AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Dünya koronavirusdan sonra bu cür olacaq - Fikir adamlarının proqnozları

  13

Koronavirus pandemiyası dünya gündəmini əməlli-başlı zəbt edib və belə görünür ki, uzun müddətə. Virus təhlükəsi artıq əksər ölkələri özünə qapadıb. Milli sərhədlər bağlanıb, gediş-gəliş, iqtisadi-ticari əlaqələr minimuma enib. Qlobal iqtisadiyyat, dünya maliyyə sistemi qəfil böhran təhlükəsi ilə üz-üzə gəlib. Müasir təbabət, tibb elmi, hətta insanlar arasında münasibətlər və ənənəvi dəyərlər sistemi belə, ciddi sınağa çəkilib. Torpaq sanki insanların ayağının altından qaçır. Ən əsası, pandemiyanın dünyadakı duruma neqativ təsiri hələ pik nöqtəsinə çatmayıb.

Bəşəriyyətin başı üzərindən aylardır "Domokl qılıncı" kimi asılan Covid19 bəlası yəqin ki, nə vaxtsa çəkilib gedəcək. Bəs ondan sonra dünyanın, bəşəriyyətin halı necə olacaq, qlobal iqtisadi-maliyyə sistemi, nəhayət, dövlətlərarası münasibətlər necə təsəvvür edilir?

ABŞ-ın nüfuzlu "Foreign Policy" nəşri məsələ ilə bağlı müxtəlif ölkələrdən olan fikir adamlarının rəyini öyrənib. Demokratikmusavat.com musavat.com-a istinadən həmin fikir və rəyləri təqdim edir.

DÜNYA DAHA QAPALI, LAKİN ÇİÇƏKLƏNƏN VƏ AZAD

Stiven Uolt - Harvard Universitetinin beynəlxalq əlaqələr üzrə professoru:

Pandemiya dövlət hakimiyyətini möhkəmləndirəcək və millətçiliyi gücləndirəcək. Əksər dövlətlər böhrandan sonra da öz yeni səlahiyyətlərindən imtina etməyəcək. Xarakteri etibarilə konfliktli olan dünya siyasəti dəyişməz qalacaq. Əvvəlki epidemiyalar böyük dövlətlər arasında rəqabətin dayanmasına gətirmədi və qlobal əməkdaşlığın yeni epoxasına nədən olmadı. Covid-19-dan sonra da olmayacaq. Biz hiper-qloballaşmadan geri çəkilmənin davam etməsini şahidi olacağıq, ona görə ki, vətəndaşlar ümid edirlər ki, onları milli hökumətlər müdafiə edəcək. Qısacası, Covid-19-dan sonra dünyanı daha qapalı, lakin çiçəklənən və daha azad olacaq.

QLOBALLAŞMANIN SONU

Robin Hiblert - "Chatem House"nin direktoru:

Koronavirus pandemiyası iqtisadi qloballaşma dəvəsinin belini qıran saman çöpü rolunu oynayacaq. Covid-19 dövlətləri, şirkətləri məcbur edir ki, davamlı özünütəcrid şəraitində mövcudluqlarını saxlamaq potensiallarını gücləndirsinlər. Belə vəziyyətdə dünya çətin ki, qarşılıqlı sərfəli qloballaşma ideyasına qayıtsın. Siyasi liderlərə nəhəng özünüintizam lazım olacaq ki, beynəlxalq əməkdaşlığı saxlasınlar və geosiyasi rəqabət bataqlığına yuvarlanmasınlar. Öz vətəndaşlarına Covid-19 böhranını dəf eləmək bacarığını sübut edən liderlər müəyyən siyasi kapital əldə edəcəklər.

