AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Əsas diqqət dövlət dilinin tədrisinə yönəldilməlidir

  32

Ekspert deyir ki, təhsil ocağına dil kursu kimi yanaşılmamalıdır 

Demokratikmusavat.com kaspi.az-a istinadən yazını təqdim edir.

Milli Məclisin deputatı Gövhər Baxşəliyeva plenar iclasda çıxışı zamanı bir məsələyə diqqət çəkib. O bildirib ki, bu gün Azərbaycanda rus dilində təhsil alanların sayında artım müşahidə olunur: "Nədənsə, ölkəmizdə uşaqların ilkin təhsil olaraq rus bölmələrində təhsil almasına daha çox üstünlük verilir. Bu, yanlış meyldir. Azərbaycanda uşaqların rus dilində təhsilə meyllənməsinin qarşısı vaxtında alınmalıdır. Bunun, rus dilinə qarşı çıxmağım kimi qiymətləndirilməsini istəmirəm. Rusiya Azərbaycanla dost dövlətdir. Rus dili də ingilis dili kimi - xarici dil kimi tədris olunmalıdır. Lakin uşaqların birinci sinifdən rus sektoruna meyllənməsi kökündən yanlışdır. Ziyalılar bu istiqamətdə iş aparmalıdır. İlkin təhsil mütləq şəkildə ana dilində olmalıdır. Çünki ilkin təhsil uşaqların şəxsiyyət kimi formalaşması dövrünə təsadüf etdiyindən, bu, gələcəyimiz üçün çox vacibdir. Sual oluna bilər ki, sovetlər dövründə çoxları rus dilində təhsil alırdılar. O dövrdə karyera qurmaq, yüksək elmi dərəcə əldə etmək üçün bu dil lazım idi, amma bu gün biz müstəqilik və ölkəmizdə karyera qurmaq üçün bütün lazımi şərait var".

Mövzu ilə bağlı təhsil ekspertlərinin rəyini öyrəndik. 

Azad Müəllimlər Birliyinin sədri Məlahət Mürşüdlü belə bir təşəbbüsün irəli sürülməsini çox təqdirəlayiq hal kimi qiymətləndirir: "Əgər hazırkı  tendensiya davam edərsə, ana dilli məktəblər təhlükə ilə qarşılaşa bilər. Siniflərdə şagirdlərin sayı azaldıqca, ana dilli siniflər bağlanır. Biz bu problemi 25 il əvvəl də yaşamışdıq. Vaxtı ikən  Bakı şəhərinin rayonlarının birində 30 məktəbin cəmi üçündə tədris ana dilində aparılırdı. 12 məktəbdə isə tədris rus dilində idi. Yerdə qalan məktəblərdə rus dili ana dilinə nisbətən böyük üstünlük təşkil edirdi. Həmin ərəfədə Azərbaycan dili məişət dili səviyyəsinə endi. Hətta dövlət strukturlarında da rus dilində danışılırdı. Nəticədə Azərbaycan dili öz əhəmiyyətini itirməyə başladı. Bu gün məhz bu tendensiya yenidən davam etməkdədir. Əgər bir millət öz mövcudluğunu yaşatmaq istəyirsə, bunun üçün öz dil mövcudluğunu yaşatmalıdır. Yəni, dil millətin özüdür. Öz dilimizi itirməklə, həm də milliyyətimizi itirə bilərik. Bu mənada, düşünürəm ki, Gövhər xanımın çağırışları tamamilə haqlıdır. Fikrimcə, bu məsələni inzibati qaydada həll etmək olmaz. Rus dili tədris planında xarici dil kimi keçirilməlidir. Nəyə görə Azərbaycan dövləti xarici bir ölkənin məktəbini maliyyələşdirməlidir? Əgər bu məsələ Rusiya dövlətinin marağındadırsa və öz dilini təbliğ etmək istəyirsə, burada öz məktəblərini aça bilər. Maraqlı olan valideynlər, öz uşaqlarına orada təhsil verə bilər. Buna misal olaraq, Bakıda amerikan, ingilis, türk məktəblərini misal göstərə bilərik. Orada təhsil alan uşaqlara heç kim heç nə demir. Əgər rusdilli məktəblərdə monitorinq aparsaq, görərik ki, burada müxtəlif təbəqədən olan ailələrin övladları təhsil alır. Bu valideynlər deyir ki, qoy övladım rus dilini öyrənsin. Əslində məktəb tədris ocağıdır. Məktəblərə kurs kimi yanaşmaq olmaz. Əgər övladına rus dili öyrətmək istəyirsənsə, onu rusdilli kursa yazdıra bilərsən".

