AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Yazmaram ürəyim sizi anmasa...

  34

Unudulmaz şair Mikayıl Müşfiqin anadan olmasından 112 il ötür

Onun ömür kitabını vərəqləyərkən gənc yaşlarında həyatı tərk etmiş bir şairin çoxsaylı əsərlərinə heyrətlənməyə bilmirsən. Şübhəsiz, məsələ təkcə əsərlərin sayında deyil. Hər biri şedevr hesab olunmağa layiq bu əsərlərin hər misrası, hər bəndi həyatdan nakam köçmüş müəllifin özü ilə oxucusu arasında yaratdığı əbədi mənəvi körpüdən xəbər verir. O körpü ki, şairin bu günümüz üçün də müasir olan həyat ideallarını bizlərə çatdırmaqdadır. "Yenə o bağ olaydı...", "Oxu, tar!", "Sənə qurban", "Sənin gülüşlərin", "Əbədiyyət nəğməsi", "Həyat sevgisi", "Sənin gözlərin", "Mənim eşqim", "Ürək" və digər şeirlər hər birimizin qəlbinə yaxındır.

Sən onun eşqilə, məhəbbətilə,

Vurmadın ömrünü başa ürəyim,

Sevgi hədəfini nişan alanda

Dəydimi oxların daşa ürəyim!?

Demokratikmusavat.com AZƏRTAC-a istinadən bildirir ki, bu gün görkəmli şair Mikayıl Müşfiqin anadan olmasından 112 il ötür.

Mikayıl Əbdülqadir oğlu İsmayılzadə 1908-ci il iyunun 5-də Bakının Dağlı məhəlləsində ziyalı ailəsində dünyaya göz açıb. Atası müəllimlik edib, "Vüsuqi" təxəllüsü ilə şeirlər yazıb. Atası 1902-ci ildə Xızıdan Bakıya köçüb. Çox körpə ikən anası Züleyxanı, altı yaşında isə atasını itirmiş balaca Mikayıl yaxın qohumlarının himayəsində böyüyüb. Onun körpə qəlbi bu itkilərdən yaralansa da, həyatdan küsməyib və hər zəhmətə qatlaşaraq ardıcıl təhsil alıb. 1915-1920-ci illərdə rus-Azərbaycan məktəbində, 1920-1927-ci illərdə əvvəlcə Bakı Darülmüəllimində, sonra isə 12 nömrəli iki dərəcəli məktəbdə, 1927-1931-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun dil və ədəbiyyat fakültəsində oxuyub. Əmək fəaliyyətinə müəllimliklə başlayıb, Bakı məktəblərində yeddi il dərs deyib. Son iş yeri isə indi Mikayıl Müşfiqin adını daşıyan Bakı şəhərindəki 18 nömrəli orta məktəb olub.

Mikayıl Müşfiqin ilk mətbu əsəri olan "Bu gün" şeiri 1926-cı ildə "Gənc işçi" qəzetində, "Duyğu yarpaqları" adlı son şeiri isə 1937-ci ildə "Ədəbiyyat qəzeti"ndə dərc edilib. Məhsuldar yaradıcılığı sayəsində 1930-cu ildən başlayaraq onun "Küləklər", "Günün səsləri", "Buruqlar arasında", "Bir may", "Pambıq", "Vuruşmalar", "Şeirlər", "Şəngül, Şüngül, Məngül", "Qaya", "Kəndli və ilan" kitabları nəşr olunub. 1957-ci ildən başlayaraq "Seçilmiş əsərləri", "Əsərləri", "Duyğu yarpaqları", "Əbədiyyət nəğməsi", "Könlümün dedikləri", "Həyat sevgisi" və digər adlar altında kitabları çap edilib. Şairin ömür-gün yoldaşı Dilbər Axundzadənin 1968-ci ildə "Müşfiqli günlərim" adlı xatirələr kitabı nəşr olunub, kitabın son genişləndirilmiş nəşri 2005-ci ildə işıq üzü görüb.

Mikayıl Müşfiq tərcümə ilə də məşğul olub. A.Puşkinin "Qaraçılar" (Ş.Abbasov ilə birlikdə), M.Lermontovun "Demon" poemalarını (R.Rza ilə birlikdə), S.Marşakın "Huşsuza bax, huşsuza" şeirini, T.Şevçenkonun, Ö.Xəyyamın və başqa şairlərin irsindən nümunələri, eləcə də M.F.Axundzadənin "Şərq poeması"nı Azərbaycan dilinə çevirib.

Sovet imperiyasının repressiya dalğasına tuş gələn Mikayıl Müşfiq 1938-ci il yanvarın 6-da güllələnib. Nakam şair Azərbaycan xalqı üçün əsl sənət xəzinəsini yadigar qoyub, eyni zamanda, böyük bir xəzinənin açarını da özü ilə əbədiyyətə aparıb.