DEMOKRATİYA ÖZ "QABIĞI"NDAN ÇIXACAQ

Con Aykenberri - Prinston Universitetində siyasət və beynəlxalq əlaqələr üzrə professor:

İqtisadi zərər və ictimai kollaps nəzərə alınmaqla, biz yəqin ki, millətçilik yönündə hərəkətliliyin, böyük dövlətlər arasında rəqabətin, strateji aralanmaların və s. şahidi olacağıq. Ancaq 1930-40-cı illərdə olduğu kimi, indi də tədricən qarşılıqlı cərəyan, hansısa sağlam və inadkar beynəlmiləlçilik ortaya çıxa bilər. Necə ki, 2-ci Dünya müharibəsindən öncə və müharibə zamanı Franklin Ruzvelt (ABŞ-ın ovaxtkı prezidenti -red.) və digər dövlət xadimləri bunu formalaşdırmağa və təbliğ eləməyə başlamışdılar. 1930-cu illərdə dünya iqtisadiyyatının çöküşü müasir beynəlxalq birliyin nə dərəcədə qarşılıqlı bağlı və Ruzveltin adlandırdığı zəncirvari reaksiyaya necə həssas olduğunu göstərdi. Reaksiya əvvəlcə milliyyətçilik şəklində ola bilər, ancaq zaman ötdükcə demokratiya praqmatik və yeni tip proteksionist beynəlmiləlçiliyi tapmaq üçün öz qabığından çıxacaq.

DÜNYA DAHA KASIB VƏ QƏZƏBLİ OLACAQ

Şivşankar Menon - Brukinqs İnstitutunun (hind bölümü) əməkdar elmi işçisi, Hindistan baş nazirinin milli təhlükəsizlik məsələləri üzrə sabiq müşaviri:

Hələlik nəticələr haqda mühakimə yürütmək tezdir. Amma üç şey aydındır: birincisi, koronovirus pandemiyası bizim həm daxili, həm də xarici siyasətimizi dəyişəcək. Hətta liberal cəmiyyətlər dövlət hakimiyyətinə müraciət edəcək. Dövlətlərin pandemiyanı və iqtisadi neqativləri önləməkdə uğurları və ya uğursuzluqları təhlükəsizlik məsələlərinə və cəmiyyət daxilində qütbləşməyə təsir edəcək. Təcrübə göstərir ki, diktatorlar və populistlər epidemiyanın öhdəsindən başqalarından heç də yaxşı gəlmirlər. Pandemiyanın özü isə bizim qarşılıqlı asılılığımızın sübutu oldu. Ancaq bütün dövlətlərdə artıq öz daxilinə baxmaq, müstəqillik axtarışı prosesi, öz taleyini sərbəst şəkildə həll eləmək cəhdləri başlayıb. Gələcəkdə dünya daha kasıb, daha qəzəbli olacaq.

COVİD-19-un TARİXİNİ QALİBLƏR YAZACAQ

Con Allen - Brukinqs Universitetinin direktoru:

Həmişə belə olub, yenə də belə olacaq. Tarixi Covid-19 pandemiyasına qalib gələnlər yazacaq. Hər bir ölkə, indi isə həm də hər bir insan bu xəstəliyin cəmiyyətə təsirinin ağır yükünü öz üzərində daha güclü şəkildə hiss edir. O ölkələr ki, özünün siyasi və iqtisadi üstünlükləri, habelə özünün səhiyyə sistemi hesabına israr göstərəcək və duruş gətirəcək, uğura iddiaçılar da onlar olacaq. Kimlər üçünsə bu, demokratiyanın, çoxtərəfli əlaqələrin və ümummilli səhiyyənin böyük və geridönməz qələbəsi, kimlər üçünsə qətiyyətli avtoritar hakimiyyətin "üstünlükləri"nin nümayişi olacaq. İstənilən halda bu böhran beynəlxalq hakimiyyətin strukturunu bizim təsəvvür edə bilməyəcəyimiz şəkildə təzədən format edəcək. Covid-19 iqtisadi fəallığı aşağı salacaq və dövlətlər arasında gərginliyi artıracaq. Uzaq perspektivdə bu pandemiya qlobal iqtisadiyyatın istehsal potensialını xeyli zəiflədə bilər - xüsusın də əgər şirkətlər və iş yerləri bağlanarsa. İqtisadi gərginliklər xüsusən də inkişaf eləməkdə olan ölkələri və sosial müdafiəsi zəif işçilərə malik iqtisadiyyatları gözləyir. Öz növbəsində beynəlxalq sistem güclü yüklənməyə məruz qalacaq ki, bu da sabitsizlik yaradacaq və çoxsaylı daxili və beynəlxalq konfliktlərə gətirəcək.