Təhsil eksperti Şahlar Əsgərov da irəli sürülən bu təklifi dəstəkləyir: "Əgər biz gənclərimizin müxtəlif millətlərin ideya daşıyıcısı olmasını istəmiriksə, ibtidai sinifdə tədris mütləq ana dilində aparılmalıdır. Ana dilinin tədrisi milləti bütövləşdirir. Biz milli-mənəvi dəyərlərimizi uşaqlara ibtidai sinifdə - ana dilində öyrətməliyik. Həmin uşaqlar bizim davamçılarımızdır. Gürcüstan nümunəsinə baxa bilərik. Orada ibtidai təhsil öz dillərində aparılır. İbtidai təhsil bitdikdən sonra hansı dildə istəsən təhsil ala bilərsən. Gürcüstanda ibtidai təhsil 6 il davam edir. Uşaq ana dilində təhsil almadıqda, onun ideyalarında parçalanma yaranır. Bu mənada, düşünürəm ki, irəli sürülən təklif vaxtında atılan addımdır". 

Təhsil eksperti Nadir İsrafilovqeyd etdi ki, dil seçiminə qoyulan hər hansı bir məhdudiyyət, dünyaya çıxışımıza qoyulan məhdudiyyət deməkdir: "Heç kəs inkar edə bilməz ki, Azərbaycan dili bizim dövlət dilidir və bu dili hamı bilməlidir. Ancaq iddia edə bilmərik ki, rus dilinə artmaqda olan marağın, valideynlərin müəyyən qrupunun övladlarını məhz rusdilli təhsilə yönəltməsinin günahkarı məhz rus dilidir. Dünyanın hər bir ölkəsində müxtəlif dillərdə təlim məktəbləri var. Digər tərəfdən, tolerantlıqda dünyaya nümunə göstərilirik, multikulturalizm dəyərlərini təşviq edirik, beynəlxalq forumlara ev sahibliyi edirik, "Rus dilinin intensiv tədrisi" layihəsi davam etdirilir. Bununla bağlı yeni əmr belə imzalanıb, slavyan dilləri ilə əlaqəli bir universitetimiz və rusdilli iki filialımız olduğu halda, Azərbaycanda daha üç Rusiya universitetinin - Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun, Ali İqtisadiyyat Məktəbinin və Rusiya Dövlət Humanitar-İqtisadiyyat Universitetinin filiallarını açmağı planlaşdırırıq. Bir yandan da dövlətlərarası münasibətlərə təsir göstərə biləcək təkliflər səsləndiririk. Bunu necə başa düşmək olar? Rus dilində təhsilə hər hansı bir məhdudiyyət qoyulması barədə təklifi irəli sürərkən, digər fəsadlar bir yana, belə bir addımın atılmasının sıx tarixi ənənələri ilə bağlı olan iki qonşu dövlət arasındakı münasibətlərə necə təsir göstərəcəyini də fikirləşmək lazımdır. Bəli, son 5-10 ildə, xüsusilə Bakıda ümumi təhsil məktəblərinin rus bölməsinə maraq xeyli artıb. Bu o demək deyil ki, rus dili ilə bağlı məsələləri yerli-yersiz gündəmə gətirib, təhsilimizdəki, bütövlükdə cəmiyyətimizdəki bütün problemlərimizi bu dilə artan maraqla əlaqələndirməliyik. Bizim elmimizin, mədəniyyət və incəsənətimizin inkişafında, elmi-siyasi kadrlarımızın yetişməsində və digər sahələrin formalaşmasında rus dilinin rolunu və müstəsna əhəmiyyətini unutmaq və ya inkar etmək ən yaxşı halda ədalətsizlikdən başqa bir şey olmazdı. Digər tərəfdən, onu da nəzərə almaq lazımdır ki, hazırda Rusiyanın ali təhsil müəssisələrində 15 minə yaxın azərbaycanlı tələbə təhsil alır, onlardan minə yaxını Rusiya Federasiyasının federal büdcəsi hesabına oxuyur. Qənaətim odur ki, belə açıqlamalar verərkən və ya hər hansı bir problemi qaldırarkən səbəb-nəticə əlaqələrinə biganə yanaşmaq, nəticəni qabardıb, səbəblərdən yan keçmək olmaz. Bu, təhsilin hansısa bir probleminin həlli deyil.  Əlbəttə, bu kimi təkliflər ola bilsin doğma ana dilimizə olan məhəbbətdən, rəğbətdən və diqqətdən irəli gəlir. Lakin unutmayaq ki, bu kimi təkliflərə başqa rəng qatanlar, məna verənlər, onu siyasi məcraya yönəldənlər də az deyil". 

