyrəndik. 

Azad Müəllimlər Birliyinin sədri Məlahət Mürşüdlü belə bir təşəbbüsün irəli sürülməsini çox təqdirəlayiq hal kimi qiymətləndirir: "Əgər hazırkı  tendensiya davam edərsə, ana dilli məktəblər təhlükə ilə qarşılaşa bilər. Siniflərdə şagirdlərin sayı azaldıqca, ana dilli siniflər bağlanır. Biz bu problemi 25 il əvvəl də yaşamışdıq. Vaxtı ikən  Bakı şəhərinin rayonlarının birində 30 məktəbin cəmi üçündə tədris ana dilində aparılırdı. 12 məktəbdə isə tədris rus dilində idi. Yerdə qalan məktəblərdə rus dili ana dilinə nisbətən böyük üstünlük təşkil edirdi. Həmin ərəfədə Azərbaycan dili məişət dili səviyyəsinə endi. Hətta dövlət strukturlarında da rus dilində danışılırdı. Nəticədə Azərbaycan dili öz əhəmiyyətini itirməyə başladı. Bu gün məhz bu tendensiya yenidən davam etməkdədir. Əgər bir millət öz mövcudluğunu yaşatmaq istəyirsə, bunun üçün öz dil mövcudluğunu yaşatmalıdır. Yəni, dil millətin özüdür. Öz dilimizi itirməklə, həm də milliyyətimizi itirə bilərik. Bu mənada, düşünürəm ki, Gövhər xanımın çağırışları tamamilə haqlıdır. Fikrimcə, bu məsələni inzibati qaydada həll etmək olmaz. Rus dili tədris planında xarici dil kimi keçirilməlidir. Nəyə görə Azərbaycan dövləti xarici bir ölkənin məktəbini maliyyələşdirməlidir? Əgər bu məsələ Rusiya dövlətinin marağındadırsa və öz dilini təbliğ etmək istəyirsə, burada öz məktəblərini aça bilər. Maraqlı olan valideynlər, öz uşaqlarına orada təhsil verə bilər. Buna misal olaraq, Bakıda amerikan, ingilis, türk məktəblərini misal göstərə bilərik. Orada təhsil alan uşaqlara heç kim heç nə demir. Əgər rusdilli məktəblərdə monitorinq aparsaq, görərik ki, burada müxtəlif təbəqədən olan ailələrin övladları təhsil alır. Bu valideynlər deyir ki, qoy övladım rus dilini öyrənsin. Əslində məktəb tədris ocağıdır. Məktəblərə kurs kimi yanaşmaq olmaz. Əgər övladına rus dili öyrətmək istəyirsənsə, onu rusdilli kursa yazdıra bilərsən".

Təhsil eksperti Şahlar Əsgərov da irəli sürülən bu təklifi dəstəkləyir: "Əgər biz gənclərimizin müxtəlif millətlərin ideya daşıyıcısı olmasını istəmiriksə, ibtidai sinifdə tədris mütləq ana dilində aparılmalıdır. Ana dilinin tədrisi milləti bütövləşdirir. Biz milli-mənəvi dəyərlərimizi uşaqlara ibtidai sinifdə - ana dilində öyrətməliyik. Həmin uşaqlar bizim davamçılarımızdır. Gürcüstan nümunəsinə baxa bilərik. Orada ibtidai təhsil öz dillərində aparılır. İbtidai təhsil bitdikdən sonra hansı dildə istəsən təhsil ala bilərsən. Gürcüstanda ibtidai təhsil 6 il davam edir. Uşaq ana dilində təhsil almadıqda, onun ideyalarında parçalanma yaranır. Bu mənada, düşünürəm ki, irəli sürülən təklif vaxtında atılan addımdır". 