Şairin zəngin ədəbi irsinə şeirdən tutmuş poemayadək ("Çoban", "Mənim dostum", "Qaya", "Sındırılan saz", "Səhər", "Azadlıq dastanı") lirik növün əksər janrları daxildir. Dərin emosionallıq, ahəngdarlıq, yığcamlıq Mikayıl Müşfiq poeziyasının əsas bədii keyfiyyətləridir. O, lirik-epik lövhələrin, peyzajların ən mükəmməl nümunələrini yaradıb.

Mikayıl Müşfiq poeziyası şifahi xalq və yazılı klassik ədəbiyyatımızdan bəhrələnib. Folklora dərindən bələd olması və ondan məharətlə istifadə etməsi şairin poeziya dilinin axıcılığını, əsərlərinin maraqla oxunmasını şərtləndirir:

Yazmaram ürəyim sizi anmasa,

Sizin eşqinizlə alovlanmasa;

Burdaca el durub məndən sordu ki:

Gözdən yaş çıxarmı ürək yanmasa?

Mikayıl Müşfiqin poeziyasında oxucunun ürəyindən xəbər verən yığcam, lakin dərin məzmunlu ifadələr çoxdur: "Həyat həm gülməkdir, həm ağlamaqdır", "Bədbəxt bu dünyada tək yaşayandır", "Həyat ondan küsənləri incidər", "Nə qədər yaraşır insana gülmək!". "Özümüzü öyməyəlim, Füzuliyə dəyməyəlim" yazan Mikayıl Müşfiq dahi şairin yaradıcılığından yaradıcı şəkildə bəhrələnib.

Rəngarəng mövzuları əhatə edən Mikayıl Müşfiq poeziyası milli və bəşəri keyfiyyətlərə malikdir. Milli musiqi alətlərimizdən olan tarın konservatoriyada tədrisi qadağan ediləndə, şair cəsarətlə məşhur "Oxu, tar!" şeirini yazıb. Bu şeir hər bir azərbaycanlının qəlbini riqqətə gətirməyə, onu mübarizəyə ruhlandırmağa qadirdir. "Bayram axşamı" şeirində Novruz bayramına dair uşaqlıq xatirələrini danışmaqla müəllif sovet rejiminin milli adət-ənənənin yaddaşlardan silinməsinə yönəlmiş siyasətinə qarşı çıxıb.

Mikayıl Müşfiq yaradıcılığında humanizm əsas aparıcı xətdir. Şairin fəal vətəndaş mövqeyi hər zaman özünü göstərir. "Dilənçi" şeirində "fəhlə-kəndli" cəmiyyətindəki ziddiyyətlərdən birinin - soyuq qış günündə körpə qızın dilənməsinin təsviri müəllifin mövcud rejimə etirazının bədii ifadəsidir. Onun poeziyasında insana yüksək qiymət, sevgi və digər bəşəri mövzular xüsusi yer tutur.

Demək, yer də mənim, göy də mənimdir,

Hüzurumla cahan nə bəxtiyardır

- deyən şair cahanın bəxtiyarlığını məhz onun insan qarşısında durmasında görür. Bu da insana verilən ən yüksək qiymətin poetik ifadəsidir. Onun şeirlərində irqindən, milliyyətindən asılı olmayaraq bütün xalqlar birdir.

Mikayıl Müşfiqin "Sevgilər", "Maralım", "Yenə o bağ olaydı!" şeirləri bəşəri mövzu olan sevginin Azərbaycan poeziyasında yaddaqalan nümunələrindəndir. İnsanın ən ülvi hisslərinin səmimi dillə tərənnüm edildiyi bu əsərlər oxucuya romantik, müqəddəs hissləri duymağı, qorumağı aşılayır və bu gün də tərbiyəvi əhəmiyyətə malikdir.

Müşfiq poeziyasının qüdrəti onun milli mövzudan qaynaqlanan şeirlərinə bəşəri məzmun verməsindədir. Sovet rejimində "Azadlıq dünyanın dərin ruhudur, Azadlıq sənətin, şeirin ruhudur!", - deyən şairin əsərləri millət, Vətən mənafeyini əsas tutanlar üçün əsl həyat məktəbidir.

Şair əmək, təhsil, ziyalı, səfil həyat keçirən uşaqlar, gənclərin düzgün tərbiyəsi, Vətənin görkəmli şəxsiyyətləri, sənət və sənətkar, həyat eşqi, təkliyin acı aqibəti, qadına hörmət, anaya məhəbbət və digər mövzuları poetik sənətkarlıqla işləyib. Maraqlıdır, şair çox körpə ikən anasını itirsə də, onun "Ana" şeiri poeziyamızda bu mövzuya həsr edilmiş ən yaxşı əsərlərdən biri hesab olunur:

Ana, ana!... Bu kəlmənin vurğunuyam əzəldən,

Onu gözəl anlatamaz düşündüyüm satırlar.

