AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Modern mağaralar

  16

Əziz oxucular, yazıma başlamamışdan öncə sizlərdən aldığım məktubların, yazılarıma yazılan kiçik şərhlərin mənim üçün çox önəmli olduğunu bildirmək istərdim.

Cavab yazmasam da, bilməyinizi istərdim ki, hər birinizin fikirləri mənim üçün olduqca dəyərlidir.

Son zamanlar yazılarımda qəribə ağırlıq olduğuyla bağlı məktublar alıram.

Qeyd-şərtsiz razıyam.

Yazılarım ruh halım kimi dağınıqdır.

Əvvəlki satira, sarkazm, istehza, yumor son yazılarımda yoxdur.

Amma bu yazılarımın da lazımlı olduqlarını düşünürəm.

Bir oxucum hətta yaşlı pedaqoqlar kimi deyingən olduğumu düşünür.

Etiraz etmirəm.

Son vaxtlar, peşə təhsili alıb, 40 il kənd məktəbində işlədikdən sonra məcburi təqaüdə göndərilən müəllim qədər deyingən olmuşam.

Səbəbini bilmədiyim üçün yazılarımdakı ovqatın dəyişməyi, yəqin ki, uzun çəkəcək.

Xülasə, deyingənliyimə davam etməyi düşünürəm.

***

Bu yazımda bir müşahidəmi sizlərlə bölüşəcəm.

İnsani münasibətlər sürətlə öz ibtidai halına qayıdır.

Xüsusilə ailə, sevgi və dostluq münasibətləri müasirlik, modernlik pərdəsi altında erroziyaya uğradıqca öz ibtidasına daha çox bənzəyir.

Sosioloqların fikirlərinə görə, ibtidai cəmiyyətlərin ailə quruluşu və sosial həyatı, bizə müasirlik adı altında sırınan münasibətlərə çox bənzər olub.

İbtidai cəmiyyətlər fərdlər arasındakı istənilən böyük fərqləri görə bilmirdi və müasir cəmiyyətdə də oxşar münasibətləri müşahidə etmək mümkündür.

Bir çox təcrübəli araşdırmaçılar ibtidai cəmiyyətlərin sevgi münasibətlərindən rahatlıqla uzaqlaşmalarından və sevgililərin bir-birinin yerinə keçə bilmələrindən bəhs edirlər.

Bu barədə uzun-uzadı izahata gərək yoxdur.

Cəmiyyətimizi müşahidə etsək, XXI əsrdə hər şeyin nə qədər ibtidailəşdiyinin şahidi ola bilərik.

Məncə, çəkilən filmlər, yazılan romanlar, şeirlər insan ruhunu aliləşdirmir.

Müasir insan oxuduqca, öyrəndikcə, elmi-texniki tərəqqinin müasir imkanlarından istifadə etdikcə ibtidailəşir.

İnsan yenidən mağaraya çəkilir.

***

Antropoloq Audrey Riçard 1930-cu illərdən etibarən uzun müddət Şimali Rodeziyadakı bembalılar arasında yaşayıb.

Yerlilərlə yaxın əlaqələri olan antropoloq, onları yaxından tədqiq edirdi.

Bir gün Riçard hələ də ibtidai vərdişlərindən və adət-ənənələrindən əl çəkməmiş bu tayfaya bir ingilis nağılı danışır.

Nağılın qəhrəmanı gənc şahzadə sevdiyi qızın əlindən tutmaq üçün şüşə dağlara dırmaşır, dərin uçurumlardan keçir və əjdahalarla vuruşur.

Bembalılar bu nağıla açıq-aşkar çaş-baş qalsalar da sakit dayanırlar.

Nəhayət, yaşlı qəbilə başçısı səsini qaldıraraq oradakıların hislərini ən sadə sualla ifadə edir:

"Şahzadə nəyə görə başqa qızı seçmir?"

***

Müasir "şahzadələr" artıq sevgi üçün heç bir əziyyət çəkmir.

Modern insan, bu baxımdan ibtidai əcdadından qətiyyən fərqlənmir.

Kapitalizmin dəyərlər sistemində insani və ülvi dəyərlər üçün mübarizə aparmaq yoxdur.