Təhsil eksperti Nadir İsrafilovqeyd etdi ki, dil seçiminə qoyulan hər hansı bir məhdudiyyət, dünyaya çıxışımıza qoyulan məhdudiyyət deməkdir: "Heç kəs inkar edə bilməz ki, Azərbaycan dili bizim dövlət dilidir və bu dili hamı bilməlidir. Ancaq iddia edə bilmərik ki, rus dilinə artmaqda olan marağın, valideynlərin müəyyən qrupunun övladlarını məhz rusdilli təhsilə yönəltməsinin günahkarı məhz rus dilidir. Dünyanın hər bir ölkəsində müxtəlif dillərdə təlim məktəbləri var. Digər tərəfdən, tolerantlıqda dünyaya nümunə göstərilirik, multikulturalizm dəyərlərini təşviq edirik, beynəlxalq forumlara ev sahibliyi edirik, "Rus dilinin intensiv tədrisi" layihəsi davam etdirilir. Bununla bağlı yeni əmr belə imzalanıb, slavyan dilləri ilə əlaqəli bir universitetimiz və rusdilli iki filialımız olduğu halda, Azərbaycanda daha üç Rusiya universitetinin - Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun, Ali İqtisadiyyat Məktəbinin və Rusiya Dövlət Humanitar-İqtisadiyyat Universitetinin filiallarını açmağı planlaşdırırıq. Bir yandan da dövlətlərarası münasibətlərə təsir göstərə biləcək təkliflər səsləndiririk. Bunu necə başa düşmək olar? Rus dilində təhsilə hər hansı bir məhdudiyyət qoyulması barədə təklifi irəli sürərkən, digər fəsadlar bir yana, belə bir addımın atılmasının sıx tarixi ənənələri ilə bağlı olan iki qonşu dövlət arasındakı münasibətlərə necə təsir göstərəcəyini də fikirləşmək lazımdır. Bəli, son 5-10 ildə, xüsusilə Bakıda ümumi təhsil məktəblərinin rus bölməsinə maraq xeyli artıb. Bu o demək deyil ki, rus dili ilə bağlı məsələləri yerli-yersiz gündəmə gətirib, təhsilimizdəki, bütövlükdə cəmiyyətimizdəki bütün problemlərimizi bu dilə artan maraqla əlaqələndirməliyik. Bizim elmimizin, mədəniyyət və incəsənətimizin inkişafında, elmi-siyasi kadrlarımızın yetişməsində və digər sahələrin formalaşmasında rus dilinin rolunu və müstəsna əhəmiyyətini unutmaq və ya inkar etmək ən yaxşı halda ədalətsizlikdən başqa bir şey olmazdı. Digər tərəfdən, onu da nəzərə almaq lazımdır ki, hazırda Rusiyanın ali təhsil müəssisələrində 15 minə yaxın azərbaycanlı tələbə təhsil alır, onlardan minə yaxını Rusiya Federasiyasının federal büdcəsi hesabına oxuyur. Qənaətim odur ki, belə açıqlamalar verərkən və ya hər hansı bir problemi qaldırarkən səbəb-nəticə əlaqələrinə biganə yanaşmaq, nəticəni qabardıb, səbəblərdən yan keçmək olmaz. Bu, təhsilin hansısa bir probleminin həlli deyil.  Əlbəttə, bu kimi təkliflər ola bilsin doğma ana dilimizə olan məhəbbətdən, rəğbətdən və diqqətdən irəli gəlir. Lakin unutmayaq ki, bu kimi təkliflərə başqa rəng qatanlar, məna verənlər, onu siyasi məcraya yönəldənlər də az deyil". 

Demokratikmusavat.com

Xəbər Lenti

Ruslan məşqlərə başladı

Yığmamız elit mərhələdə - FOTO

"Real"dan Navasa yeni müqavilə

Millimizin oyunundan FOTOlar

Tanınmış aktyor məktəb direktorunu döydü - Vəziyyəti ağırdır

Musiqi alətində ifa edən qeyri-adi canlılar tapıldı - VİDEO

"Prezident İlham Əliyevin Belarusa səfəri ikitərəfli münasibətlərin strateji xarakterə malik olduğunu bir daha təsdiqlədi"

DOST konsepsiyası və “e-sosial” internet portalının təqdimatı olub - FOTO

"Real" “kohnə” qapıçı ilə yeni müqavilə bağlayır

Putini İraqa dəvət etdilər...

"Beşiktaş"da ciddi itki - "Qalatasaray"a qarşı oynamayacaq

Bakıda mənzillər bahalaşdı

Hakim ağladı, Van Deyk qucaqlayıb, təsəlli verdi - VİDEO - FOTO

Yerli məşhurların YENİ FOTOLARI

Prezident İlham Əliyev FHN Akademiyasına yeni rəis təyin etdi

Azərbaycan final mərhələsində!

