AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Türkiyədə nazir olan, övladına Atatürkün adını qoyan, ömürlük həbs cəzasına məhkum edilən azərbaycanlı yazıçı - Maraqlı faktlar

  789

6 avqust azərbaycanlı yazıçı, publisist, Türkiyənin dövlət və siyasi xadimi Səməd Ağaoğlunun anım günü idi. Demokratikmusavat.com Kulis.az-a istinadən bu münasibətlə yazıçının həyatı ilə bağlı maraqlı faktları təqdim edir.

Səməd Ağaoğlu 1909-cu ildə Azərbaycandan Türkiyəyə köçən tanınmış maarifçi, jurnalist Əhməd bəy Ağaoğlunun dördünücü övladı olaraq dünyaya gəlib.

***
Anası azərbaycanlı Sitarə xanımın onun yetişməsində və ədəbi şəxsiyyətinin formalaşmasında böyük rolu olub.

Gallery

İlk və orta təhsilini Bəyazid Fevziyyə Liseyində tamamladıqdan sonra 1929-cu ildə Ankara Liseyində məzun olub.

***
Səməd Ağaoğlu 1931-ci ildə təhsilini davam etdirmək üçün Strasburqa yola düşüb. Burada 16 ay oxusa da təhsilini başa vura bilmir. Atası Əhməd bəyin işləri tərs getdiyi üçün Türkiyəyə qayıtmağa məcbur olur.

***

1932-ci ildə Strasburqda tanış olduğu Nəriman xanım ilə ailə həyatı qurur. Onların bu evlilikdən Tektaş, Mustafa Kamal və Fatma Sitarə adlı üç uşaqları dünyaya gəlir.

***

Səməd Ağaoğlunun və ailəsinin rahatlığı qardaşı Bəşirin ölümü, Aksarayda yaşadıqları evlərinin yanması ilə pozulur. Yanğından sonra yerləşdikləri evdə isə atası Əhməd bəyin "asayişi pozmaq və ermənilərə hücum etmək" bəhanəsi ilə həbs olunub sürgün edilməsilə sarsıntı keçirir.

***
1950-1954-1957- ci illərdə Manisadan 3 dəfə millət vəkili seçilib. Hökümət dairələrində bir sıra mühüm dövlət işlərində çalışır, nazir vəzifəsinə yüksəlir.

Gallery

1960-cı ildə hərbi çevriliş zamanı həbs olunaraq ömürlük həbs cəzasına məhkum edilib. 1964-cü ildə Yassıada məhkumları üçün çıxan əfv fərmanından yararlanaraq azad olub.

***

İmralı və Kayseri cəzaçəkmə müəssisələrində dustaq olan Səməd Ağaoğlunun ən dəhşətli həbsxana günləri 1964-cü ildə köçürüldüyü siyasi dustaqların mühakimə olunduğu Yassıadada başlayıb.

***

O, Yassıadada uzunluğu iki, eni iki metr yarım olan dar bir hücrədə məhkəməsi başlayan günə qədər, düz iki ay hava almağa çıxarılmadan yaşayıb.

***

Həbsxanada ona verilən mənəvi və fiziki işgəncələrdən bəhs edən Səməd Ağaoğlu yazırdı:
"Məsələn günlərin bir günü dəhlizlərin Heybəliyə baxan pəncərələrini, çölü görməyək deyə, tünd sarı rəngə boyayırdılar. Başqa bir gün qapılarımıza çəngəl taxırdılar. Bəzən "hazırlaşın, hava almağa çıxacaqsınız" deyə bizi aldadırdılar.

***

Həbsxanada yaşadığı mənəvi və fiziki işgəncələr onun əsəblərini o dərəcədə pozur ki, elə həbsxana hücrəsində "Hücrədəki adam" adalı hekayəsini yazır.

***

Mendereslə çox yaxın olmalarına baxmayaraq uzun illər Menderes onu hökumətə yaxın buraxmayıb. Bu məsələ onu və yaxın dostlarını illərlə düşündürüb. Yaxın dostlarından biri Menderesdən bunun səbəbini soruşanda Menderes gülərək belə cavab verib "Bir az tərbiyələnsin".

