AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Cəmiyyətin gerçək maraqları

  890

Hüquqlarımızın qorunmasında
mətbuat və söz azadlığının rolu

 Fikirimcə, söz azadlığı dünyada əvəzolunmaz nemətlərdən biridir. İnsan üçün azad mühitdə yaşayıb, öz fikirlərini sərbəst ifadə etməsindən yaxşı nə ola bilər  ki? 

Bildiyimiz kimi, hər bir ölkədə onun vətəndaşının hüquq və azadlığının ayrılmaz hissəsi olan söz, fikir, ifadə azadlığı və bunların qədərincə təmin olunması, həmin ölkədə demokratiyanın, demokratik təsisatların hansı səviyyədə olmasının göstəricisidir.

1991-ci il mayın 3-də Namibiyanın paytaxtı Vindhukda regional seminara toplaşan jurnalistlər, azad və müstəqil informasiya vasitələrinə yardım məqsədilə, bütün dünya hökumətlərinə mətbuat azadlığının və demokratikliyin təmin edilməsinə yardımçı olmağa çağıran "Vindhuk Bəyannaməsi"ni qəbul ediblər. Bununla bağlı BMT Baş Məclisi 1993-cü ildə 3 may gününü "Beynəlxalq Söz və Mətbuat Azadlığı Günü" kimi qeyd etməyi qərara alıb.

Azərbaycanda söz və mətbuat azadlığı tarixinin başlanğıcına nəzər salaq. Mənə belə gəlir ki, Azərbaycanda fikir və söz azadlığının əsasının qoyulmasına təkan verən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin seçki kompaniyasında qadınların kişilərlə bərabər səs vermək hüququnun tanınması, onların eyni zamanda dövlətin ictimai-siyasi həyatında təsiredici qüvvəyə malik olması idı.

Təbii ki, insan hüquq və azadlıqlarının təmin olunmadığı bir şəraitdə hansısa ifadə, söz azadlığı barədə fikir söyləmək çox çətindir. Yaxin Şərq folklor janrının banisi, hazırcavablıq və yuksək intellekt simvolu sayılan Bəhlul Danəndə demişkən:- "Bal ilə şorun qiyməti eyni olan yerdə durma, qaç".

Qaçmaqla iş bitmir. Gəlin görək, azad fikir nədir? Öncə onu qeyd etmək vacibdir ki, azad söz təhqir dolu ifadələrdən ibarət deyil. Azad söz ünvanlı, haklı, sübuta yetirilmiş, təhqirsiz fikirlərdən ibarət olmalıdır.  Yoxsa, müəyyən mənbələrə xidmət məqsədilə provokasiya xarakterli, saxtalaşdırılmış informasiyalardan deyil. Bir sözlə, azad fikir böhtan və təhqirdən uzaqdır. Amalı isə, toplumun, cəmiyyətin maraqlarına, rifahının yüksəldilməsinə xidmət olmalıdır.

3 may gününə gəldikdə isə onu təqvimdə xususi bir gun kimi qeyd etməyimizin həm müsbət, həm də mənfi tərəfləri var. Müsbət tərəfi bəllidir-jurnalistlər bir yumruq altında birləşib, məmurlardan, dövlət xadimlərindən onlara hörmətlə yanaşmalarını, onların səsini eşidib, sayıb, hörmət edib dəyərləndirməklərini istəyirlər və bunu, əslində butun dunya xalqları üçün edirlər. Mənfi tərəfi isə odur ki, sual yaranır, məgər azad fikir yürütmək üçün hər-hansı xüsusi təyin olunmuş bir günə ehtiyac var? Söz demək, fikir bildirmək istəyi, məhz ildə bir gun yaranır? Söz azadlığının mövcudluğunun sübutu üçün, 365 gun ərzində bir dəfə xususi təmtaraqla qeyd olunmasının nə mənası var ki?