Vaşinqtonda ABŞ-Azərbaycan-Gürcüstan üçtərəfli əməkdaşlığı ilə bağlı müzakirələr keçirilib - FOTO

Əcnəbilərin Rusiyada müddətsiz yaşaması təklif olunur

Bu il narkotiklərlə əlaqədar 28 cinayətkar qrup zərərsizləşdirilib - FOTO

Kabildə nikah sarayında PARTLAYIŞ: 40 ölü

"Gələn il Vergi Məcəlləsinə dəyişikliklər beş istiqaməti əhatə edəcək"

Azərbaycanlı rüşvət verdi, rusiyalı prokuror işdən qovuldu

Bakıda və Abşeronda avtomobillərə qənim kəsilən şəxslər tutuldular

Bu da nazirliyin yeni loqosu - Saytın adı da dəyişdi - FOTO

Musiqi məktəbinin şagirdi New-Yorkda “Carnegie Hall”un səhnəsində çıxış edib - FOTO

Binəqədi rayonundakı yanğın hadisəsinə görə həbs edilən "JEK" müdiri azadlığa çıxdı

Qardaşı qızı ilə sevişərkən tutulan aparıcı ilə bağlı TƏƏCCÜBLƏNDİRƏN QƏRAR - VİDEO

“Nar” 4G şəbəkəsini genişləndirməkdə davam edir

"Yeni Azərbaycan Partiyasının hər bir üzvü bu günümüzün uğurlarının əsası olan Heydər Əliyev ideyalarının təbliğatçısıdır"

"Belarusun Dağlıq Qarabağ məsələsinin həllində ərazi bütövlüyü prinsipinə sadiq qalması status-kvonu saxlamaq istəyənlərə qəti cavab oldu"

Belçikada elə etiraz başladı ki, fövqəladə vəziyyət elan edildi

Bakıda adam öldürməyə cəhd edən şəxs saxlanıldı

Romada qaraçı mafiyasının villaları sökülür

Macarıstanın ikinci ən böyük qaz anbarında yanğın olub - VİDEO

Millimizin pley-offda rəqibi bəllidi

Röya ilə Abbas küsülü imiş - FOTO

Deputat: "Azərbaycan Prezidentinin Belarusa səfəri göstərdi ki, qarşılıqlı münasibətlərin böyük perspektivləri var"

Paşinyan təmas xəttindəki nisbi sabitlikdən DANIŞDI

İranlı rəsmi: "Urmiya gölünün bərpası üçün investisiya zəruridir"

Bir qrup hakim və ədliyyə orqanları işçiləri təltif edilib - SİYAHI

Prezident İlham Əliyev ali xüsusi rütbələr verdi - SİYAHI

"Barselona" PSJ-nin futbolçusunu transfer edir

“Hazırda həyatımda heç kim yoxdur” - Günel Zeynalova

"Futbolçu oyundan sonra sevgili olmaq təklif etdi" - 19 yaşlı qız hakim olmağın çətinliklərindən danışdı

Bitkoinin qiyməti 4500 dollardan aşağı düşüb

İbrahimoviç "Milan"a qayıdır - Agenti ilə danışıqlar başladı

Nazir: "Polietilen paketlər pulsuz olmayacaq"

Fatimə qızına ad günü etdi - VİDEO

Sevgilisinin şər atdığı oğlanı 99 illik həbsdən çəkdiyi SELFİ xilas etdi

Türkiyədə 92 hərbçi saxlanılıdı - SƏBƏB

Xatun: "Fatimə mənə barışıq təklif etdi" - VİDEO

"Yuventus"un transfer planı - 2 ulduz birdən

Muğam Mərkəzində İdris Mehdiyevin yaradıcılığı xatırlandı

"Erməni olduğu üçün onunla güləşəndə həyəcanlı idim" - Dünya üçüncümüz

“Uşaq vaxtı mənə “kukla” deyirdilər” - Gülnarə Xəlilova - VİDEO - FOTO

Aygünün sinə dekoltesi müzakirələrə səbəb oldu - FOTO

"Milan" Poqbanı transfer edir

16 yaşlı qız 44 yaşlı evli kişiyə qoşulub qaçdı - FOTO

İrandan Azərbaycana narkotik keçirilməsinin qarşısı alındı

Dünyada neftin qiymətini üç nəfər müəyyən edir - Bloomberg

Torpaq sürüşdü, qatar relsdən çıxdı - Ölən var, xəsarət alanların sayı isə 40 nəfərə çatıb

Prezident İlham Əliyev Rusiyanın Jurnalistlər İttifaqının sədrini qəbul edib - FOTO

"Leyli və Məcnun" haqqında - Mark Morrislə Bakıya və cəhənnəmə qədər...