Gallery

Menderes Səmədin xasiyyətini çox yaxşı bilirdi. Bilirdi ki, o hər mövqedə olmaq istəyəcək və heç bir məsələdə öz maraqlarından kənar qala bilməyəcək. Səməd hökumətin daxilinə girərsə, idarədə Mendereslə ortaq olmağın çarəsini axtaracaqdı. Menderes isə buna meydan verməməli idi. Ona görə də, arada bir az məsafə saxlayaraq, onu partiya içərisində əzdikdən sonra yanına gətirəcəkdi.

***

Özünün 1960-cı ildə həbs olunmasına və üç nəfərin edam olunmasında İsmət İnönünü günahkar bilib və ömür boyu ona kin bəsləyib.

***
Ədəbi fəaliyyətinə Gənc Türk Ədəbiyyatı Birliyi və "Hep Gençlik" dərgisi ilə başlayıb.

***
İlk hekayəsini lisey illərində yazan Səməd Ağaoğlu o vaxt hekayəsini yayımlaması üçün çox canfəşanlıq edib. Beləki o, Ankarada Faruk Nafizin nəşr etdirdiyi "Həyat Məcmuəsi"nin yerləşdiyi binaya gələrək içərisində hekayəsi olan zərfi Faruk Nafizin masasının üstünə qoyub. Aylarla hekayəsinin dərgidə çap olunmasını gözləyən Səmədin xəyalı gerçəkləşməyib. Onun hekayəsini dərgidə çap etmirlər. Bu əhvalat ona bərk təsir edir və illər sonra universitetin üçüncü kurs tələbəsi olarkən üç yaxın dostu ilə brilikdə Gənc Türk Ədəbiyyat Birliyini yaradıb Birliyin başına keçir.

***
Dərginin ilk sayında Səməd Ağaoğlunun "Solnes Lö konstruktor" adlı ədəbiyyat dünyasını tənqit etdiyi bir məqaləsi çıxır. Səməd sevincək həmin məqaləni Əhməd bəyə göstərir. Əhməd bəyin yazını oxuyub oğluna: "Oğlum, vaxtsız banlayan xoruzu kəsərlər" deyib.

***
Ədəbiyyatçılar onun hekayələrində Dostoyevskinin təsiri olduğunu söyləyirlər. O isə bu fikrə belə cavab verirdi:
"15 yaşımdan bəri Dostayevski oxuyuram. Təsiri altında qalmağım təbiidir. Amma mənim hekayələrimdə insan daima təbii halındadır.

***

"Atamdan xatirələr", "Atamın dostları", "Dostum Menderes", "Mərmərədə bir ada", "Aşina üzlər", "Siyasi günlük", "Sovet Rusiya imperatorluğu" kimi əsərlər yazıb. Həmçinin "Zürriyyət", "Böyük ailə", "Qatırın ölümü", "Müəllim Qafur" kimi hekayələr kitabını, "Həyat bir macəra - uşaqlıq və gənclik xatirələri" adlı memuarını nəşr etdirib.

Gallery

Səməd Ağaoğlu 1982-ci infarkt keçirərək vəfat edib.

Gallery

Demokratikmusavat.com

Xəbər Lenti

Oktyabrın 1-də manatın dollara qarşı məzənnəsi

Kuman Messiyə təşəkkür etdi

Anar Eyvazov: Azərbaycan Ordusunun qətiyyətli əks-hücum əməliyyatı davam edir

Birinci kurs tələbələri üçün oktaybrın 1-dən ali məktəblərlə tanışlıq sessiyaları keçirilə bilər

Hazard zədələndi

İranda ötən sutkada 3,6 minə yaxın şəxs koronavirusa yoluxub

Bu yayın ən bahalı transferləri

Düşmən taborunun döyüş bayrağı və sənədləri ələ keçirilib

Flikin istədiyi futbolçu “Atletiko”da

"Legiya"da itkilər var

Mingəçevir Dövlət Universitetinin təqaüdə ayrılmış müəllimi Gümayev Mirzə Həsən oğlu vəfat edib

