AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Bakı türkmənlərə Avropanın qapılarını açdı

  14

Bu gün Türkiyənin paytaxtı Ankarada Azərbaycan, Türkiyə və Türkmənistan xarici işlər nazirlərinin üçtərəfli görüşü keçiriləcək.

Üç ölkənin xarici siyasət idarələri rəhbərlərinin beşinci üçtərəfli görüşünün proqramına əsasən Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov, Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu və Türkmənistanın XİN başçısı Rəşid Meredovun iştirakı ilə həm ikitərəfli, həm də üçtərəfli görüşlər keçiriləcək.

"Görüşlərdə ölkələr arasındakı münasibətlər və regional proseslər ilə əməkdaşlığı daha da inkişaf etdirmək üçün atıla biləcək addımlar müzakirə olunacaq", - Azərbaycan XİN-nin açıqlamasında bildirilir.

Xarici İşlər Nazirliyinin bəyanatı qısa və lakonik olsa da, Ankaradakı müzakirələrlə bağlı messicdir.

Ankara-Bakı-Aşqabat geosiyasi və iqtisadi triosunun formalaşması sürətlə davam edir: bu, eyforik məcaz yox, reallıqdır.

Müstəqil dövlət kimi formalaşdığı və suverenlik əldə etdiyi gündən bəri neytrallıq siyasəti yürüdən, postsovet məkanındakı hərbi-siyasi təşkilatlarla bahəm, beynəlxalq strukturlara üzv olmayan Türkmənistan son vaxtlara qədər qonşu ölkələrlə münasibətlərdə də problemlər yaşayırdı. Rəsmi Aşqabadın Astana, Daşkənd və Bişkəklə təmasları, əfsuslar olsun ki, tam normal dəyərləndirilə bilməz.

Eyni zamanda, kollektiv Qərbin Türkmənistana təzyiqləri də azalmır. İlk baxışdan Avropadakı beynəlxalq təşkilatlar və panavropa strukturları Aşqabadla bağlı situasiyanı kritik dəyərlədirmirlər: hər halda ATƏT və ya AŞPA-nın Türkmənistanla bağlı bəyanatları, açıqlamaları və qətnamələri həddən ziyadə azdır. Bunu müəyyən mənada siyasi laqeydlik təzahürü də saymaq olardı, lakin vəziyyətin məzmunu görüntüdən çox fərqlidir.

Avropa Birliyi də daxil olmaqla, Qərb, sadəcə, Türkmənistanın karbohidrogen ehtiyatlarında maraqlıdır. Türkmənlərin siyasi tələbləri, iqtisadi problemləri, regional coğrafiyadakı yerləri ilə bağlı istəkləri, habelə geosiyasi proseslərdə tutduqları mövqe və oynadıqları rol ilə bağlı niyyətləri Avropanı qətiyyən maraqlandırmır.

Daha sadə, desək, Qərbin nəzərində Türkmənistan ən yaxşı halda enerjidaşıyıcıları resurslarına malik üçüncü dünya dövlətidir.

Aşqabad bunu anlayır, lakin problemin həlli istiqamətində atdığı addımlar zəruri effekt vermir.

Halbuki geosiyasi məkan baxımından Türkmənistan Orta Asiyada əhəmiyyətli və bəlkə də ən önəmli yerlərdən birini tuta bilər.

Azərbaycan illərdən bəri münasibətlərinin sərin olduğu, lakin indi qarşılıqlı problemləri sürətlə çözdüyü Türkmənistan üçün bəhs etdiyimiz müşküllərin həllində lokomotiv rolunu oynaya bilər.

Xüsusilə də türkmən qazının dünya bazarlarına çıxarılmasında Bakı dost və qardaş Aşqabad üçün müstəsna əhəmiyyət kəsb edir.

Türkmənistandakı "mavi yanacağın" Rusiyaya nəql olunduğu Dövlətabad-Dariyalık qaz boru kəmərində 2009-cu ilin aprelindəki partlayışdan sonra Aşqabad anladı ki, Rusiya ilə uzunmüddətli münasibətlərin səbatlı və dayanıqlı olacağına güvənmək təhlükəlidir.

2010-cu ilədək Türkmənistan Rusiyaya bir kubmetr də təbii qaz ixrac edə bilməməmişdi və bu səbəbdən də Aşqabad təbii qaz nəqli məsələsində tərəfdaşlarının sayının artırılaraq diversifikasiya edilməsində və eyni zamanda bir neçə ölkə ilə enerji layihələrinin gerçəkləşdirilməsində fəallaşmaqla alternativ yollar arayırdı.