Paraşütü açılamayan kişi qayalığa çırpılıb öldü - VİDEO - FOTO

Azərbaycan və Türkiyə Baş Qərargah rəislərinin görüşü keçirildi - FOTO

Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan və Türkiyə arasında hərbi sahədə əməkdaşlığın genişlənməsində birgə hərbi təlimlər böyük önəm daşıyır" - FOTO

"Üstümə su tökmüşdü..." - Rəhim Rəhimli

Prezident İlham Əliyev Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisinin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib - FOTO

Peter Bense Bakıda "Awesome Piano" konserti ilə çıxış edəcək - VİDEO

“Nə varsa, götürürdüm” - 20 yaşlı oğrunun gecə 2-dən sonrakı “məharət”i - VİDEO - FOTO

Möhtəşəm cütlük Təranə Mahmudovanın caz gecəsində - VİDEO

16 yaşlı qız izləyici artırmaq üçün canlı yayımda cinsi əlaqədə oldu - FOTO

Millimiz Lixtenşteynə qarşı

Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə ərsəyə gəlmiş "Əbədi ezamiyyət" sənədli filmi Koreya Parlamentində nümayiş etdirilib - FOTO

"Aparıcılar özlərini mədəniyyətsiz və tərbiyəsiz aparırlar. Üstümə su tökmüşdü..." - Rəhim Rəhimli

Litva azərbaycanlı sahibkarlar üçün Avropa İttifaqına açılan qapı ola bilər

"Heç-heçə haqqında düşünmürük" - Kosovonun ulduzu

Kişi Brüsseldə "Allahu-Əkbər" deyib, polisi bıçaqladı

UEFA prezidenti cavab verdi - Uydurmadır

95 mərtəbəli binanın lifti 85-ci mərtəbədə qırıldı: içində olan 6 nəfər... - FOTO

ABŞ-dakı diasporumuz daha sıx birləşir - Amerika Azərbaycanlılarının Koordinasiya Şurası yaradıldı

“Əbədi ezamiyyət” sənədli filmi Koreya Parlamentində nümayiş etdirildi - FOTO

Günel 20 il əvvəl başına gələcəkləri yuxusunda görüb - 2 ay sonra... - VİDEO

Gülay qızı ilə gecə gəzintisində - FOTO

Millətlər Liqasında qrup mərhələsinə yekun vurulur

"Üfunətli nəfəsini yanımda çəkə bilmir..." - Elza cavab verdi

Ermənilərin NATO PA-da təxribatı baş tutmadı

Türkiyədə qəzaya uğrayan təyyarənin qalıqları altından 2 nəfərin meyiti çıxarıldı - FOTO

Millətlər Liqası: Əliyar Ağayevin idarə etdiyi oyunda sülh - VİDEO - FOTO

“Qaşımı almıram” - Röya Ayxandan MARAQLI AÇIQLAMA - VİDEO - FOTO

Ən ÇİRKLİ HAVASI olan ölkələr

Əməliyyat olunan Vüsalə: “Dözə bilmirdim”

"Çelsi"dən 20 yaşlı futbolçuya 70 milyon avroluq təklif

Hollandiyadan Almaniyada möhtəşəm geridönüş - VİDEO - FOTO

"Ərimə xəyanət etdiyim kişinin mağazası var" - Canlı yayımda ŞOK ETİRAF - VİDEO

Millimiz həlledici oyuna çıxır - YENİLƏNİR

Zakir Həsənov Türkiyə və Gürcüstanın Baş Qərargah rəisləri ilə üçtərəfli görüş keçirəcək