Düşmənin bu gün saat 17:30-dək məhv edilən döyüş texnikası

AMEA-nın Azad Həmkarlar İttifaqı bəyanat verdi

Roma papası Pompeo ilə görüşdən imtina edib

Ruben Dias rəsmən "Mançester Siti"də

Baş Prokurorluq: Ermənilər Horadizə top mərmisi atıb, 1 mülki şəxs həlak olub, 3 nəfər yaralanıb

Bakıda gənclər əhaliyə bayraq payladı - FOTO

Təhsil naziri: Valideynlərdə koronavirus aşkarlandığı halda, onlar öz uşaqlarını məktəbə göndərirlər

Emin Əmrullayev: Xüsusi təhsil siniflərində artıq əyani təhsilə qayıdılıb

Mətbuat Şurası Rusiya Jurnalistlər İttifaqına müraciət ünvanlayıb

Azərbaycanda 420 məktəb öz fəalyyətini müvəqqəti məhdudlaşdırıb

Mövlud Çavuşoğlu: Dağlıq Qarabağ münaqişəsi həll olunmadıqca Ermənistan daha da cəsarətlənir

Hərbi xidmətə çağırılan vətəndaşlarımız böyük ruh yüksəkliyi ilə gəlirlər - Səfərbərlik Xidməti

Milli Məclisin payız sessiyasının ilk iclası keçirilir

Malayziya Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyir - Bəyanat

"Azərbaycan öz halal torpaqlarından imtina etməyəcək"

“Al Jazeera” cəbhə xəttindən daha bir reportaj yayımladı - VİDEO

İƏT Parlament İttifaqı Azərbaycanı dəstəklləyir

Arzu Nağıyev jurnalistlərə yaradılan şəraitə görə Milli Məclisin sədrinə təşəkkür edib

Aydın Quliyev: Prezident İlham Əliyevin izahları Ermənistanın yalan dayaqlara söykənən diplomatiyasına sarsıdıcı zərbə oldu

Jurnalisti canlı yayım zamanı güllələdilər

Vitse-spiker: "Ermənistanın əsas hədəfi mülki Azərbaycan əhalisidir"

Orxan Gəncəbay: "Azərbaycan öz torpaqlarını işğaldan azad etməkdə tamamilə haqlıdır"

İstanbulu dolu vurdu - FOTO

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva yaralı hərbçilərlə görüşüblər

Gürcü ekspert: "Bəzi kəndləri azad etməklə Azərbaycan ərazi bütövlüyünün bərpasına başladı"

Gürcü sərhədçiləri Dağlıq Qarabağa yardım göndərilməsinə imkan vermədilər

Jaləni erməni aparıcı kimi təqdim etdilər - FOTO

ABŞ-ın ATƏT-dəki səfiri: "Vaşinqton Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə tənzimlənməsinə sadiqdir"

İranlı deputat: "Ermənistan işğal etdiyi Dağlıq Qarabağı tərk etməlidir"

Azərbaycan daha bir beynəlxalq sənədə qoşulur - Ermənistanla bağlı qeyd-şərt qoyuldu

"Nar" qəbul imtahanlarında ən yüksək nəticə göstərmiş abituriyentləri mükafatlandırdı

Səhər saatlarında məhv edilən düşmən hərbi texnikalarının VİDEOgörüntüləri

Pont yunanları erməni terrorçularını dəstəklədilər

Tural Gəncəliyev: "Qarabağda yaşayan ermənilər Ordumuza, dövlətimizə sığınmalıdırlar" - VİDEO

Daha 7 şagirddə koronavirus aşkarlanıb

Hikmət Hacıyev: "BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri icra edilmədən regionda sülhün bərqərar olması mümkünsüzdür"

“Anam qohumlarını təbrik edir, uşaq kimi sevinir”

Çavuşoğlu: "Sülh üçün Ermənistan işğal etdiyi ərazilərdən dərhal çıxmalıdır"

Erməniləri tərifləmək istəyirdi, biabır oldu - VİDEO

Spiker: "Bu gün Azərbaycan tarixində yeni zəfər tarixi yazılır"

Təhsil Nazirliyində vətəndaşların qəbulu noyabrın 2-dək dayandırılıb

Azərbaycan Ordusu düşmən mövqelərinə artilleriya zərbələri endirir - VIDEO

Ermənilər qaçmaqla canını qurtarır, Qarabağ küçələri kimsəsizləşib

Paşinyan böyük qardaşının gözü önündə "döyüldü"