BANKROT VƏ UĞURSUZ ÖLKƏLƏRİN SAYI ARTACAQ

Riçard Xaas - ABŞ-dakı Beynəlxalq Əlaqələr Şurasının prezidenti:

Fikrimcə, koronavirusa görə ölkələrin əksəriyyəti ən azı bir neçə il özlərinə qapılacaq, öz sərhədləri daxilində və onlardan xaricdə baş verənlərə diqqət yönəldəcək. Mən tədarük zəncirinin həssaslığı səbəbindən öz ehtiyaclarını ödəməyin selektivliyi yönündə daha aktiv addımların atılacağını gözləyirəm. Miqyaslı immiqrasiyaya (gəlmələrə) qarşı daha sərt müqavimət olacaq. Ölkələrin regional və qlobal problemlərlə, o cümlədən iqlim dəyişiklikləri ilə bağlı problemlərlə məşğul olmaq həvəsi və hazırlığı azalacaq. Nədən ki, onlar öz iqtisadiyyatlarını bərpa etmək, böhranın iqtisadi nəticələrini aradan qaldırmaq üçün daim resurs tapmaq ehtiyacı hiss edəcəklər. Gözləyirəm ki, bir çox ölkələrin böhrandan sonra bərpası çətin olacaq. Bir çoxunda dövlət hakimiyyəti zəifləyəcək, uğursuz dövlətlərin sayı artacaq. Böhran yəqin ki, ABŞ-Çin əlaqələrinin pisləşməsinə və Avropa inteqrasiyasının zəifləməsinə gətirəcək.

BEYNƏLXALQ SİSTEMİ DƏYİŞƏCƏK SEYSMİK TƏKAN

Nikolas Börns - Harvard Universiteti İdarəçilik Məktəbinin direktoru, ABŞ dövlət katibinin siyasi məsələlər üzrə sabiq müavini:

Covid 19 pandemiyası bizim yüzilliyin ən böyük qlobal böhranıdır. Onun dərinliyi və miqyası nəhəngdir. İctimai təbabətin böhranı Yerdə yaşayan 7,8 milyard insanın hər birini hədələyir. Maliyyə-iqtisadi böhran öz nəticələrinə görə 2008-2009-cu illərin böyük geriləməsini kölgədə qoymaq gücündədir. Hər bir böhran ayrı-ayrılıqda beynəlxalq sistemi və bizə məlum olan qüvvələr nisbətini həmişəlik dəyişmək üçün seysmik təkan ola bilər. Əgər ABŞ və Çin kimi dünyanın ən güclü dövlətləri söz savaşından, yəni böhrana görə kim məsuliyyət daşıyır və kim daha effektli idarə edə bilər kimi söz müharibəsindən imtina eləməsə, o zaman onların dünyadakı nüfuzu ciddi şəkildə zədələnə bilər. Əgər Avropa Birliyi özünün 500 milyonluq əhalisinə daha məqsədyönlü kömək göstərə bilməsə, milli hökumətlər gələcəkdə Brüsseldən bir çox səlahiyyətlərini geri alacaq. ABŞ üçün isə olduqca vacibdir ki, federal hökumət böhranı cilovlamaq üçün effektli tədbirlər görsün. Bununla belə, hər bir ölkədə insan ruhunun nə qədər güclü olmasına dair çoxsaylı nümunələr var. Həkimlər, tibb bacıları, siyasi rəhbərlər və sadə vətəndaşlar iradə, faydalılıq və lider keyfiyyətləri nümayiş etdirirlər. Bu da ümid etməyə imkan verir ki, dünya insanları bu fövqəladə təhdidə cavab olaraq birləşəcək və üstünlük əldə edəcəklər.

Demokratikmusavat.com

Xəbər Lenti

Günün qoroskopu: işləriniz yavaş-yavaş qaydasına düşür

Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 73 mindən çox artıb

Aynişan karantin günlərindən yazdı: "Əslində orqanizmimiz…"

Koronavirus səbəbindən avrozonanın iqtisadiyyatı 2020-ci ildə 10 faiz azala bilər

Finlandiya əhali arasında yeni koronavirusun yayılmasını random testlərin köməyi ilə izləməyə başlayır

Azərbaycanlı həkim koronavirusa yoluxanları belə sağaldır... - "Ölənləri yandırırlar..."