Ana olmaz bizə hər bir "yavrum" deyən gözəldən,

Çünki onun xilqətində ayrıca bir füsun var.

Mikayıl Müşfiq şəxsiyyəti milli şüur və vətənpərvərliyin timsalı, yaradıcılığı isə gənc nəslin milli mənlik şüurunun inkişaf etdirilməsi və gənclərimizdə vətənpərvərlik hisslərinin tərbiyəsində əvəzsiz xəzinədir. Onun şeirlərinə mahnılar bəstələnib, ədəbi irsi çoxsaylı elmi-tədqiqat əsərlərinin predmetinə çevrilib. Şairin əbədiyaşar sənət naminə çəkdiyi zəhmət layiqincə qiymətləndirilib. Onun xatirəsini əbədiləşdirmək üçün Bakıda büstü qoyulub, yaşadığı binanın qarşısına xatirə lövhəsi vurulub, qəsəbəyə, məktəbə, küçəyə və meydana adı verilib, Xızıda xatirə muzeyi yaradılıb.

Ruhun şad olsun, Müşfiq! Vaxtilə böyük uzaqgörənliklə "Oxu, tar!" harayı saldın. Bu gün ən qədim milli musiqi alətimiz nəinki bütün dünyada səslənir, hətta tar ifaçılıq sənətimiz daha uzağa gedərək UNESCO-nun Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrs üzrə Reprezentativ Siyahısına daxil edilib.

Demokratikmusavat.com

Xəbər Lenti

Dövlət Vergi Xidməti icazələrin verilməsi qaydasına aydınlıq gətirdi

XİN-də Azərbaycanın Aİ və Şərq Tərəfdaşlığı çərçivəsində iştirakı məsələləri müzakirə olunub - FOTO

"Qalatasaray" belə uduzdu - VİDEO

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva koronaviruslu xəstələrin müalicəsi üçün Bakının Xətai rayonunda modul tipli hospitalın açılışından iştirak ediblər

Belçikalı velosipedçi yarış zamanı həyatını itirdi

Mənim atam xoşbəxt kişi deyildi - Səidə Dadaşova atasından danışıb ağladı - VİDEO

Karantin rejimi yumşaldılan ölkədə insanlar küçələrə axışdı, polis hərəkətə keçdi - FOTO

Moskvada koronavirusun ikinci dalğası olacaq? - Virusoloq açıqladı

Rusiya Premyer Liqasında qalib müəyyənləşdi

Rusiyanın Azərbaycanın hava məkanından istifadə edərək İrana zərbə endirməsi yalandır - RƏSMİ

Təcavüzkarlardan qaçan 16 yaşlı qız həkimlərdən kömək istədi

Ermənistanda koronavirusa yoluxanların sayı 28 mini keçib

Ermənistanın pandemiyanın əlində aciz qalması Paşinyan hakimiyyətinin ən böyük uğursuzluq göstəricisi kimi tarixə düşəcək - Ekspert

Bank Respublika həssas əhali qruplarına biznes qurmaqda dəstək olur

Martda koronavirusa yoluxan 41 yaşlı aktyor dünən xəstəlikdən öldü - FOTO

Hindistan yoluxma sayına görə Rusiyanı keçdi, üçüncü yerə çatdı

Tailandda xüsusi polis şöbəsi yaradılır - Turistlər koronavirusa görə yoxlanılacaq

Arvadı ilə qızını xilas etdi, özü boğulub öldü

Arvadıyla dalaşdı, 5 mərtəbəli binanı yandırdı - FOTO

"İnter"in uduzduğu oyun - VİDEO

"Barselona"dan qələbə - VİDEO

"Mançester Siti" uduzdu - VİDEO

"Liverpul"dan qələbə - VİDEO

Ayrılığı həzm edə bilməyən kişi keçmiş sevgilisinin evini külə çevirdi

"Trabzonspor" "Qalatasaray"a qalib gəldi

Yoluxma sayı artan rayonda toylarla bağlı yeni qərar

Qazaxıstanda koronavirusa yoluxanların sayı 50 minə yaxınlaşır

ATV-nin aparıcısının koronavirusa yoluxmuş anası xəstəxanaya yerləşdirildi

Dilarə açıq-saçıq FOTOsu ilə gündəmdə

"Altın kelebek"i bu dəfə də Röya aldı

Hovuzda dincələnlər arasında olan Mələk Heydərova üzr istədi - VİDEO

Braziliyada koronavirusa yoluxanların sayı 1,6 milyon nəfəri ötüb

Özbəkistanda koronavirusa yoluxanların sayı 10 min nəfəri ötüb

ABŞ-da gecə klubunda atışma olub, ölənlər və yaralananlar var

İsrail Qəzza zolağında HƏMAS-ın mövqelərinə zərbələr endirib

Boliviyanın səhiyyə naziri koronavirusa yoluxub

"Vilyareal" - "Barselona" oyununda 5 qol vuruldu

ÜST nümayəndəsi: Azərbaycan ÜST tərəfindən müəyyənləşdirilmiş prinsiplər əsasında pandemiya ilə mübarizə aparır - VİDEO