Slovakiya yenidən xüsusi vəziyyət rejiminə keçməyə hazırlaşır

Paşinyan özünü 12 dəqiqədə məhv etdi - FOTO

Silahlı Qüvvələrə Yardım Fondu “ASAN ödəniş” sistemində

Azərbaycan xalqı və siyasi partiyalar yekdilliklə Prezidentin yanındadır

Kontakt Home hərbi çağırışa gedən müştərlərin ödənişlərini dayandırdı

İsrailli yazıçı: "Döyüş əməliyyatları sırf Ermənistanın işğal etdiyi əzəli Azərbaycan ərazilərində aparılır"

UEFA-dan Ermənistandakı Avropa Liqası matçı ilə bağlı yeni qərar

Ermənilərin 7 mülki şəxsi yaraladığı yerdən FOTOlar

"Tottenhem" "Çelsi"ni mübarizədən kənarlaşdırdı

Dünyada koronavirusdan sağalanların sayı 25 milyonu keçdi - STATİSTİKA

Deputatlar bu gün 22 məsələni müzakirə edəcəklər

ATƏT-in Daimi Şurası Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ətrafındakı vəziyyəti müzakirə edib

Alkantara koronavirusa yoluxdu

"Tbilisi Bakını dəstəkləyir, bizdən inciməsin" - Ermənilər Gürcüstanı hədələdilər - FOTO

Gürcü ekspert: "Beynəlxalq ictimaiyyət Bakını tam dəstəkləyir"

Paytaxtda komendant saatı - FOTO

Yaponiyanın yeni Baş naziri oktyabr ayında ilk xarici səfərini edəcək

Ermənistanın son hərbi təxribatı ABŞ mətbuatında işıqlandırılıb

12 milyard dollarlıq planın təsdiqlənməsini istəyir

"Disney" 28 min işçisini ixtisara salacaq

Messi "Barselona"dakı böhrana görə azarkeşlərindən üzr istəyib

Moskvada koronavirusdan ölənlərin sayı 5 230 nəfərə çatıb

BMT Təhlükəsizlik Şurası Dağlıq Qarabağdakı vəziyyətlə bağlı qapalı iclas keçirib

Ceyhun Bayramov Stef Blokla telefon danışığı aparıb

Bu il Türkiyəni 10 milyona yaxın turist ziyarət edib

Ekspertlər: COVID-19 vaksinindən ötrü 500 min köpəkbalığı öldürülə bilər

Ananın ÖLMÜŞ övladına etdiyi DƏHŞƏT SAÇDI - VİDEO

ÜST aşağı və orta gəlirli ölkələri 120 milyon sürətli test dəsti ilə təmin edəcək

Avtomobil sahibləri ehtiyatlı olun - Yeni fırıldaqçılıq növü geniş vüsət alıb - VİDEO

Koronavirus pandemiyası Avstriya iqtisadiyyatına İkinci Dünya müharibəsindən bəri ən ağır zərbəni vurub

Kameranın açıq olduğunu unudan evli deputat katibəsini öpərkən "Zoom"a düşdü - VİDEO

Günün qoroskopu: yaxınlarınız emosiyalara qapıla bilərlər

Bu gün Azərbaycan Ordusu öz torpağında vuruşur - “Hədəf”də MÜZAKİRƏ

Prezident İlham Əliyev: Ermənistan bilərəkdən danışıqlar prosesini pozur, qəbuledilməz tələblər irəli sürür

Ceyhun Bayramovun Latviyalı həmkarı ilə Qarabağı müzakirə edib

Ceyhun Bayramovun Litva Respublikasının Xarici İşlər naziri ilə telefon danışığı baş tutub

Baş Nazir Əli Əsədov ilə Türkiyənin Vitse-prezidenti Fuad Oktay arasında telefon danışığı olub

Nigar Camaldan ordumuza dəstək

Daha bir konfransda Ermənistanın dezinformasiya siyasətindən danışıldı

“Legiya"dan çəkinmirik, onların üzərinə gedəcəyik” - Qurban Qurbanov