Norveç COVID-19 virusu ilə bağlı qadağaları yumşaltmağa hazırlaşır

“Koronavirusla mübarizədə ikinci və daha çətin mərhələyə başlayırıq” - Həsən Ruhani

Koronavirus bir milyard insanı işsiz qoyacaq

Moskvada həkimləri malyariya dərmanı ilə qoruyacaqlar

Koronavirusa yoluxduğunu güman edən cütlük intihar etdi

Məşhur yazıçı koronavirusdan evdə sağaldı - "Bütün simptomlar var idi"

Koronavirusa qalib gələn İLK ÖLKƏ - Səhiyyə naziri necə bacardıqlarını açıqladı

İtaliyaya yeni həkimlər gəlib

3 yaşlı uşaqda koronavirus aşkarlandı

"Brent" markalı neftin qiyməti 33,84 dollara yüksəlib

Avropada yeni böhran: Dərman çatışmır

Türkiyədə koronavirusdan ölənlərin sayı 812-ə çatıb

Koronavirusun ortaya çıxdığı Uhan şəhəri qapılarını açdı: İLK GÖRÜNTÜLƏR

Evdən oğurluq edən qadın saxlanılıb

Yeni epidemiya yayılır - 254 nəfər öldü

Fransa: COVID-19 virusu içməli su vasitəsilə yayıla bilərmi?

Rusiya vətəndaşlığını almağın qaydaları sadələşdirilir

İtaliyada koronavirusa qarşı immun testi hazırlanıb

Həbs yerlərində ödənişsiz psixoloji yardım təşkil ediləcək

Türkiyədə COVID-19 xəstələrinin müalicəsində "immun plazma" üsulunun tətbiqinə başlanılıb

Küçələrdən 500 cəsəd yığdılar - Koronavirus DƏHŞƏTİ

Bu ölkədə gündə 3 min insan koronadan öləcək - Şok iddia

Heydər Əliyev Mərkəzindən İtaliyaya həmrəylik nümayişi - VİDEO

Maldinidən sevindirici xəbər

"Barselona" Ter Ştegenə əvəzləyici tapdı

İtaliyada üzərində yük maşını olan körpü uçub - FOTO

Türkiyəli generalın xanımı da koronavirusdan öldü

Aprelin 9-dan bu şəxslərin küçəyə çıxma icazəsi ləğv olunur

Kontakt Home qiymətləri 60%-dək endirdi - ALMAQ ÜÇÜN ƏN SƏRFƏLİ VAXT

Aybəniz Haşımova: Sağlamlığımızı qorumaq, rahatlığımıza qovuşmaq üçün məsuliyyətli və səbrli olmalıyıq

PSJ-nin müdafiəçisi "Barselona"da

Bakıda avtomobildən oğurluq edən şəxslər saxlanıldı

Klopp Mane ilə ilk tanışlığından danışdı - “Reperə oxşayırdı”

Əməkdar artist evdar kişilərə ŞEİR DEDİ - Yaşmaqlı kişilər, nətərsiniz? - VİDEO

Türk professordan sensasiyalı iddia: Virusun mənbəyi bu heyvandır, qidalarda da...

Koronavirus GPS peykinin buraxılışını təxirə saldı

Elxan Ələsgərov: Azərbaycan işğal olunmuş Dağlıq Qarabağda karantin rejimi elan edə bilər

Fransa hökuməti insanları bu yolla izləyəcək - Kim koronavirusa yoluxsa...

Xalq artisti başına örpək atıb, iranlılar üçün oxudu

Azərbaycan - Ermənistan qarşılaşması ləğv olundu

Yaponiyada 40-dan çox şirkət müflis olub

"Roma" Cengiz Ünderi göndərir

Azərbaycan və İran XİN başçıları arasında telefon danışığı olub

"Real" Ronaldunu qaytarmaq istəmir

Azərbaycan martda gündəlik 763,9 min barel neft hasil edib

Qadağaları yumşaltmağın vaxtı deyil - ÜST

Mikayıl Cabbarov: Qəbul edilmiş dəstək proqramları iş yerlərinin saxlanmasına və iqtisadi fəallığın qorunmasına yönəlib