Türkmən qazının hazırda ən böyük alıcıları Çin, Rusiya və İrandır. Dünyada ən böyük qaz boru kəməri olaraq uzunluğu 7 min kilometr, buraxma gücü isə ildə 40 milyard kubmetr təşkil edən Türkmənistan-Çin boru kəməri Aşqabad üçün ən böyük layihədir. Bununla yanaşı, türkmənlər hər il Rusiyaya 10 milyard, İrana isə 14 milyard kubmetr təbii qaz satırlar.

Eyni zamanda, Türkmənistan-Əfqanıstan-Pakistan-Hindistan (TAPİ) boru kəməri də mövcuddur. 1860 km uzunluğundakı boru kəməri ildə 30 milyard kubmetr təbii qazın nəqli üçün nəzərdə tutulub. Lakin marşrutla bağlı problemlər var və o, hələ tam gücü ilə işləmir.

10 il əvvəlsə Türkmənistan "Nabucco" layihəsinə qatılaraq təbii qazını Avropaya çıxarmaq və bu minvalla ölkənin illik qaz satışını 100 milyard kubmetrə çatdırmaq niyyətində idi.

Minimum 8,1 trilyon kubmetr təbii qaz ehtiyatlarına malik olan Türkmənistan bu baxımdan Rusiya, İran və Qətərdən sonra dünyada 4-cü yeri tutur.

Fəqət, çox zəngin təbii ehtiyatlarına rəğmən Aşqabad Avropa ilə ticari əlaqələr və regional layihələrdə iştirak baxımından layiq olduğu yerdə deyil.

Azərbaycana məxsus "Kəpəz" yatağını illər boyu "Sərdar" adlandıraraq mübahisəyə zəmin yaradan Aşqabad sonradan fikrini diametral şəkildə dəyişdi və məhz bunun sayəsində həmin mübahisəli yatağı iki ölkə "Dostluq" adlandıraraq sərin münasibətlərə son qoydular.

Regional əməkdaşlığa Rusiyanın da iştirakını təmin etmək məqsədilə "Dostluq"dakı təbii qazın hasilatına "LUKoyl" şirkəti cəlb olunub.

Eyni zamanda, Aşqabad-Bakı tərəfdaşlığının genişləndirilməsi üçün İranla da danışıqlar aparılır.

Belə konfiqurasiya, təbii ki, Türkiyənin ən fəal iştirakı ilə reallaşdırılır və türkmən qazının Avropa bazarlarına çıxarılmasında Ankara müstəsna rol oynayır.

Türkiyə türkmənlər üçün həm də geosiyasi tərəfdaşlıq baxımından önəmli ölkədir və Türkmənistan prezidenti Qurbanqulu Berdıməhəmmədov məhz Bakı vasitəsilə Ankara ilə daha sıx əlaqələr qurmaqda, tərəfdaşlıqla əməkdaşlığı keyfiyyətcə yeni səviyyəyə yüksəltmək niyyətindədir.

Regionda formalaşmağa başlamış Ankara-Bakı-Aşqabad triosu türkmənlər üçün həm də siyasi və hərbi baxımdan da müstəsna əhəmiyyət kəsb edir.

Azərbaycan və Türkiyənin hərbi-sənaye kompleksləri modernləşdirlmə prosesinin aparıldığı Türkmənistan silahlı qüvvələri üçün hazırda ən etibarlı təminatçı rollarını oynaya bilər.

Bakı, gerçəkdən də, Türkmənistan üçün Avropanın qapılarını açır. Əməkdaşlığın perspektivləri geniş, potensialı isə böyükdür.

Elçin Alıoğlu
Demokratikmusavat.com

Xəbər Lenti

Günün qoroskopu: Zərurət yarananda qətiyyətli, sərt insan təsiri bağışlayın

Premyer Liqada ikihakimiyyətlilik yarandı YENİLƏNİB

Bunu edən azərbaycanlı xanımlar 5000 manatadək CƏRİMƏLƏNƏCƏK

Savaşa ciddi hazırlıq gedir: yazda baş verəcək...

"Futbolçular həm məşqdə, həm iclaslarda çox çalışırlar" - Sənan Qurbanov

Mediada yeni düşüncə, yeni layihə və yeni baxış prizmasına ehtiyac var - Bəhruz Quliyev

"Həmsədrlər Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərinin bərpasına dəstək göstərməlidir"

Həmvətənlərimiz Finlandiya parlamentinə müraciət ediblər

ATƏT-in hazırkı sədri Azərbaycana səfər etmək niyyətindədir

NATO Baş katibi Zelenski ilə danışdı

Qarabağın bərpasında Pakistan şirkətləri də iştirak edə bilər - FOTO

Yaz gəlir - Sağlamlığınız üçün vacib xəbərdarlıq

""Liverpul"dan ayrıl, "Barselona"ya keç"