Mübarizə ancaq yaxşı yaşamaq və kapital uğrundadır.

Müasir insanın seçdiyi şüurlu yol, əslində, ibtidai insanın yaşamaq uğrundakı mübarizəsindən bir o qədər də fərqlənmir.

İbdtidai cəmiyyətlərdə əzələsi böyük olan ən yaxşısına sahib olurdu.

Müasir cəmiyyətlərdə isə bank hesabı böyük olanlar hər şeyi satın alır.

İnsan oğlu öz ibtidai babalarının etdiklərini təkrarlayır.

Mağaradan çıxmış insan dönüb-dolaşıb "modern mağaralar"a qayıdır.

***

Şübhəsiz ki, dəyərlərin, meyarların olmadığı cəmiyyət irəli getmir.

İbtidai insan mağarada ən vəhşi tərəfini qoyub çıxmışdı, amma göydələnlər, villalar, bər-bəzəkli otellər, kamfortlu istirahət mərkəzləri daha ibtidai düşüncəli insanlar üçün mağaradır.

Təkərin kəşfindən ən bahalı model avtomobillərin dizaynına qədər keçilən yolda, insan hisləri və duyğuları durmadan geriyə gedib, öz ibtidai formasına qayıdıb.

Müasir şəhərlərdə ibtidai mağaralar peyda olur.

Müasir şəhərlərdəki bahalı mağaralarda ibtidai düşüncəli insanlar, öz babalarından daha əxlaqsız, daha qəddar və daha vəhşidir.

Müasir mağaralar müasir insanın beynidir.

Qısacası müasir insan mağaraya qayıdır.

Cəlil Cavanşir
Demokratikmusavat.com

Xəbər Lenti

Arvad 50 illik ərini atıb, keçmiş sevgilisi ilə qaçdı - Uşaqlarım səndən deyil - FOTO

"Beşiktaş"dan Kuarejma açıqlaması

Türkiyədə 47 yaşlı azərbaycanlı qadın saxlanıldı - Sosial şəbəkədə müştəri tapırmış

Ərdoğan Rusiyaya gedib

AFFA Azərbaycan millisini Diniyevə tapşırır?

Xəyalə təhlükəyə düşdü: “Kaskadyorlar Fərdanı əvəz etdi, məni yox”

Qədir Rüstəmovun oxşarı peyda olub - VİDEO

Pərvin Abıyeva Türkiyədə ilk dəfə... - VİDEO

“Gətirdim ki, işləyəndə çəkim” - Qarnından narkotik çıxan şəxsin ETİRAFLARI - VİDEO - FOTO

ATV-nin serialları reytinq qurbanı oldu

"Barselona" transferi həll etdi - 90 milyon avroya

Qulam İsaqzai: "Biznes sektoru gənclərin məşğulluğunun təmini sahəsinə öz töhfəsini verməlidir"

"Tottenhem"də daha bir ciddi itki

Güləş Federasiyasının prezidenti saxlanılıb

Prezident İlham Əliyev “Equinor” şirkətinin baş icraçı direktoru ilə görüşüb - FOTO

Prezident İlham Əliyev “Suez Group”un beynəlxalq inkişaf üzrə icraçı vitse-prezidenti ilə görüşüb

Prezident İlham Əliyev “Lazard Freres” şirkətinin baş icraçı direktoru ilə görüşüb - FOTO

Prezident İlham Əliyevin “VTB-Bank”ın prezidenti ilə görüşü olub

Təcavüz olunan qız canlı yayım açdı: 12 dəqiqə... - FOTO

Türkiyə orbitə yeni peyk buraxacaq

Millimizin Rusiya klubu ilə heç-heçəsi - VİDEO

Türkiyənin terrorçulardan azad etdiyi şəhərdə partlayış: ölənlər var - FOTO

“Şou-biznesi parazitlər basıb” - VİDEO - FOTO

Turizm Bürosunun baş icraçı direktoru: "Azərbaycan dünya üçün kəşf olunmamış, unikal ölkədir"

"Prezident İlham Əliyevin Davos Forumunda iştirakı yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaranmasına, yeni investisiyaların cəlb edilməsinə xidmət edir"