Demokratikmusavat.com

Xəbər Lenti

Şəhriyar yenə məğlub oldu, Teymur heç-heçə etdi

Ayaz Quliyev "Spartak"da debüt etdi

Torpaq sürüşməsi İranda 147 kəndin yolunu bağladı

Neftin qiyməti 62 dolları ötüb

Tereza Mey parlamentə "Brexit" üzrə "B planı"nı təklif edib

Gəncə Dövlət Filarmoniyasında “Kəpəz Kuboku 2019” yarışı keçiriləcək - FOTO

Məşhur aktyor dünyasını dəyişib

Ərdoğan və Putin Suriyadakı vəziyyəti müzakirə edəcəklər

Meksikada boru kəmərinin partlaması nəticəsində 91 nəfər ölüb

Karakasda polis etirazçılara atəş açır - VİDEO - YENİLƏNİB

Pakistanda yanacaq daşıyan yük maşını avtobusla toqquşub: çoxlu sayda ölən var

Çində ÜDM-in artım tempi ABŞ-la ticarət mübahisələri səbəbindən minimuma düşüb - Tramp

"Neftçi" qanalı hücumçusunu əcnəbi kluba icarəyə verib

Ermənistanın gələcəyi Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllindən asılıdır - Sevinc Fətəliyeva

Qvatemalada avtobusda partlayış nəticəsində 6 nəfər yaralanıb

Helmond şəhərində atışma baş verib, 2 uşaq yaralanıb

Misirdə minanın partlaması nəticəsində 2 uşaq ölüb

İndoneziya sahillərində 6,1 bal gücündə zəlzələ olub

Qanalı yarımmüdafiəçi rəsmən "Barselona"da

İcbari tibbi sığortadan sonra poliklinikaların necə xidmət göstərəcəyi açıqlanıb

"Yuventus" və "Milan"dan qələbə

“Beşiktaş”da maaş ala bilməyən futbolçu küsüb getdi

Mərakeşdə təyyarə qəzaya uğradı

Kerç boğazında iki gəmi yanır, 14 ölü - VİDEO

Zelenski seçki kampaniyasına pulu kimdən aldığını açıqladı

Dəliməmmədlidə ağır qəza, ölən var

Səməd Seyidov: "AŞPA və Azərbaycan arasında, xüsusilə də Mehman Hüseynovun işi kimi çox mürəkkəb məsələlər üzrə əməkdaşlıq və dialoq qarşılıqlı anlaşmaya gətirib çıxaracaq"

Günün qoroskopu: Sizi maraqlandıran məlumatları əldə edin

İqtisadçı, moda təşkilatçısı və səyyah - FOTO

Biznes üçün maliyyədən öncə lazım olanlar - Araşdırma

Kerç boğazında iki gəmidə yanğın zamanı ölənlərin sayı 11 nəfərə çatıb - YENİLƏNİB

Nuradan ŞOK SÖZLƏR: "İndi kişilər xanımı bir işarə ilə əldə edir və..." - FOTO

Kerç boğazında yanan iki gəmidə 16 Türkiyə vətəndaşı olub - YENİLƏNİB

Mirqafar Seyidov: "Milli Şuranın mitinqinə icazə verilməməsi ilə bağlı Bakı şəhər İcra Hakimiyyəti qarşısında vəsatət qaldıracağam" - MÜSAHİBƏ

"Fənərbağça" Bursada büdrədi - FOTO

Sebastyan Fettel: "Mixael Şumaxer oğlu ilə fəxr edəcək"

Fransada erməni mafiozlara qarşı xüsusi əməliyyat keçirilib

Yaponiyada supermarketlər şəbəkəsi xarici malların qiymətini endirir

Karlos Qon girov müqabilində azad ediləcəyi təqdirdə Yaponiyanı tərk etməyəcəyini bildirib

Səfərbərlik Xidmətinin rəisi İŞDƏN ÇIXARILDI

ABŞ-da azərbaycanlı: "Köpək balığını qrildə hazırlamışam" - FOTO

GMO məhsullar Azərbaycan bazarına əsasən hansı ölkələrdən daxil olur?

7 yaşlı azərbaycanlı vunderkind xarici və yerli təhsil müəssisələrindən təkliflər alır - FOTO

İrlandiya Britaniya ilə Brexitə dair ikitərəfli danışıqlara getməyəcək

Konor əl çəkmir: Rusiyada Həbiblə döyüşmək istəyirəm...