"Xocalı: Soyqırımın xroniikası" kitabı Ukrayna dilində təqdim edilib - FOTO

İranda daha 94 nəfər koronavirusdan öldü

Bu ölkədə saxta adla profil açanlar cəzalandırılacaq

Türkiyəli həkimlər 3 gündə 150-dən çox qazimizi müayinə ediblər

Temperatur yüksəlib - FAKTİKİ HAVA

Azərbaycanın avtomobil yollarındakı SON VƏZİYYƏT

Xocalı soyqırımı qurbanlarının qisası alındı

Əfv Məsələləri Komissiyasının növbəti iclasının vaxtı məlum oldu

Paşinyan tərəfdarları və müxaliflər arasında qarşıdurma - VİDEO

Azəbaycanlılar Polşa seymini Xocalı soyqırımını tanımağa çağırıblar

Silk Way West Airlines tibbi təyinatlı yüklərin qlobal daşınmasında aparıcı rol oynamağa hazırdır

1915-ci il hadisələri və Xocalı soyqırımını anlamaq - Gerçək tarixin müzakirəsi

BANM Stokholm Universiteti ilə kibertəhlükəsizlik sahəsi üzrə mütəxəsis hazırlığına başlayır

Gəncədə qarı təmizləyirlər - FOTO

Ermənistan növbəti çevriliş astanasında - Əhali küçələrə axışır - VİDEO

Bayden "Greencard"la bağlı məhdudiyyətləri aradan qaldırdı

Ermənistan Qarabağa 30 il ərzində 340 milyon dollar dəyərində mina basdırıb

Ermənistanda koronavirusa yoluxma artır

Bu kəndlərə yüksək sürəti internet verildi

Srebrenitsa anaları Azərbaycanda...

Bank Respublika 2019 - 2020-ci illərdə keçirdiyi layihələr üzrə "Ən fəal bank" mükafatını qazandı!

Kiyevdə Xocalı soyqırımı barədə sənədli film təqdim edilib - FOTO

Ombudsman Avropa Şurası Yerli və Regional Hakimiyyətlər Konqresinin üzvləri ilə görüş keçirib - FOTO

Prezident İlham Əliyev Şağan Reabilitasiya Pansionatının açılışında iştirak edib

Xəzərdə ən sərt qış mövsümü 97 il əvvəl olub - Coğrafiya İnstitutu

Lisey direktoru bu əməllərinə görə həbs edilib - RƏSMİ AÇIQLAMA - YENİLƏNİB

Lisey direktoru tələbələrdən rüşvət aldığı üçün saxlanılıb

Niyə bəzi yerlərdə qaz yoxdur?

Türkiyə II Qarabağ müharibəsinin taktikasını təkrarlayacaq? - General danışdı - ÖZƏL

"Facebook" və "Instagram"da problemlər yaranıb

"Ermənistan Bakını da raketlə vurmaq istəyib"

Bakının ən təhlükəli döngəsi - Bu yolda hər həftə bir avtomobil qəzaya düşür - VİDEO - FOTO

Ən çox qar bu rayona yağdı - VİDEO

İsveçrə azərbaycanlıları Cenevrə parlamentinin üzvlərinə müraciət ediblər

“Bu, futbol intiharıdır” - Baş məşqçi fikirləri

Dünyanın ən bahalı futbolçuları - ADLAR

Tarixin “11-liyi” - Messi ilə Ronaldu da var

Olimpiya çempionu kasıbla evlənməyəcəyini açıqladı - FOTOSESSİYA

Yaponiyada yanğın 77 hektar meşə zolağını məhv etdi

Avropanın ən fəal vulkanlarından birinin püskürməsinin kosmosdan görüntüsü - FOTO

İrəvanda etirazçılar əsas yolları bağladılar

Bu yolda güclü buzlaşma var - Magistrallarda son vəziyyət - SİYAHI

Dibala Barselonaya getdi

"Qarabağ" "Səbail"ə, "Neftçi" "Zirə"yə qarşı

Bayden Trampın daha bir fərmanını ləğv edib

İranda Qarabağa dair konfrans keçiriləcək

İndoneziyada torpaq sürüşməsi: 5 nəfər ölüb, 70 nəfər itkin düşüb

Conson ÜTT rəhbərini G7 zirvəsinə dəvət edib

Dünyada ötən sutka koronavirusa 326 mindən çox yoluxma qeydə alınıb

Venesuela XİN İspaniya, Hollandiya, Fransa və Almaniyaya nota verib

Kolumbiya mətbuatında Azərbaycanın inkişaf yolu barədə məqalə dərc olunub