Düşünürəm ki, dunya bu məhfumun unudulmaması uçun ayrıca bir gun kimi qeyd etməsini böyük nailiyyət hesab etməməlidir. Azadlığın və onun özu ilə gətirdikləri ərmağanların xalqın haqqı olduğunu cəmiyyətə dərk etdirmək, elə ifadə azadlığının qələbəsi deyilmi? Onu kodeksləşdirmək, senzuralarla boğmaq, qanunlarla çərçivələmək olmaz. Azadliq və onu anlayan insan fikirləri heç bir hüdud tanımır. Lakin söz azadlığının gözəlliyi də, məhz bundadır ki, azadlığın təmsilçiləri öz hüdudlarını tanıyaraq bunu etsinlər.

Mənə belə gəlir ki, söz azadlığı 1993-cü ildə Namibiyanın paytaxtında yox, 1893-cu ildə Yeni Zelandiyada ilk dəfə qadinlar ikinci dərəcəli deyil, cəmiyyətin bərabərhüquqlu söz sahibləri kimi elan olunanda, biz özümüz-özümüzə qalib gələ bildik. Bu qələbə sübut etdi ki, əsirlərlə qorxu və təhdid altında saxlamaq istədikləri azadlığı, müstəqil fikir yürütmək hüququnu müəyyən hüdudlarda və çərçivədə sıxmaq mümkün deyil. Düzdür, tarix müxtəlif dövrlərdə torpaqlar uğrunda gedən müharibələrə şahid olub, lakin müstəqil fikir azadlığı ugrunda gedən mübarizə bunlardan kəskin fərqlənir. Ən azından ona görə ki, bu, xeyirin şər üzərində deyil, bir xalqin öz üzərindəki ideya və məfkurə qələbəsi idi. Bu qələbə həm də, ölkəmizin bir cümhuriyyət kimi təsdiqinin adət-ənənəsini formalaşdırdı.

 Azərbaycanda tarixin ən vacib qələbələrindən biri də, 22 iyul 1875-ci ildə ölkəmizdə mətbuatın əsasının qoyulduğu gündür. 1861-ci ildə təhkimçilik hüququnun ləğvi kənd təsərrüfatının inkşafına səbəb oldu. Bu faktor öz növbəsində ana dilimizdə ilk mətbuat məcmuasının yaranmasına qismən təkan verdi. Aqrar ölkə üçün maarifləndirmə məqsədilə yaradılan "Əkinçi", sonradan gələcək nəsillərin inkişafında mayak rolunu oynadı. Bəzi məqamlarda tam siyasi xarakter daşımasa da, gələcəkdə savadlı insanların mətbuata marağının yaranmasında onlara dəstək oldu. İnsanları inkişafa, tərəqqiyə ruhlandırdı ki, bu da, az bir muddətdə mətbuata böyük töhfələr verdi. Müasir mətbuatın inkişafı, ugurları, qələbələri də, "Əkinçi"nin qısamüddətli ugurlarının nəticəsidir.

Tarix boyu birlik ugrunda aparılan mübarizədə kimi ər meydanında qilinc oynadaraq, kimi də milləti maarifləndirərək şucaət göstərdi.

Müqəddəs kitabda deyildiyi kimi, -"Nəmrudun əmri ilə İbrahim peygəmbər (ə.s) kafirlərin bütpərəstliyinə iman gətirmədiyi üçün tonqala atilan zaman, ona yardim etmək məqsədi ilə ağzında su aparan qarışqa, bu cəhdinə görə qarğanın gülüşunə və qınağına səbəb olur. Qarışqa isə cavabında -"Sən mənim ali məqsəd ugrunda etdiyim bu cəhdimi anlamazsan",- deyir.

Bəli, son olaraq demək istəyirəm ki, bu gun, fikir, söz və mətbuat azadligi kimi ali məqsəd ugrunda mubarizə aparanların, buna cəhd edənlərin, bu məqsəd ugrunda mücadilə edənlərin günüdür. Fəqət, bunu hər kəs anlamaz, çox təəssüf! Qələbəniz mubarək olsun!