"Liverpul"un sabiq futbolçusu qızı ilə birlikdə qəzaya düşüb

Bütün oyunlar Romada keçirilə bilər - 45 günə 124 matç

“Kaş ki, xoşbəxt olardın, bədbəxtsən” - Röyadan Natavana cavab - VİDEO

Hikmət Hacıyev: Bütün dünya koronavirusdan əziyyət çəkdiyi halda Ermənistan öz çirkin siyasi oyunlarına davam edir

Hələ ki fövqəladə vəziyyətə əsas yoxdur - Operativ Qərargah

İbrahim Məmmədov: Vətəndaşlara saxta vəsiqə satan və icazə alan şəxslər cəzalandırılacaq

Azərbaycanda maskaların qiyməti artmayacaq - İbrahim Məmmədov

"Sevilya" maaşları azaltdı

İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 4 mini keçdi

"Pərvizin birinci olmağı ədalətsizlik olardı" - Acun Ilıcalıdan GÖZLƏNİLMƏZ AÇIQLAMA - VİDEO

Türkiyəli aktyor öldü

Barışdıqlarını bu görüntülərlə sübut etdilər - VİDEO

Hikmət Hacıyev: ÜST koronavirusla bağlı Azərbaycanda görülən işlərə çox yüksək qiymət verir

Harvard professoru koronavirusu hazırlayıb, Çinə satıb? - Reutersdən açıqlama

İranda spirtli içkilərdən ölənlərin sayı 700-ü keçib

ABŞ-da 50 il evli olmuş cütlük eyni gündə koronavirusdan vəfat etdi

Çempionlar Liqasının davam etdirilməsi üçün 2 plan təklif edildi

“Kobra” Pərviz “Survivor”u tərk etsə də, koronavirusa görə Bakıya gəlməyəcək

“Ölənlərin hamısı kişi xəstələridir” - Spirtlə dezinfeksiya edənlər - VİDEO - FOTO

UNICEF Azərbaycan COVİD-19-a qarşı mübarizə aparan ailələr üçün praktiki təlimatları açıqladı

Koronavirusun yayıldığı şəhərdə həyat normala döndü - KARANTİN LƏĞV EDİLDİ

Futbolda yeni qaydalar qəbul olunub

Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyinin səlahiyyəti artırıldı - FƏRMAN

ÜST koronavirusla mübarizədə Azərbaycana fəal dəstək göstərir

Koronavirusun əsas simptomu qızdırma deyil, budur... - Mütəxəssislər AÇIQLADILAR

Baş Nazir Əli Əsədovun Milli Məclisdə videohesabatı dinləniləcək

Nüvə və Radioloji Fəaliyyətin Tənzimlənməsi üzrə Dövlət Agentliyinin səlahiyyətləri artırıldı - FƏRMAN

Koronavirusun şokedici dəlili kimi paylaşılan fotoların saxta olduğu üzə çıxdı

"Xanıma deyirəm ki, gəl "hindiyski" görüşək" - Rasim Balayev

Qarabasma görən kişi üç dostunu qətlə yetirdi

İlham Məmmədov: "Yeni xəstəxanalar koronavirusun yayıldığı bir vaxtda əhalinin sağlamlığının etibarlı şəkildə qorunmasına şərait yaradacaq"

Mourinyo parkda məşq keçdi - FOTO

İran Heydər Əliyev Mərkəzinin koronavirusla mübarizədə dəstəyini yüksək qiymətləndirib

"Evdən işləyin" - Koronavirus porno sahəsini də "vurdu"

Samuxda 15 ədəd subartezian quyusu qazılacaq - SƏRƏNCAM

Rusiyada koronavirusdan daha 5 nəfər ölüb

""Qızıl top" yalnız Messiyə verilməlidi"

Rusiya Serj Sarqsyanın qardaşını ekstradisiya edir

Avstraliya kruiz gəmilərini ərazi sularından çıxarır

Saxta icazə arayışı satan şəxslər iş başında saxlanıldılar - FOTO- VİDEO

"Barselona" Koutinyoya 90 milyon qiymət qoydu

Bank Respublika həssas əhali qruplarının özünüməşğulluğuna dəstək verdi

Azərbaycanda humanizm prinsipləri dövlət siyasətinin təməlində dayanır

Türkiyədə odun yığmağa gedənlər minaya düşdülər: ölənlər var

Ermənistanda koronavirusa yoluxanların sayı artıb, 9 nəfər ölüb

Teymur Rəcəbov İddiaçılar Turnirinin hazırlığına 100 min dollardan çox xərcləyib

"Ərə gedəndə sənətimin zirvəsində idim"