Moskvada koronavirusdan daha 22 nəfər ölüb

Lənkəranda təhlükəli tapıntılar - FOTO

Bottas "Formula-1"in start mərhələsinin qalibi oldu

Vanuatu sahillərində güclü zəlzələ olub

Günün qoroskopu: Laqeyd, təkəbbürlü insan təsiri bağışlamayın

Super Liqa klubu baş məşqçinin istefasını qəbul etmədi

Yaponiyada daşqınlar nəticəsində ölənlərin sayı artıb

Sosial şəbəkə istifadəçilərinə və jurnalistlərə “işverən” deyən gənc saxlanıldı - FOTO

Təbriz klubu səfərdən xalsız döndü

Mandzukiç Qətər klubundan ayrıldı

Xavi ilə yenii müqavilə - RƏSMİ

"Liverpul"da yeni müqavilə

Ukrayna klubunun 13 futbolçusunda koronavirus aşkarlandı

Bakıda "Wolt" şirkətinin əməkdaşı yol qəzasında öldü

Dövlət Turizm Agentliyi: Karantin rejiminin bitdiyi günün səhərisi Azərbaycanda turizm bərpa oluna bilər - VİDEO

Sərtləşdirilmiş karantin rejimi tətbiq olunmayan şəhər və rayonlarda əvvəlki illərin məzunları üçün qəbul imtahanları keçiriləcək

Bu şəhər və rayonlarda yaşayanlara da 190 manat veriləcək - Nazir açıqladı - VİDEO

Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 180 min nəfəri ötüb

"Atletik" - "Real" oyununda 1 qol vuruldu - FOTO

Əməkdar artist vəfat edib

Harlem Dezir kimilərinin sayəsində ATƏT öz mandatından uzaqlaşaraq bəzi ölkələrin siyasi sifarişlərinin qurbanına çevrilib

Türkiyədə pirotexniki vasitələrin istehsalı fabrikində baş verən partlayış nəticəsində ölənlərin sayı 6-ya çatıb

Azər Əliyevli "Ufa" doğma meydanda xal itirdi

DİN məşhur oteldə saxlanılanlarla bağlı məlumat yaydı - FOTO

Neymar PSJ ilə anlaşdı, "Barselona"ya qayıdır

"Qalatasaray"da ayrılıq

ABŞ-da koronavirusa yoluxanların sayı 2,8 milyonu ötüb

"İcazə.e-gov.az" portalında icazəsi ləğv olunan şəxslər nə etməlidir? - İZAH

İki əsas faktor COVID-19 xəstəliyinə SƏBƏB OLUR

“Levandovski bu il “Qızıl top”u qazanmağa layiqdir”

PREZİDENT. Müstəqillik. Təhlükəsizlik. Rifah - Video layihə - 05.07.2020 tarixli bölüm

Balotelli Avropadan gedir

"Roma"nın futbolçusu "Yuventus"un hədəfində

Bakıda daha bir yanğın baş verib

Azərbaycanda daha 523 nəfər koronavirusa yoluxdu, 451 nəfər sağaldı, 9 nəfər öldü

Qırmızı dənizdə neft sızması böyük ekoloji fəlakətə səbəb ola bilər

Binəqədidə ev yanıb

Buffondan rekord göstərici

Mövlud Çavuşoğlu: İndiyədək 130 ölkədən 90 mindən yuxarı vətəndaşımızı Türkiyəyə gətirmişik

Karantin rejimini pozub İsmayıllıya istirahətə gələnlər aşkarlandı - FOTO

Xaçmaz və Siyəzəndə polis əməkdaşları gücləndirilmiş iş rejimində çalışırlar - FOTO

Sneyder karyerasını bərpa edir?

Anasını öldürüb, videoya çəkdi - Tükürpədici hadisə

Rusiyada ayın futbolçusu seçildi

"Electron" raketinin kosmosa buraxılışı uğursuzluqla nəticələnib

Avstriyada COVID-19-la əlaqədar işıqfor xəbərdarlıq sistemi tətbiq ediləcək