"Meydana qələbə üçün çıxacağıq" - Maksim Medvedev

Öz qızını övladlığa götürən ailəni DNT nəticələri ŞOKA SALDI - VİDEO - FOTO

Qurban Qurbanov: "Düşündüyümüz kimi alınsa, uğur bizim tərəfimizdə olacaq" - MÜSAHİBƏ

Türkiyədə qadın heykəlinə təcavüz etdilər - FOTO

"Deyirlər, qocalmısan, kimdi sənə pul xərcləyən” - VİDEO - FOTO

İdman şərhçisi canlı efirdə infarkt keçirdi - VİDEO

Çavuşoğlu və Quterreş ərəb jurnalistin qətl işini müzakirə ediblər

Yasamalda bina evində yanğın baş verib

Neymar “Real”a şərt qoydu: Ya mən, ya Ramos

Siyəzəndə “KAMAZ”la “Mercedes” toqquşub: ölən var

Salyanda körpü təmiri zamanı fəhləni maşın vuraraq öldürüb

İnquşetiyada zəlzələ baş verib

Bakıda yük avtomobili və “Daewoo” toqquşdu: 1 qadın ölüb

Ebru Gündeş kökəldi - FOTO

Suriya ordusu ölkənin cənubunda İŞİD-in son istinadgahını ələ keçirib

Portuqaliyada yol çöküb: 2 ölü - FOTO

Bakıda 74 yol kəsişməsində sarı tor çəkiləcək

"Qarabağ"ın legioneri millidə 90 dəqiqə oynadı

"Oyunumuzdan razı qalmadım" - Rəşad Sadıqov

Hollandiya, Norveç və Makedoniya növbəti mərhələdə

Hospitalda faciə: nişanlısını və polis zabitini güllələdi - VİDEO - FOTO

Qarakənd faciəsindən 27 il ötür

Qarakənd faciəsindən 27 il ötürс

Günün qoroskopu: Səmimi, qayğıkeş olmağa çalışın

İnək yol qəzasına səbəb olub, xəsarət alan var

Avropanın ən güclüsü olan azərbaycanlı yeniyetmə - Portret - FOTO

Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva Moskvada "Nəsiminin mənəvi irsi orta əsrlər Şərqinin tarixi-mədəni kontekstində" mövzusunda konfransın işində iştirak edib

Sevdiyi xanıma hisslərini etiraf edə bilməyən xalq artisti - Keçmişdəki mən - FOTO

Maşın piyadanı vuraraq öldürüb

Yaxın 10 ildə əmək bazarında durum necə olacaq?

Minik avtomobili yük maşınına çırpılıb, xəsarət alanlar var

Vətənpərvər Məmmədəli - Örnək - FOTO

Arzularının arxasınca gedən sənətçi - FOTO

"Tanınmaq üçün oxumuram" - FOTO

Koreyada vergi islahatı yanacağın qiymətinin enməsinə səbəb olub

Rüşvətdə təqsirləndirilən müdir: "Heç olmasa kişi qızı kimi düzünü danışaq..."

Aleksandr Lukaşenko: "Belarus və Azərbaycan həmişə etibarlı və strateji tərəfdaş olaraq qalacaqlar"

Qızıl-gümüş bazarında bahalaşma

Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan və Belarus arasında on milyonlarla dollarlıq müqavilələrin bağlanması gələcək üçün yaxşı göstəricidir"

Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan və Belarus arasında hərbi-texniki əməkdaşlığın kifayət qədər böyük həcmləri və genişlənməyə yaxşı meyli var"

İspaniya "Brexit" sazişini dəstəkləmək üçün şərt irəli sürüb

Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva Moskvada Nəsiminin büstünün təntənəli açılış mərasimində iştirak edib - FOTO

İranın daha üç fiziki və bir hüquqi şəxsinə sanksiya tətbiq edilə bilər

Bakıda xurma məhsulundan Aralıq dənizi meyvə milçəyi aşkar olunub - FOTO

Türkiyə ordusu İNANILMAZI BACARDI - FOTO

Aparıcıya vəzifə verildi

Diaspor fəaliyyətində qadınların rolu güclənir - Mini milli "matriarxat" nələr vəd edir?

5 nəfərin ölümündə təqsirləndirilən sürücünün məhkəməsi başladı