AZ Ru En
Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz

Vicdan insan
vücudunda
təcəlli edən
Allahın özüdür

  373

Vicdanın nəolduğunu anlaya bilməyənlərə...

 Vicdan azadlığı. Bu ifadə müxtəlif mənalarda, müxtəlif cür səslənir. Məsələn, bu, konstitusiyada dini azadlıqlar üçün nəzərdə tutulan termindir. Ümumilikdə isə vicdan kəliməsi yetəri qədər geniş mənalarda anlaşılır.

Bu metaforik dəyər daşıyan anlamın harada, necə işlənməsindən asılı olmayaraq, öz təyinatı var, bu təyinat daha çox ədalət anlayışı ilə bağlıdır. Ədalət isə biz insanlar üçün olduqca nisbi bir qavrayışdır. Bizim ədalətimiz, bizim vicdanımız dəyərində ölçülə bilər. Vicdanımiz isə Allahımızla bizim aramızda olan mizan tərəzi ilə bağlıdır ki, bunu da, yalnız Yaradan bilir. Elə bu səbəbdəndir ki, müqəddəs "Qurani-Şərif"də buyurulur: "Qəlbləri bilən yalnız Allahdır. Allah bizə şah damarımızdan daha yaxındır". Demək, Allah elə bizim qəlbimizdədir, ruhumuzdadır, vicdanımızın özüdür.

İnsan kamilləşdikcə, dünyanın çirkablarından arındıqca içindəki Allahı kəşf etdi və Mənsur Həllac "ənəlhəqq!"- dedi. Allahını öz ruhunda tapdığı üçün cahillər tərəfindən cəzalandırılan Mənsur Həllac Hələb meydanında dörd yerə şaqqalanaraq, hər tikəsi şəhərin girəcəyindəki bir qapidan asıldı.

Ona görə ki, bu görüntü bu ruha bağlı olan insanlara görk olsun. İnsanlar bir daha Allahı qəlblərində axtarmasınlar, vicdanları ilə əlləşməsinlər, qul olmaqdan xilas olmasınlar. Yoxsa, oyanıb Allahı öz qəlblərində tapsalar, çox gizlinləri aşkara çıxararlar və 35 ildir vicdanın, vicdan azadlığının hələ də nə olduğunu bilməyən şeyxülislamlara bu qiymətli kəlimənin mənasını anladaraq şərh edərlər.

Mənsur Həllacın cismi getsə də, ruhu ölmədi. Allah əbədidir, ruhu mütləq kamilliyə çatmaq istəyən bir canda gec-tez təcəllə edər, Nəimi və Nəsimidə olduğu kimi. Onlar Haqq mənəm, Haqq məndədir dedilər. Allahı öz qəlblərində, ləkəsiz təmiz vicdanlarında axtarıb tapdılar. Böyüdülər, kamilləşdilər, İlahiləşdilər, azad vicdana qovuşdular...

Üstündən altı əsrdən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, hələ də aramızda ruhunda, içində Allahı axtaran insanlar çoxdur. Amma Allahın varlığını inkar edənlər də az deyil. (Əstəğfürullah)

Burada Azərbaycanın çox məşhur şəxsiyyətlərinın adını sadalamaq olar. Özlərini bir zamanlar ateist adlandıran insanlar, bəzən Allaha bir çox din adamlarından daha yaxın oldular, məsələn, Mirzə Fətəli Axundzadə kimi.

Belə nəql edirlər ki, Mirzə Fətəli Axundzadənin ömür-gün yoldaşı Tubu xanım günlərin birində xalını günə vermək üçün eyvandan asır. Mirzə Fətəli də həmin vaxt eyvanda dayanıb küçəni seyr edirmiş. Birdən gözü küçədən keçən bir dilənçiyə sataşır. O, Tubu xanım eşitməsin deyə, əlinin işarəsi ilə dilənçini eyvanın aşağısına çağırır və xalçanı eyvandan aşağı salır.

Xalça yerə düşür. Mirzə yenidən əlinin işarəsiylə dilənçiyə xalçanı götürüb qaçmasını anladır. Deməli, Mirzə Fətəlinin dilənçinin durumunu düşünərək vicdanı sızlayır və ona rəhmi gəlir. Bu hissin adı Allah rəhmi ilə dolub daşan vicdandır. Həmin məqamda Mirzə Fətəli dilənçinin aclığına, səfalətinə az da olsa, yardım etməyə çalışmışdı. Allahın mizan tərəzisində, rəbbi qarşısında rahatlıq tapmaq üçün, vicdanına hesab vermək üçün.

Bəli, Mirzə Fələti Axundzadə ateist idi, dindən imtina etmişdi. Lakin məşhur antropoloq Teylorun fikirlərinə istinad etsək, hər bir ateist təhtəlşüurda dinçidir. Yəni biz özümüzü Allahsız adlandırsaq da, şah damarımızdan bizə yaxın olan rəbbimizdən, daha dəqiq desək, vicadanımızdan heç yerə qaça bilmərik. Bəlkə də, bu səbəbdəndir ki, ateistlər Allahın adına deyil, vicdana and içməyə üstünlük verirlər. Vicdana and içmək Sovet dövründə dəb halını almışdı. Çox insan "vicdan haqqı" ifadəsindən istifadə edərdi.