Ledi Qaqa Trampın köməkçisini tənqid etdi

Messi və Buskets "Sevilya"ya qarşı oynamayacaq

Prezident İlham Əliyevin “The Boston Consulting Group” şirkətinin prezidenti ilə görüşü olub - FOTO

Şou-biznes nümayəndələri Elgizin ad günündə - VİDEO - FOTO

Vəfa Zeynalova efirlərdən niyə uzaqlaşıb? - AÇIQLAMA - VİDEO - FOTO

Gürcüstanda daha iki nəfər qrip virusundan ölüb

Çin ABŞ-ın dövlət borclarına qoyulan investisiyaları azaltmayacaq

Fərda: “Kim üzərimdən pul qazanmaq istəyirsə, onu 3 gün yeyə bilər, ondan artıq yox"

Venesuelada nümayişçilərə hücum etməyi planlaşdıran qruplaşma zərərsizləşdirildi

Yaqland azərbaycanlı qaçqınların probleminin həllində Avropa Şurasının fəaliyyətsizliyini etiraf edib

"Prezident İlham Əliyevin Dünya İqtisadi Forumunda iştirakı xarici investorların Azərbaycana marağını daha da artırır"

İlhamə arıqlayıb belə oldu - FOTO

“Neftçi”nin futbolçusu axtarışa verilib - Əsgərlikdən yayındığına görə

Putin və Ərdoğan Cənubi Qafqazdakı vəziyyəti müzakirə edə bilər

İlqarə dekolteli FOTOlarını yaydı

"Əxlaqsızlar efirə çıxıb, həyat dərsi keçir”"

Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan dövləti investorlara, sahibkarlara bundan sonra da dəstək verəcək" - FOTO

Prezident İlham Əliyev Davosda "Procter and Gamble Europe" şirkətinin prezidenti ilə görüşüb - FOTO

Niaqara şəlaləsi də dondu - VİDEO

Məşhur idmançıya şok ittiham: Arvadının yanında başqa qadınla yatıb

Aygün və Namiq Moskvada - FOTO

Bakıda Sobsan Boyalarının Dekorativ Premium mağazasının açılışı oldu

Azərbaycanın daha 3 idmançısı dopinqdən istifadəyə görə cəzalandırıldı

"Qalatasaray" kubokda qələbə qazandı - VİDEO - FOTO

Müsəlmanlara qarşı böyük hörmətsizlik - Tualet kağızının üstünə "Allah" yazdılar - VİDEO - FOTO

"Neftçi" transferi VİDEO ilə açıqladı - Yunanıstanlı hücumçu rəsmən "ağ-qaralar"da

Məşhur futbolçu qəzada həlak oldu: klublar yasdadır - VİDEO - FOTO

"Evdə 3 "Qızıl top"um var" - Hazard

Mürdəşir ölüylə selfi çəkdi, sosial şəbəkədə yaydı - FOTO

Bakıda bazarda yanğın - YENİLƏNİB

Trampa NATO-dan çıxmağı qadağan etdilər

Goranboyda Alban kilsəsində partladıcı tapılıb - FOTO

Azərbaycana səfər edən hindistanlı turistlərin sayı artıbc

Kerç boğazında baş verən yanğın zamanı Türkiyənin dörd vətəndaşı ölüb

Şərur sakinindən narkotik götürülüb

İsrail vətəndaşları Yaponiyada 4 ton qızılın qanunsuz idxalına görə həbs edilib

Hind okeanında güclü zəlzələ qeydə alınıb

Sanada partlayışlar baş verib

Bakıda ata 3 gündür oğlunu axtarır

Meksikada boru kəmərinin partlaması nəticəsində ölənlərin sayı 96 nəfərə çatıb

BƏƏ-də iki görkəmli dini xadimin tarixi səfərlərinə hazırlıq görülür

Təyyarə qəzaya uğradı

Bakıda bazar yanır

Əlverişsiz hava şəraiti Biləsuvar və Cəlilabadda nəqliyyatın hərəkətini çətinləşdirib - FOTO

Useyn Bolt futbol karyerasını başa vurub

Azərbaycan Prezidenti: "İnfrastruktura investisiya qoymaq üçün neft və qaz satışından əldə etdiyimiz gəlirləri düzgün istiqamətə yönəltməyə müvəffəq olmuşuq"

Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan özündən şimalda və cənubda yerləşən ölkələrə “Bir kəmər, bir yol” layihəsinə qoşulmaq üçün imkanlar yaradır"

Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycanın təkcə başqa ölkələrə deyil, həm də infrastruktura, real iqtisadiyyata sərmayə yatırmaq strategiyası var"

Günün qoroskopu: Gəlir istisna deyil

Azərbaycanın Livandakı səfiri:“Nəsiminin məzarı qohumlarının nəzarəti altındadır” - MÜSAHİBƏ

ABŞ-da müsəlmanlara hücum planlaşdıranlar həbs edilib - VİDEO - FOTO

Məcburi köçkünlərin yaşadığı binada yanğın olub

Ermənistanda xalqı “sülhə hazırlamaq” cəhdi?

Salyanda raket aşkarlandı - FOTO

Futbolçunu Kardiffə aparan təyyarə yoxa çıxdı

Azərbaycan Prezidenti: Biz skeptik yanaşmaya sözlərlə deyil, atdığımız addımlarla, gördüyümüz işlə cavab verməliyik

Ölkədə qızıl və gümüşün qiyməti düşdü

Cənnət Səlimova teatrda baş verən inanılmaz olaylardan danışdı

Prezident İlham Əliyevin və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın Davosda qeyri-rəsmi görüşü olub

"Atam hələ bir müddət ayağa qalxa bilməz" - Ramiz Əzizbəylinin qızı

Transseksualların orduya çağırışı qadağan edildi - ABŞ-da ilk

Məşhur müğənni səhnədə öldü - VİDEO

O aqressiv idi, ailəsindən şikayət edirdi - MƏHKƏMƏ İŞİ

Bərdədə məktəb yandı - FOTO

Dehlidən Bakıya birbaşa uçuşlar ola bilər

Dünya Turizm Təşkilatı ilə Azərbaycan Dövlət Turizm Agentliyi arasında saziş imzalanıb - FOTO

Şəhriyar Məmmədyarovdan növbəti heç-heçə, Teymur Rəcəbov oyunu davam etdirir

AŞ baş katibi: Azərbaycanla bağlı məsələləri qəsdən siyasiləşdirməyin

Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan təcrübəsi, bizim əldə etdiyimiz nəticələr siyasətimizin doğru olduğunu nümayiş etdirir"

Ağdaşda avtomobil yaşlı qadını vurub

Yaqland azərbaycanlı məcburi köçkünlərin məsələsinin həll edilməməsini pisləyib

Parisdə prezident sarayının yaxınlığında bank qarət olundu

ATƏT PA-nın prezidenti Mehman Hüseynovla bağlı qərarı alqışlayıb

"Heyətimizdə yeni futbolçular da olacaq" - Samir Abasov

PSJ-dən seneqallı yarımmüdafiəçi üçün 25 milyon avro

Ayxan Abbasov "Vardar"la oyundan danışdı

İlin ən pis filmləri və aktyorları açıqlandı - SİYAHI

Braziliyalı hücumçu "Galatasaray"ın hədəfində

İsrail zərbələrə davam edəcək - ABŞ-ın planı

Prezident İlham Əliyevin “Signify” şirkətinin baş icraçı direktoru ilə görüşü olub - FOTO

Prezident İlham Əliyev “Microsoft” şirkətinin vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və "Total" şirkətinin baş icraçı direktorunun görüşü olub - FOTO

Prezident İlham Əliyevin “Signify” şirkətinin baş icraçı direktoru ilə görüşü olub

Prezident İlham Əliyev “Microsoft” şirkətinin vitse-prezidenti ilə görüşüb

Köçəryan Paşinyana qalib gəldi - MƏHKƏMƏDƏ

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Davosda “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsünün inkişaf etdirilməsi: Çinin trilyon dollarlıq baxışı” mövzusunda sessiyada iştirak ediblər - FOTO

Bu adaya yalnız 21 yaşından böyüklər buraxılır - FOTO

Ağsuda dəhşətli cinayət - Ər arvadını namaz üstə bıçaqladı

Türkiyədə soğan böhranı: Azərbaycandan alıb aparacaqlar...