"Monako" hücumçusunu icarəyə verdi

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Davosda Çinin CGTN televiziyasına müsahibə verib

Prezident İlham Əliyev Davosda "Rossiya 1" televiziya kanalına müsahibə verib - FOTO

Prezident İlham Əliyev Davosda Dünya İqtisadi Forumunun prezidenti ilə görüşüb - FOTO

Qara dənizdə iki gəmidə yanğın nəticəsində 10 nəfər ölüb - YENİLƏNİB

Avropa İttifaqında transmilli narkomafiyaya zərbə endirilib

PKK-çı qadın: "Təşkilata qatılanlara ilk bunu edirlər" - VİDEO

Qara dənizin şimal sahillərində iki gəmidə yanğın başlayıb

Netanyahu: "İsrail ona təhdid yaradan istənilən ölkəyə zərbə endirəcək"

Bu gün "Səs həftəsi" başlanır

Ərdoğan Putinlə müzakirə edəcəyi əsas mövzunu açıqladı

Ruhəngiz Brilliantla arxiv FOTOsunu yaydı

Rusiya Baş Kəşfiyyat İdarəsinin direktoru və müavininə sanksiya tətbiq edilib

“Bu şəhərdə” necə populyarlaşdı? - Astroloq

OPEK 2019-cu ildə Azərbaycanda neft hasilatı üzrə proqnozları açıqlayıb

"Barselona"dan sürpriz transfer həmləsi

32 yaşlı qadın "donuz qripi"ndən ölüb

Deputat: "Şəhidlər xiyabanı kimi müqəddəs bir məkandan siyasi məqsədlər üçün istifadəyə cəhd milli mübarizə tariximizə hörmətsizlikdir"

Rusiyanın ən yaşlı sakini öldü - 128 yaş...

"Trabzonspor"a təklif - Azərbaycan çempionatına qatılın

Ərdoğan: "Mənbic əsl sahiblərinə qaytarılacaq"

"Qəbələ"də baş məşqçi dəyişikliyi

“Təhminə və Zaur”da qalmaqal - Aktyorların pulunu ödəmədilər

Prezident İlham Əliyev meksikalı həmkarına başsağlığı verib

"Milli Şura"çıların itirilmiş mənəviyyatı...

Rusiyada bananlar arasında 50 kiloqram narkotik tapıldı

Biabırçılıq və ləyaqətsizlik saçan anlar - Zabil Məhərrəmov

Prezident İlham Əliyev Mehman Hüseynovun işinin obyektiv və ədalətli araşdırılması ilə bağlı tapşırıq verdi

Əməkdar artist Saleh Bağırovun babası imiş - FOTO

İrandan Azərbaycana narkotik vasitə keçirilməsinin qarşısı alındı

"Neftçi" yunanıstanlı hücumçu transfer edir - 300 min avro maaş verəcək

Səməd Seyidov yenidən AŞPA-nın vitse-prezidenti seçilib

Hüquq müdafiəçiləri Mehman Hüseynova görə Prezidentdən xahiş etdilər

Dünyanın ən iri akulası Havay sularındadır - VİDEO

Ermənistan hökuməti silahlı qiyamçıya təzminat ödəyəcək

Prezidenti İlham Əliyev Hacı İsmayılovu “Şöhrət” ordeni ilə təltif etdi

35 yaşlı hücumçudan yeni rekord - Batistutanın bir addımlığında

"Sabah" İsveçrə klubu ilə qarşılaşacaq

ABŞ-ın hərbi karvanına hücum edən 5 terrorçu zərərsizləşdirilib, 2 hərbçi yaralanıb - VİDEO

"Barselona"nın futbolçusu azarkeşə hücum edib

"Arsenal"da ciddi itki - Ulduz futbolçu üçün mövsüm erkən başa çatdı

Gəncə Dövlət Flarmoniyasında “Kəpəz Kuboku 2019” yarışması keçiriləcək - FOTO

“Vikipediya”da məşhur bəstəkar Elza İbrahimova haqqında 8 dildə məqalə yaradıldı

Abxaziyada Rusiyaya məxsus ZTR aşdı, ölənlər var

“Atamın qız formasıyam” - Əməkdar artist - VİDEO - FOTO

“Saçım uzun olanda çox sataşırdılar” - Çingiz Mustafayev - VİDEO - FOTO

“O rol məndə iz buraxdı” - Xoşagəlməz vərdişlərə yiyələnən əməkdar artistin ETİRAFLARI - VİDEO - FOTO

“Xalqın tələblərinə qarşı mübarizə aparmaq qanuni deyil” - İran prezidenti

Yaponiya İrandan neft idxalını bərpa edib

AŞPA-nın daimi prezidenti seçilib

Bir cib diktatorunun manifesti və ya Müsibəti-Əli

24 ildir danışmadığı bibisinin efirə çıxması Oksananı utandırdı

Oksananın arıqlığında fotoşop izləri - FOTO

60 ölkənin dövlət başçısı Davos Forumuna toplaşır

Ötən il Gürcüstan Azərbaycana 98 mln. dollar dəyərində siqaret satıb

Elnarənin açıqlaması ətrafında qalmaqal bitmir - "Müğənnilik nə vaxtdan eyib peşə olub?"