Bu həmin vican idi ki, gecələr onları yatmağa qoymazdı. Həmin şəxslərin etdiyi pis əməllərin hesabını çözməyə, zikr etməyə vadar edərdi. Ancaq insanlar bəzən dərk edə bilmirlər ki, vicdan insan vücudunda təcəlli edən Allahın özüdür. Allahın varlığından isə imtina etmək mümkün deyil. Allah yoxdur, ifadəsi mən Allaham demək qədər metaforik bir anlamdır. Çünki hər bir halda insanda Allah özünü vicdan kimi inkas edir ki, bu da şah damarımızdan bizə daha yaxındır.

Bax, əsl vicdan budur. Azad vicdan isə qüsursuz, ləkəsiz, hər cür əyrilikdən, murdarlıqdan, küfrdən uzaq olan rahat vicdandır. Vicdan dinimizdən, təriqətimizdən asılı olmayaraq, içimizdə daşıdığımız Allahın özüdür! Hər bir kəsə həyatda Azad Vicdan işığında yaşamaq və yaratmaq arzusu ilə...

Xəbər Lenti

İranda daha 2 033 nəfər koronavirusa yoluxdu

Avstraliyada şiddətli fırtına: 60 min ev elektriksiz qaldı - FOTO

Avropanın bu ölkəsi koronavirusa qalib gəldiyini elan etdi

Yaponiyada fövqəladə rejim ləğv edildi

Koronavirusa yoluxan idmançı 23 kilo ARIQLADI - FOTO

Vətəndaşlar Prezidentə yazırlar: "Belə bir çətin zamanda ölkəmizdə islahatların davam etdirilməsi bizi çox sevindirir"

"Qəbələ" ikiqat maaş təklif etdi və mən pulu seçdim"

ÇL-in oyunundan sonra 41 nəfər koronavirusdan ölüb

İtaliyanın dövlət başçısı Prezident İlham Əliyevi təbrik edib

Qurbanqulu Berdiməhəmmədov Prezident İlham Əliyevə təbrik məktubu göndərib

Mingəçevirdəki dəhşətli qəza ilə bağlı cinayət işi başlandı

Bakıda mağazadan 2100 manatlıq oğurluq olub

Cahangir Hacıyevin şikayəti üzrə məhkəmə prosesi başlayıb

Qonşu ölkədə sutka ərzində koronavirusa cəmi bir yoluxma qeydə alındı

"Sağlığıma badə qaldıranlar indi məni yada salmırlar" - VİDEO

"Amalya Pənahovanı teatrdan incik saldılar" - VİDEO - FOTO

"Xalqımız, sadəcə, ölüm gələndə başqa cür düşünməyə başlayır” - Futbolçudan koronavirusa inanmayanlara

“Kim deyir, nişanlanmışam?” - Aysel - VİDEO

“Həyatımda heç kim yoxdur”- Aysel - VİDEO

Aybəniz İsmayılova: Kriminal rejim vətəndaş cəmiyyəti adı altında təbliğ edilə bilməz

Azərbaycan Ordusunun genişmiqyaslı əməliyyat-taktiki təlimləri başa çatdı

Prezident İlham Əliyev Gürcüstanın dövlət başçısı Salome Zurabişvilini təbrik edib

Şamaxının icra başçısı və İcra Hakimiyyətinin əməkdaşları karantinə alındı

Rusiyada koronavirusa yoluxanların sayı 350 mini ötüb

Ermənistanda son sutkada 452 nəfər koronavirusa yoluxub, 6 nəfər ölüb

Azərbaycan XİN İordaniyanı təbrik edib

Qurban Qurbanov və "Qarabağ" dünya rekordçuları arasında

İranda zəlzələ olub

İkinci Ay tutulmasının vaxtı bilindi

Keçmiş ərindən danışıb ağladı: "Dəli kimi qısqanırdım"

Avropada ilk kuboku BATE qazandı

Bu gündən muzey və qoruqlarda "açıq qapı" günləri başlayır

Avstriya Prezidenti COVID-19 məhdudiyyətlərini pozduğuna görə ictimaiyyətdən üzr istədi

Gürcüstanın Azərbaycanla sərhəd rayonunda zəlzələ olub

Moskvada küçənin ortasında 2 qruplaşma arasında atışma - ANBAAN VİDEO

Koronavirusa əhəmiyyət verilməyən ölkə yoluxanların sayına görə ikinci yerdədir

Sevgilisi ilə çimərliyə gedən 22 yaşlı qız dənizdə batdı - FOTO

Baş infeksionist: "Qapalı yerlərdə maskadan istifadə edilməməsinə görə cərimə tətbiq edilməlidir"

Qurban bayramı nə vaxt qeyd olunacaq?

Mədəniyyət nazirinin səlahiyyətləri kimə həvalə edilib? - Rəsmi açıqlama

Malayziyanın BERNAMA agentliyi 28 May - Respublika Gününə həsr olunmuş geniş məqalə dərc edib

"Evimiz yanıb kül oldu" - Azad

Dünya bazarlarında təbii qaz ucuzlaşıb

Neft yenidən bahalaşıb

Boksçunun öldürdüyü qızın WhatsApp yazışmaları yayıldı - FOTO

Sevil və Sevinc restoran açırlar

Tuva Respublikasının rəhbəri koronavirusa yoluxub

Prezidentdən La Liqanın bərpası ilə bağlı açıqlama

Qazaxıstan bütün hava limanlarını açır

Qırğızıstanda koronavirusa daha 30 nəfər yoluxub, 2 nəfər vəfat edib

Rəcəb Tayyib Ərdoğan Prezident İlham Əliyevə telefonla zəng edib

“Düşünürəm ki, yayın sonuna biz bu infeksiyaya qalib gələcəyik”

Bağ evlərinə tələbat artıb