Ötən il Azərbaycan əhalisinin gəliri nə qədər olub?

Qonşu ölkədə qrip həyəcanı davam edir: 750-ə yaxın insan...

Rusiyada axtarışda olan azərbaycanlı Qazaxıstanda tutuldu

Ermənistanda “donuz” qripindən ölənlərin sayı artdı

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və “Total” şirkətinin baş icraçı direktorunun görüşü olub

AFFA "Neftçi"nin xahişini nəzərə aldı

Prezident İlham Əliyev Davosda Rusiyanın “LUKoil” şirkətinin prezidenti ilə görüşüb

Anar Sevil və Sevinci belə dəyişdi - VİDEO

Yoxa çıxan futbolçunun valideynləri danışdı - İnana bilmirəm, çox ümidsizəm...

“Konsert verməyə pulum yoxdur” - Səidə Sultan

"İlham Əliyev. İnkişaf - məqsədimizdir" çoxcildliyinin 75-ci kitabı çapdan çıxıb

Vaqif Gərayzadə Natavanla küsülü imiş

Əli Mirəliyevin pişiklə bağlı dediklərinə aydınlıq gətirildi - VİDEO

Əli Mirəliyevin pişiklə bağlı dediklərinə aydınlıq gətirildi

Hakim qərar vermək üçün 8 dəqiqə videotəkrara baxdı - VİDEO

Murad Boz azərbaycanlı qızı seçdi - VİDEO

Əbülfəs Qarayev kadr dəyişiklikləri etdi

Neftayırma zavodunda partlayış baş verib, ölən var - Tacikistanda

Bakıda keçiriləcək Beynəlxalq Para Cüdo Yarışı ilə bağlı maraqlı təşəbbüs

Almaniya ilə Fransa Avropa ordusu qurmaq üçün ilk addımı atdı

Ramil Şeydayev "Jilina"ya qarşı 45 dəqiqə oynadı

"Mən boksçuyam ki, kimisə özümə rəqib görəm?" - VİDEO

Rabyo PSJ-ni məhkəməyə verir

Lətifə nikahdankənar eşq istəyir - Qadın olduğumu hiss etdirsin...

Rusiyada Tu-22M3 bombardmançı təyyarə qəzaya uğrayıb

Super Liqanın lideri ulduz futbolçunu transfer etdi

Qaçırılan təyyarə Xantı-Mansiysk şəhərinin hava limanında eniş etdi - YENİLƏNİB - FOTO

Ermənistanda dövlət qurumları vətəndaşların şikayətlərini cavabsız qoyur

Ronaldu məhkəmə qarşısına çıxdı - VİDEO - FOTO

“Şahdağ” kurortuna dəmir yolu çəkilişi üçün layihə sənədləri hazırlanır

İndoneziyada vulkan püskürdü

Dünyanın ən bahalı brendi məlum olub

Rusiya XİN Putinlə Trampın görüşü haqda: Vaşinqton bəhanələr axtarır...

“Aktyorun haqqını yeyən xeyir görməyib” - Firəngiz Mütəllimova

"Neft Daşları"ndakı meydança belə çökdü - FOTO

Yığmamız Rusiya klubu ilə heç-heçə etdi

Rumıniyalı parlamentari: "Mehman Hüseynovla bağlı qərar Avropa Parlamentinin bəzi üzvlərinin bəyanatlarının saxta olduğunu sübut edir"

"Arxamca danışıb, pulumu oğurlayıb..." - Natavan

III Avropa Oyunlarını keçirmək Azərbaycana təklif olunub

Rusiyada silahlı şəxs sərnişin təyyarəsini ələ keçirdi - FOTO

Britaniya döyüş təyyarələrini İraq və Suriyadan çıxarır

Erkan Özoral: "Türkiyə hər bir sahədə Azərbaycanın səmimi və güclü dəstəyini hiss edir"

"5 milyon izləyicin var, ancaq bircə atan yoxdur" - FOTO

Türkiyədə 50-dən çox hərbçi saxlanılıb

Nigar Camal açıq-saçıq libası ilə göz oxşadı - FOTO

İran Rusiyadan qoyun əti alacaq