Karantində depressiyaya düşən yeniyetmə özünü öldürdü - FOTO

Əksəriyyət səhv bilir: 96 faizlik spirt virusu öldürmür - Bəs nə etməli? - VİDEO

Azərbaycanlı vəkil koronavirusu məhv edən elektron maska hazırladığını iddia edir - VİDEO

OPEC+ ölkələrinin görüşü ərəfəsində neft bahalaşır

İngiltərə kubu futbolçularını maaşsız tətilə göndərdi

Xatundan QALMAQALLI SÖZLƏR: Axırda ... tapacaqsınız, sevib-sevilməyə qadağa yoxdu - VİDEO

Xatundan QALMAQALLI SÖZLƏR: Axırda p...x tapacaqsınız, sevib-sevilməyə qadağa yoxdu - VİDEO

“PKK-da 38 nəfər koronavirusa yoluxub”

Bura ön cəbhədir - Koronaviruslu xəstələrin müalicə olunduğu xəstəxanadan VİDEO

Koronavirusun əlamətlərini daşımayan xəstələri belə TAPIRLAR

PSJ İkardi ilə bağlı qərarını verdi

Evdə sağlamlıq üçün bunları etmək vacibdir! - 5 TÖVSİYƏ

Lalə 40 günlük övladının üzünü göstərdi - FOTO

“Barselona” “Real”ın sabiq futbolçusuna “elçi düşdü”

54 yaşlı Romarionun 23 yaşlı sevgilisi - FOTO

Bəzi ölkələrdə koronavirusa görə ölənlərin sayının çox, bəzilərində isə az olmasının səbəbi

Sahil Kərimli: "Koronavirusla effektli mübarizə Azərbaycan dövlətinin qüdrətini göstərir"

"Koronavirus gənclərin də ölümünə səbəb olub" - Nazir

"Koronavirus gənclərin də ölümünə səbəb olur" - Nazir

Təranə və Musa dəbdəbəli evini nümayiş etdirdi - VİDEO

"Xüsusi karantin rejiminə əməl olunmasa, çətin günlərimizin ömrünü uzadacağıq"

Aygün Kazımova karantin günlərini belə keçirir - VİDEO

“Messi La Liqadan getsə, dünyanın sonu olmayacaq”

FIFA-dan tarixi qərarlar - transfer pəncərəsinin vaxtı dəyişildi

Amerikalı müğənni koronavirusdan vəfat etdi

Ermənilər atəşkəs rejimini 24 dəfə pozub

Gəncədə karantin rejimini pozan kafe aşkarlanıb - VİDEO - FOTO

"Kiməsə virus yoluxdurmamışam"

Qazaxıstanda koronavirusa yoluxanların sayı 704 nəfərə çatıb

Tramp neftin qiymətini bilməyən jurnalistin sualını cavablandırmayıb

Çin Kubaya koronavirusla mübarizə üçün 200 min dollar ayırıb

Daha bir ölkədə koronavirusdan ilk ölüm qeydə alınıb

Tramp növbəti həftənin ABŞ üçün ağır olacağını bildirib

ABŞ-da sutka ərzində 1,7 min nəfər koronavirusdan ölüb

Çində koronavirusa yoluxanların 95 faizə qədəri sağalıb

ABŞ-ın müdafiə naziri HDQ-yə yeni rəhbər təyin edib

ABŞ ÜST-ün büdcəsinə ödənişləri dayandıra bilər

Özbəkistanda koronavirusa yoluxanların sayı 520 nəfərə çatıb

Netanyahu bir daha koronavirus testindən keçib

"Mançester Yunayted" 16 yaşlı qapıçı ilə müqavilə imzalayıb

Aşıq Əhliman Rəhimov: Həyat yarıda qırılmasın deyə...

Psixoloq: Belə mübarizədə həmişə insan qalib gəlir

Koroğlu, Cavanşir və Şah İsmayıl Xətainin şərəfinə Xaçmazda ucaldılan heykəllər - FOTOLENT