Xəbər Lenti

Azərbaycanda çay istehsalının 60 faizi bu rayonun payına düşür

Bakıda gənc qız eyvandan yıxılaraq ölüb

Tarixi antirekord - Çempionlar Liqasında

"Barselona"dan antirekord - Messidən rekord

"Utanıram" - Jerar Pike

BMT TŞ-da İrana qarşı silah embarqosunun müddəti uzadılmayıb

"Barselona"nın müdafiəçisi koronavirusa yoluxub

Səfir Elxan Poluxov “Qanunvericilikdə Dini Azadlıq” mövzusunda videokonfransda iştirak edib - FOTO

"Bavariya" "Barselona"nın qapısından 8 top keçirdi - FOTO

Dəniz səviyyəsindən 2200 metr yüksəklikdəki məşhur Qırız kəndi - FOTOREPORTAJ

Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 21 milyon nəfəri ötüb

"6G" şəbəkəsi nə vaxt istifadəyə veriləcək?

PSJ-də ciddi itki

ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 286 mindən çox artıb

ÜST-dən virusun qida vasitəsilə yayılması barədə AÇIQLAMA

Naqelsmann Deşamın rekordunu qırdı

"Sumqayıt"dan ayrılan futbolçu Yunanıstan klubunda

Litvada xarici tələbələrin ölkəyə girişinə icazə veriləcək

Makron İran üzrə sammitdə iştirak etməyə razılaşıb

Nişan mərasimi keçirənlər barəsində toplanmış materiallar məhkəməyə göndərildi - FOTO

Trampın qardaşı xəstəxanaya yerləşdirilib

Türkiyədə koronavirusdan daha 923 nəfər sağalıb

Həbib son döyüşünə çıxır? - Özü açıqladı

Başına yarım milyon pul qoyulan terrorçu məhv edildi - TÜRKİYƏDƏ

YAP tərəfindən "Qərbi Azərbaycanda soyqırımına məruz qalmış toponimlərimiz" kitabının ingilis və rus dillərində elektron versiyası hazırlanıb

Koronavirusun yeni dağlası harada alovlanacaq? - ÜST rəsmiləri elan etdi

Ərdoğan: “BƏƏ-dəki səfirimiz geri çağırıla bilər”

Həkim koronavirus xəstəsini qucağında apardı - FOTO

Ukraynada COVID-19 xəstələrinin gündəlik artımı üzrə antirekord qeydə alınıb

İdxal edilən toyuq məhsullarında koronavirus aşkarlandı

Dünya birliyi Cənubi Qafqazda Azərbaycanı lider dövlət kimi qəbul edir - Adil Əliyev

Böyük Britaniyada maska taxmaqdan imtina edən şəxslər 3200 funt sterlinqə qədər cərimə olunacaqlar

Avropa ölkələri yüz milyonlarla doza koronavirus vaksini alacaq

Bəkir Sarıyev yeni vəzifəyə təyin edilib

Kim Çen In daşqınlarla mübarizədə xarici yardıma ümid etməməyə çağırıb

“Qanun” nəşriyyatında işçilərin xüsusi karantin qaydalarını pozması ilə bağlı videogörüntü yayılıb - VİDEO

İkinci dalğa təşvişi: siqaret çəkmək qadağan edildi

Gürcüstanın Azərbaycana 6 milyon 107 min dollar borcu var

Türkiyə klubunda kütləvi yoluxma

Xətai rayonunda 4 küçə təmir olunub - FOTO

Son sutkada Özbəkistanda koronavirusa 671 nəfər yoluxub

СOVID-19 əleyhinə 9 vaksin sınaqların ikinci və ya üçüncü mərhələsindədir - ÜST

Premyer Liqanın ən yaxşı gənc futbolçusu

Şehiçin yeni klubu müəyyənləşdi

20 yaşlı boksçu güllələnərək öldürüldü

“Qalatasaray”ın iki futbolçusu koronavirusa yoluxdu

"Qaloşa öyrəşən, quru çörəklə yaşayan adamam" - Elnarə pandemiyadan danışdı

Qadın altı ayda iki dəfə COVID-19-a yoluxub

Ceyhun Bayramov Yaponiyanın ölkəmizə yeni təyin olunmuş səfiri ilə görüşüb

Biletsiz daxil olan sərnişini təyyarədən yerə atdılar - VİDEO

"Başa düşdüm ki, insan fahişə olsa belə, onu alçaltmaq olmaz”