Azərbaycanda yeni diaspor saytı fəaliyyətə başladı

"Barselona"da ciddi itki - 2 həftə oynamayacaq

Orxan Məmmədov: "Qadın sahibkarlığının inkişafı üzrə stimullaşdırıcı mexanizmlərin işlənib hazırlanması nəzərdən keçirilir" - FOTO

Türkiyə Zap, Haftanin və Xakurkda terrorçuları vurdu

Balotellinin yeni klubu müəyyənləşdi

"Paşinyan hoqqabazdır" - Respublika Partiyası

"Neftçi"dən növbəti oğurluq: Bu dəfə "Fənərbağça"dan - VİDEO

Qurban Qurbanovdan Pedro açıqlaması

Şəfiqə Axundovanın anadan olmasından 95 il ötür

Gürcüstan və Azərbaycan arasında ticarət dövriyyəsinin həcmi 1 mlrd. dolları ötüb

"Barselona"dan növbəti qələbə - VİDEO - FOTO

Nanə Elçinin arxiv görüntülərini yaydı - VİDEO

"Mançester Siti" 3 xalı 3 qolla qazandı - VİDEO - FOTO

Mehriban Xanlarova anası üçün göz yaşı tökdü - VİDEO

14 yaşlı qız 21 yaşlı oğlanla çılpaq halda xarabalıq ərazidə tutuldu - FOTO

Əfqanıstan hökuməti "Taliban" ilə danışıqlar aparmağa hazırdır

Türkiyədə tələbələri aparan avtobusla yük maşını toqquşdu: 20-dən çox yaralı var

Azərbaycanlı hakimlərə danışılmış oyunlarla bağlı seminar keçirildi

Gürcüstanın Azərbaycana borcu azalıb

"10 illik dəyişimim, emo deyiləm" - FOTO

Çində əhalinin sayı açıqlandı: 1,395 milyard nəfər

Ofeliya Aslan Musiqili Teatrda yad ediləcək - FOTO

Sabiq baş nazir metroda - FOTO

"Tottenhem"dən möhtəşəm geridönüş - VİDEO - FOTO

Ukraynada daha bir azərbaycanlı iş adamı itkin düşüb

Moskvada film kimi olay: quldurların əlindən qaçdı, zirehli "Gelandewagen"inə oturub onları güllələdi

Əfqanıstanda xüsusi təyinatlıların bazasında partlayış: 18 nəfər ölüb

Marseloya şok: əsas heyətdə yerini itirib

"Mehman Hüseynov məsələsi, sadəcə, bir bəhanədir, əsl məqsəd Azərbaycanın uğurlarına kölgə salmaqdır"

ABŞ-ın hərbi gəmisi Gürcüstandadır

Aynişan kədərləndi: "Anam 7 il yataqda mübarizə apardı"

4 futbolçu qəzada öldü

Azərbaycan klubu “Şalke” və "Zenit"in sabiq futbolçusunu baxışdan keçirir

"Ey ağzıgöyçəklər, şəhid ailələri üçün özünüz nə etmisiniz?"

Şəhərin mərkəzində QADIN ALVERİ - Razılaşan maşına minib gedir - FOTO

Nazir: "Çexiya şirkətləri Bakı-Tbilisi-Qars ilə yükdaşımalara maraq göstərir"

Səudiyyə Ərəbistanında qadınlar üçün daha bir qadağa aradan qalxır

“Allah necə yaradıbsa, elə də oluram. Sadəcə olaraq, bir az əl gəzdirirəm"

Azərbaycan Premyer Liqası dünya reytinqində 20 pillə gerilədi

Pele tənqid etdi, Neymar susmadı - "Nə istəsən deyə bilərsən"

20 yanvar Qətərdə anıldı

Kapital Bank-ın müştəriləri "13-cü maaş" qazandı

Firanın şəffaf geyimi tənqid edildi - FOTO

Röyanın 20 Yanvar paylaşımına da söz tapdılar, müğənni susdurdu - FOTO

İsrailin Suriyanı bombalama anı - VİDEO

"Formula-1" pilotunun nişanlısı hamilədir - FOTO

İngiltərə klubu əfsanəvi futbolçuya tapşırıldı