İsrail mediası yəhudilərin Azərbaycanla həmrəy olmasından bəhs edib

Nigar qızları ilə hovuz görüntülərini paylaşdı - VİDEO - FOTO

“Azərkosmos” “iSAT Africa” şirkəti ilə əməkdaşlığa başlayıb

Seroloji testlərlə xəstələrdə bu əlamətlər müəyyən ediləcək - Professor

Bakıda bu həftə avtobuslarla 8 milyon sərnişin daşınıb

Fransa sərt karantinə qayıdır: Paris “qırmızı zona” elan edildi

Villian "Arsenal"da

Qırğızıstanda koronavirusa daha 304 nəfər yoluxub

Yaponiyada son sutka ərzində koronavirusdan 11 nəfər həyatını itirib

Ceyhun Bayramov Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Azərbaycandakı səfiri ilə görüşüb - FOTO

Yeni Zelandiya koronavirusun yayılması ilə əlaqədar təhlükə səviyyəsini qaldırıb

Gürcüstana qanunsuz keçməyə çalışan Ermənistan vətəndaşları saxlanıldılar

ÜST "peyvənd millətçiliyi"ndən çəkinməyə çağırır

"Bu gün dünyanın ən xoşbəxt insanı mənəm"

Tarixçi Paşinyanın iddialarına cavab verdi: "Ərsak" sözünü saxtalaşdıra bilmədiklərindən dəyişib "Artsax" ediblər

İranda koronavirusdan daha 169 nəfər öldü

Nəsrin Cavadzadə yenə göz oxşadı - VİDEO

Müəllimlərin işə qəbulu imtahanında tələbələr də nəzarət edəcək

Mikayıl Cabbarov: Azərbaycanla İsrailin münasibətləri möhkəm, dayanıqlı və perspektivlidir

BMTİP vasitəsilə Azərbaycana 5130 qutu dərman preparatı gətirilib - FOTO

"AccessBank" biznes müştərilər üçün "AccessPartner" layihəsinə başlayır

Avqustun 17-dən tələbələrin köçürülməsinə başlanılır

Qərbi Avropada yoluxma artır

"Qarabağ" barədə düşünmürük" - "Sileks"in futbolçusu

Yol kənarında 6 kq heroin gizlətmişdi

"Papanin" stansiyasında SON VƏZİYYƏT açıqlandı - Yaxın zamanlarda açıla bilər

Latviyada büdcə kəsiri təxminən 1 milyard avro təşkil edə bilər

Nigar Camal bir şəkli 1500 manata paylaşır - Yerli məşhurlar sosial şəbəkələrdən nə qədər qazanırlar?

ÇL-də növbəti mövsüm "səkkizlər finalı" olacaq? - Açıqlama

Rusiyada daha 114 nəfər koronavirusdan ölüb

Hindistan koronavirus vaksinini sınaqdan keçirir

Velosipedçilərə qarşı reyd keçirilib - 9 nəfər cərimələnib - FOTO

“Hər kəsin tək düşüncəsi “Qarabağ”la oyunadır” - Zoran Steryovski

16 Qazaxıstan vətəndaşı öz ölkələrinə yola salınıb

"Messiyə o nəzarət edəcək" - "Bavariya" rəhbəri

Ombudsman onlayn beynəlxalq forumda iştirak edib

"Barselona" - "Bavariya" matçı bu kanllarda yayımlanacaq

Evdən çıxan 4 koronavirus xəstəsinin 2-si həbs edildi - FOTO

Avropa səması ermənilərə bağlandı - DETALLAR

"Rusiyanın Ermənistana gizli yollarla silah ötürməsi Cənubi Qafqazda sülhün və sabitliyin pozulmasına yol açır"

"Bəhanələr yoxdur" - Simeone

Brayza: Ermənistana hərbi texnika tədarük etməklə Rusiya ATƏT Minsk qrupunun həmsədri qismində etimadı itirir

6 ayda ev şəraitində 83 uşaq doğulub

Azərbaycan XİN Pakistanı təbrik edib

Azərbaycanda 500 min hektara qədər torpaq sahəsinin şoranlaşma təhlükəsi yaranıb

Aztəminatlı ailələrə göndərilən yardımları mənimsəyən məmurun işi məhkəməyə göndərildi

Yaponiyada avqustda istivurmadan azı 26 nəfər ölüb

Telli Borçalı çətin durumda - Azərbaycana qayıda bilmir

Bu gündən problemli əmanətlərin qaytarılmasına başlanılır

Kontakt Home-un Xalqlar və Bakıxanov mağazaları tam yeni formatda - AÇILIŞA ÖZƏL 50%-DƏK ENDİRİM

Ermənistanda koronavirusdan ölənlərin sayı 814 nəfərə çatıb

Atambayev həbsdə qaldı

Ukraynada günlük yoluxma sayında yeni rekord

Əli Abbasova yeni vəzifə verildi

Pandemiyadan zərər çəkən fərdi sahibkara 12,3 mln. manatdan çox maliyyə dəstəyi göstərilib

"Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı dostluq və qardaşlıq münasibətləri dərin tarixi köklərə əsaslanır"

"Bu əməl Azərbaycan xalqının ciddi narahatlığına səbəb olub"

Bakıda 68 yaşlı kişi öldürüldü

Müəllim işləmək istəyənlər üçün imtahanların TARİXLƏRİ açıqlandı

Bakıda "Wi-Fi"-lı, POS terminallı taksilər - İdarəetmə itəndə sürücüyə məlumat ötürülür - FOTO

Koronavirusa yoluxan mer vəfat etdi

Bahar Muradova: Təəssüf ki, pandemiya Azərbaycanda da ailədaxili zorakılığın daha çox baş verməsinin əsas səbəblərindəndir - MÜSAHİBƏ

""Virtual məktəb" layihəsi ənənəvi tədris prosesinin bərpa olunmasından sonra da davam etdiriləcək"

Əli Abbasov işdən çıxarıldı

"Fənərbağça"nın futbolçusu koronavirusa yoluxub

Dünyada COVID-19-a yoluxanların sayı 21 milyonu keçib

Pentaqon rəsmi olaraq NUO-larla bağlı işçi qrupu yaradır

ABŞ-da noyabr ayına qədər COVID-19 peyvəndinin hazırlanması mümkün deyil

Paytaxt sakinlərinə xəbərdarlıq: ehtiyac yaranmadıqda küçəyə çıxmayın - FOTO

"Anti-Azərbaycan qüvvələrin apardığı qarayaxma kampaniyaları Azərbaycanın nüfuzuna xələl gətirə bilməz"

Britaniya Fransa, Hollandiya və Monakodan ölkəyə gələnlərə yenidən karantin tətbiq edəcək

KXDR-də leysan yağışlar 16 min evə ziyan vurub

GUAM ölkələrinin ABŞ-dakı səfirləri əməkdaşlıq məsələlərini müzakirə ediblər

İtaliya mətbuatı Prezident İlham Əliyevin "Qarabağ" yatağının dayaq blokunun dənizə yola salınması mərasimindəki fikirlərinə geniş yer ayırıb

Kolumbiyada polis məntəqəsi yaxınlığında qumbara partladılıb

2 otaqlı evdə yanğın olub